![]() Tapınağın ön cephesi | |
![]() | |
| Temel bilgiler | |
|---|---|
| Konum | Yukarı Baş Devlet Tarih-Mimarlık Koruma Alanı, Şeki, Azerbaycan |
| Koordinatlar | 41°12′12″K 47°11′49″D / 41.20333°K 47.19694°D{{#coordinates:}}: sayfa başına birden fazla birincil etiket olamaz |
| Durum | Şeki Halk Uygulamalı Sanatlar Müzesi binası olarak kullanılmaktadır. |
| Mimari | |
| Mimari tür | Alban mimarisi |
| Tamamlanma | V.-VI. yüzyıllar; XVIII.-XIX. yüzyıllar; XIX. yüzyıl |
| Özellikler | |
| Malzemeler | |
| Resmî adı | Şeki'nin Tarihi Merkezi ve Han Sarayı |
| Konum | |
| (Kriter) | Kültürel: ii, v |
| Referans | 1549 |
| Tescil | 2019 (43. oturum) |
| Bölge | Asya-Pasifik |
| Koordinatlar | 41°12′16″N 47°11′54″E / 41.204444°K 47.198333°D |
Yuvarlak Tapınak,Nuha Üç Mukaddes Kilisesi (Rusça: Нухинская трехсвятительская церковь) ya da Nuha Mukaddes Kilisesi (Rusça: Нухинская Святительская церковь),Şeki şehrindeki Nuha Kalesi'nde bulunan, ulusal öneme sahip bir mimari anıttır. Günümüzde Şeki Halk Uygulamalı Sanatlar Müzesi'ne ev sahipliği yapmaktadır.
Hakkında
| ]
Dairesel Tapınak'ın ana kısmı (eklemeler hariç) bir kubbe ile örtülüdür ve bu bölüm, mimari tarzı ile yapımında kullanılan malzeme türleri bakımından kalenin diğer yapılarına kıyasla önemli ölçüde farklılık göstermektedir. Bu nedenle, bazı araştırmacılar kilisenin inşasını Kafkas Albanyası dönemine tarihlendirmektedir. Ancak 20. yüzyılın ortalarında Nuha Kalesi arazisini inceleyen uzmanlar, 6 hektarlık alanı kapsayan kalede cami ve Şeki Han Sarayı dışında kalan tüm yapıların Rus dönemine ait olduğunu tespit etmişlerdir. Dairesel Tapınak, 19. yüzyılın sonlarına doğru, yani 1853'ten 20. yüzyılın başlarına kadar, modern Şeki şehrinde faaliyet gösteren tek Ortodoks kilisesiydi.
Kilise, özgün formunda düzgün kesme kireç taşından inşa edilmiş, merkezi (dairesel) planlı ve üzeri bir kubbe ile örtülü bir yapı olarak tasarlanmıştır. Daha sonra yapının üç tarafına nehir taşı ve tuğla kullanılarak eklemeler yapılmış ve yapı, yukarıdan bakıldığında haç şeklinde olacak biçimde genişletilmiştir. Bu çalışmalar 1853 yılına kadar sürmüştür.
Nuha Kalesi'nin surları, yukarıdan bakıldığında Arap alfabesiyle "Muhammed… (han)" şeklinde okunacak şekilde inşa edilmiştir. Bu yorumda, kilise binasının orijinal dairesel şekliyle Arap alfabesindeki “Nun” harfinin sivri ucunu temsil ettiği ifade edilmektedir. Kilisenin orijinal dairesel kısmı, mimari tarzı ve yapımında kullanılan inşaat malzemeleri açısından kaledeki diğer binalardan önemli ölçüde farklılık göstermektedir.
1819 tarihli Nuha Kalesi açıklamasında kiliseden söz edilmemektedir. Kaledeki birçok yapı ve bunların konumları hakkında bilgi verildikten sonra, açıklamada ayrıca "Şeki liderlerine ait olan kaledeki diğer yapıların askerler ve Hoylar tarafından ele geçirildiği" ifade edilmektedir. Bu not, o dönemde kