| Zarif Mustafa Paşa | |
|---|---|
![]() Mustafa Paşa'nın portresi | |
| Doğum | 1816 İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu |
| Ölüm | Ocak/Şubat 1863 (46 yaşında) İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu |
| Defin yeri | Karacaahmet Mezarlığı, Üsküdar, İstanbul, Türkiye |
| Bağlılığı | |
| Hizmet yılları | 1831-1861 |
| Rütbesi | Müşîr |
| Çatışma/savaşları | |
Zarif Mustafa Paşa, Mustafa Zarif Paşa ya da yalnızca Zarif Paşa (1816, İstanbul – Ocak/Şubat 1863, İstanbul), Osmanlı hukukçusu, müşîri ve devlet adamıdır. Mart-Ekim 1854 araları Kırım Savaşı'nda Anadolu müşîri olarak Kafkasya'da Ruslarla çarpıştı.
Hayatı
| ]1816'da İstanbul'da doğdu. Babası tanınmış Koskalı Nazif'tir. 1831'de Buşatlı Mustafa Paşa'nın başlattığı sırasında Hassa Alayı kâtibi yapıldı. Ertesi sene 1831-1833 Osmanlı-Mısır Savaşı'nda bulundu ve yaralandı. Ağustos 1834'te isyânkâr Kürt Millî aşîretiyle müzâkere etmek için Siverek'e gönderildi. 1839'da Meclis-i Ahkâm'da kâtib oldu, 1840'ta kaymakam, 1843'te mirliva (paşa), 1845'te ferîk ve aynı yıl 'nın başkanı yapıldı. 1846'da İzmir'e bölge komutanı olarak atandı. 1847'de Kudüs mutasarrıfı oldu. 1848'de bu görevinden alındıktan sonra yeniden Dâr-ı Şûrâ'da bir vazîfe üstlenir. Mustafa Paşa, hâlen 1848'de aldığı yalısıyla tanınır.
Haziran 1849'da Konya vâlisi, Temmuz'da Halep vâliliğine nakledildi. 1848 Devrimi akamate uğramasından Halep'e sığınmak isteyen ve İslâm'a geçen 40 Macar ile Polonyalı mültecilerine fazlasıyla yardım etti. Halep'te Tanzimât reformları sebebiyle Halep'te bir ayaklanma çıktı. Olaylar esnâsında katliamlar yaşandı ve toplam 5.000 kişi öldü. Mustafa Paşa, Ekim'in sonlarında işlevinden uzaklaştırıldı; ayaklanma ancak 8 Kasım'da bastırıldı. Ekim 1851'de Vidin Beylerbeyi oldu.Bulgarlar arasında Osmanlı kontrolüne karşı artan hoşnutsuzlukla başa çıkmada yetersiz kaldığı için Ocak 1852'de görevinden alındı. Haziran'da Erzurum Beylerbeyi olarak vazîfelendirildi.
Kırım Savaşı
| ]İlk ayları
| ]12 Haziran 1853'te Sadrâzam Mustafa Nâilî Paşa'ya yazdığı bir mektupta Şeyh Şamil'e yardım etmeyi tavsiye ettiyse de talebi kabul edilmedi. 4 Ekim'de Kırım Savaşı patlak verdi. Mustafa Paşa, bu aralar 2.000 başıbozukla berâber Erzurum'dan Kars'a geldi; bu düzensiz birliklerle Ardahan'a giderek askerleri teşvik etme ve erzak düzenleme faaliyetlerinde bulundu. Hâlen Erzurum vâlisiyken, Mart 1854'te Ahmed Paşa yerine Anadolu müşîri yapıldı. 6 Mart'ta Kars'a vararak Anadolu ordusunun komutasını devraldı. Daha sonra görüleceği üzere, onu bu konuma atamak isâbetsiz bir karardı çünkü Mustafa Paşa hiçbir zaman ordu komuta etmemişti. Emrinin altında onlarca paşa varken, (György Kmety) ve (Richard Guyon) Paşalar öne çıkmaktadır.
Komutanlar arasında neredeyse hiç uyum yoktu. Mustafa Paşa Hurşid Paşa'yı hazmedemiyorken; İsmâil, (Feliks Breański) ile (Ludwik Bystrzonowski) Paşaları övüyor, Feyzî Bey'i (Josef Kohlman) askerî mühendislik alanındaki yetenekleri açısından ordunun en iyisi olarak görüyordu.
Kürekdere Muharebesi
| ]3 Ağustos'ta Bayezid'deki yenilgi haberini alan Mustafa Paşa, birlik göndermek istedi. Fakat bu plana karşı çıkarak, onun yerine nispeten zayıf durumdaki 'un üzerine derhal 4 Ağustos şafağında taarruz edilmesini, ardından Erzurum'a ilerleyen 'in kuvvetlerine saldırılmasını önerdi. Subayların çoğu bu düşünceyi desteklediğinden, Mustafa Paşa mecbûren planı kabul etti. Buna rağmen Paşa, ayın dördüncü ve beşinci günlerinin uğursuz olduğunu söyleyerek taarruzu 6 Ağustos'a erteledi. Bebutov, ajanları vasıtasıyla saldırı planını öğrenerek ordusunu bir araya topladı ve gereken hazırlıkları uyguladı.
6 Ağustos'ta gerçekleşen Kürekdere Muharebesi, Osmanlı'nın sayısal üstünlüğüne karşın yenilgiyle sonuçlandı.
Yargılanması
| ]Mustafa ve Hurşid Paşalar, Britanya elçisi Stratford Canning'in ısrarları üzerine İstanbul'a çağrılarak mahkemelerde yargılandılar. Mustafa Paşa, yaşanan yenilginin suçunu Hurşid Paşa'ya yüklemeye çalıştı. Anadolu müşîrleri Abdi ve Ahmed Paşalar ile Ali Rızâ Paşa da yargılanıyordular. Kasım 1854'ten Haziran 1855'e kadar süren bu dâvâlarda tek Ahmed Paşa suçlu bulundu. Mustafa Paşa ise Temmuz 1855'te serbest bırakıldı.
Mustafa Paşa'nın tutukluykenki yazdığı hâtıratı, Kırım Savaşı'na dâir bir Osmanlı paşası tarafından yazılmış bilinen tek anı kitabı olmasından dolayı eserini oldukça önemli kılar.
Son yılları
| ]Ekim 1857'de tekrar Dâr-ı Şûrâ reisi yapıldı. 1859'da ya da 1860'ta Meclis-i Vâlâ üyesi oldu, 1861'in ortalarında bu görevinden çekildi. Bir daha önemli makamlara gelemeyen Mustafa Paşa, Ocak veya Şubat 1863'te 46 yaşındayken İstanbul'da öldü. Karacaahmet Mezarlığı'na gömüldü. Sicill-i Osmânî'ye göre "büyük servete sâhip" idi.
Kaynakça
| ]Özel
| ]- ^ Badem 2010, s. 7.
- ^ Karal 1940, s. 443.
- ^ Aksan 2022, s. 177.
- ^ Karal 1940, s. 444.
- ^ Karal 1940, s. 471.
- ^ Nazır, Bayram (2016). Sahure Ergüzel (Ed.). Osmanlı'ya Sığınanlar: Macar ve Polonyalı Mülteciler (4 bas.). İstanbul: Yeditepe Yayınevi. ss. 412-414. ISBN .
- ^ Aksan 2022, s. 199.
- ^ Eldem, Edhem; Goffman, Daniel; Masters, Bruce (1999). The Ottoman City between East and West: Aleppo, Izmir, and Istanbul. Cambridge: Cambridge University Press. s. 71. ISBN .
- ^ Masters, Bruce (Şubat 1990). "The 1850 Events in Aleppo: An Aftershock of Syria's Incorporation into the Capitalist World System". International Journal of Middle East Studies. 22 (1). Cambridge: Cambridge University Press. s. 7. doi:10.1017/S0020743800033158. JSTOR 164379.
- ^ Karal 1940, ss. 444-445.
- ^ Pinson, Mark (1975). "Ottoman Bulgaria in the First Tanzimat Period: The Revolts in Nish (1841) and Vidin (1850)". Middle Eastern Studies. 11 (2). Routledge. s. 128. JSTOR 4282564.
- ^ Karal 1940, s. 445.
- ^ Badem 2010, s. 150.
- ^ Badem 2010, s. 157.
- ^ Badem 2010, s. 153.
- ^ Badem 2010, s. 172.
- ^ Badem 2010, s. 191.
- ^ Aksan 2022, s. 217.
- ^ Badem 2010, s. 156.
- ^ Badem 2010, s. 215.
- ^ Badem 2010, s. 218.
- ^ Badem 2010, s. 219.
- ^ Badem 2010, s. 220.
- ^ Badem 2010, s. 222.
- ^ Badem 2010, s. 231.
- ^ Badem 2010, ss. 234-235.
- ^ Badem 2010, s. 13.
- ^ Süreyya, Mehmed (Ağustos 1996). Sicill-i Osmânî. 5. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları. ss. 1705-1706. ISBN .
Genel
| ]- Aksan, Virginia H. (2022). The Ottomans, 1700-1923: An Empire Besieged (2 bas.). New York City: Routledge. doi:10.4324/9781003137566. ISBN .
- Badem, Candan (2010). The Ottoman Crimean War (1853-1856). Leiden: Brill. ISBN . JSTOR 10.1163/j.ctt1w8h1kf. 9 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Şubat 2025.
- Karal, Enver Z. (1940). "Zarif Paşanın Hatıratı". BELLETEN. 4 (16). Ankara: Türk Tarih Kurumu. ss. 443-494. doi:10.37879/ttkbelleten.1415339.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Vikipedi ozgur ansiklopedi Zarif Mustafa PasaMustafa Pasa nin portresiDogum1816 Istanbul Osmanli ImparatorluguOlumOcak Subat 1863 46 yasinda Istanbul Osmanli ImparatorluguDefin yeriKaracaahmet Mezarligi Uskudar Istanbul TurkiyeBagliligi Osmanli ImparatorluguHizmet yillari1831 1861RutbesiMusirCatisma savaslari1831 1833 Osmanli Misir Savasi 1850 Halep Ayaklanmasi Kirim Savasi Kurekdere Muharebesi Zarif Mustafa Pasa Mustafa Zarif Pasa ya da yalnizca Zarif Pasa 1816 Istanbul Ocak Subat 1863 Istanbul Osmanli hukukcusu musiri ve devlet adamidir Mart Ekim 1854 aralari Kirim Savasi nda Anadolu musiri olarak Kafkasya da Ruslarla carpisti Hayati span 1816 da Istanbul da dogdu Babasi taninmis Koskali Nazif tir 1831 de Busatli Mustafa Pasa nin baslattigi sirasinda Hassa Alayi katibi yapildi Ertesi sene 1831 1833 Osmanli Misir Savasi nda bulundu ve yaralandi Agustos 1834 te isyankar Kurt Milli asiretiyle muzakere etmek icin Siverek e gonderildi 1839 da Meclis i Ahkam da katib oldu 1840 ta kaymakam 1843 te mirliva pasa 1845 te ferik ve ayni yil nin baskani yapildi 1846 da Izmir e bolge komutani olarak atandi 1847 de Kudus mutasarrifi oldu 1848 de bu gorevinden alindiktan sonra yeniden Dar i Sura da bir vazife ustlenir Mustafa Pasa halen 1848 de aldigi yalisiyla taninir Haziran 1849 da Konya valisi Temmuz da Halep valiligine nakledildi 1848 Devrimi akamate ugramasindan Halep e siginmak isteyen ve Islam a gecen 40 Macar ile Polonyali multecilerine fazlasiyla yardim etti Halep te Tanzimat reformlari sebebiyle Halep te bir ayaklanma cikti Olaylar esnasinda katliamlar yasandi ve toplam 5 000 kisi oldu Mustafa Pasa Ekim in sonlarinda islevinden uzaklastirildi ayaklanma ancak 8 Kasim da bastirildi Ekim 1851 de Vidin Beylerbeyi oldu Bulgarlar arasinda Osmanli kontrolune karsi artan hosnutsuzlukla basa cikmada yetersiz kaldigi icin Ocak 1852 de gorevinden alindi Haziran da Erzurum Beylerbeyi olarak vazifelendirildi Kirim Savasi span Ilk aylari span 12 Haziran 1853 te Sadrazam Mustafa Naili Pasa ya yazdigi bir mektupta Seyh Samil e yardim etmeyi tavsiye ettiyse de talebi kabul edilmedi 4 Ekim de Kirim Savasi patlak verdi Mustafa Pasa bu aralar 2 000 basibozukla beraber Erzurum dan Kars a geldi bu duzensiz birliklerle Ardahan a giderek askerleri tesvik etme ve erzak duzenleme faaliyetlerinde bulundu Halen Erzurum valisiyken Mart 1854 te Ahmed Pasa yerine Anadolu musiri yapildi 6 Mart ta Kars a vararak Anadolu ordusunun komutasini devraldi Daha sonra gorulecegi uzere onu bu konuma atamak isabetsiz bir karardi cunku Mustafa Pasa hicbir zaman ordu komuta etmemisti Emrinin altinda onlarca pasa varken Gyorgy Kmety ve Richard Guyon Pasalar one cikmaktadir Komutanlar arasinda neredeyse hic uyum yoktu Mustafa Pasa Hursid Pasa yi hazmedemiyorken Ismail Feliks Breanski ile Ludwik Bystrzonowski Pasalari ovuyor Feyzi Bey i Josef Kohlman askeri muhendislik alanindaki yetenekleri acisindan ordunun en iyisi olarak goruyordu Kurekdere Muharebesi span 3 Agustos ta Bayezid deki yenilgi haberini alan Mustafa Pasa birlik gondermek istedi Fakat bu plana karsi cikarak onun yerine nispeten zayif durumdaki un uzerine derhal 4 Agustos safaginda taarruz edilmesini ardindan Erzurum a ilerleyen in kuvvetlerine saldirilmasini onerdi Subaylarin cogu bu dusunceyi desteklediginden Mustafa Pasa mecburen plani kabul etti Buna ragmen Pasa ayin dorduncu ve besinci gunlerinin ugursuz oldugunu soyleyerek taarruzu 6 Agustos a erteledi Bebutov ajanlari vasitasiyla saldiri planini ogrenerek ordusunu bir araya topladi ve gereken hazirliklari uyguladi 6 Agustos ta gerceklesen Kurekdere Muharebesi Osmanli nin sayisal ustunlugune karsin yenilgiyle sonuclandi Yargilanmasi span Mustafa ve Hursid Pasalar Britanya elcisi Stratford Canning in israrlari uzerine Istanbul a cagrilarak mahkemelerde yargilandilar Mustafa Pasa yasanan yenilginin sucunu Hursid Pasa ya yuklemeye calisti Anadolu musirleri Abdi ve Ahmed Pasalar ile Ali Riza Pasa da yargilaniyordular Kasim 1854 ten Haziran 1855 e kadar suren bu davalarda tek Ahmed Pasa suclu bulundu Mustafa Pasa ise Temmuz 1855 te serbest birakildi Mustafa Pasa nin tutukluykenki yazdigi hatirati Kirim Savasi na dair bir Osmanli pasasi tarafindan yazilmis bilinen tek ani kitabi olmasindan dolayi eserini oldukca onemli kilar Son yillari span Ekim 1857 de tekrar Dar i Sura reisi yapildi 1859 da ya da 1860 ta Meclis i Vala uyesi oldu 1861 in ortalarinda bu gorevinden cekildi Bir daha onemli makamlara gelemeyen Mustafa Pasa Ocak veya Subat 1863 te 46 yasindayken Istanbul da oldu Karacaahmet Mezarligi na gomuldu Sicill i Osmani ye gore buyuk servete sahip idi Kaynakca span Ozel span Badem 2010 s 7 Karal 1940 s 443 Aksan 2022 s 177 Karal 1940 s 444 Karal 1940 s 471 Nazir Bayram 2016 Sahure Erguzel Ed Osmanli ya Siginanlar Macar ve Polonyali Multeciler 4 bas Istanbul Yeditepe Yayinevi ss 412 414 ISBN 9789756480540 Aksan 2022 s 199 Eldem Edhem Goffman Daniel Masters Bruce 1999 The Ottoman City between East and West Aleppo Izmir and Istanbul Cambridge Cambridge University Press s 71 ISBN 978 0 521 64304 7 Masters Bruce Subat 1990 The 1850 Events in Aleppo An Aftershock of Syria s Incorporation into the Capitalist World System International Journal of Middle East Studies 22 1 Cambridge Cambridge University Press s 7 doi 10 1017 S0020743800033158 JSTOR 164379 Karal 1940 ss 444 445 Pinson Mark 1975 Ottoman Bulgaria in the First Tanzimat Period The Revolts in Nish 1841 and Vidin 1850 Middle Eastern Studies 11 2 Routledge s 128 JSTOR 4282564 Karal 1940 s 445 Badem 2010 s 150 Badem 2010 s 157 Badem 2010 s 153 Badem 2010 s 172 Badem 2010 s 191 Aksan 2022 s 217 Badem 2010 s 156 Badem 2010 s 215 Badem 2010 s 218 Badem 2010 s 219 Badem 2010 s 220 Badem 2010 s 222 Badem 2010 s 231 Badem 2010 ss 234 235 Badem 2010 s 13 Sureyya Mehmed Agustos 1996 Sicill i Osmani 5 Istanbul Tarih Vakfi Yurt Yayinlari ss 1705 1706 ISBN 9753330383 Genel span Aksan Virginia H 2022 The Ottomans 1700 1923 An Empire Besieged 2 bas New York City Routledge doi 10 4324 9781003137566 ISBN 978 1 000 44036 2 Badem Candan 2010 The Ottoman Crimean War 1853 1856 Leiden Brill ISBN 9789004190962 JSTOR 10 1163 j ctt1w8h1kf 9 Kasim 2023 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 8 Subat 2025 Karal Enver Z 1940 Zarif Pasanin Hatirati BELLETEN 4 16 Ankara Turk Tarih Kurumu ss 443 494 doi 10 37879 ttkbelleten 1415339 Kategoriler 1816 dogumlularIstanbul ili dogumlular1863 te olenlerIstanbul ilinde olenlerOsmanli hukukculariOsmanli pasalariOsmanli maresalleriKirim Savasi nda Osmanli askerleriOsmanli Konya valileriOsmanli Halep valileriOsmanli Vidin valileriOsmanli Erzurum valileriKaracaahmet Mezarligi na defnedilenler
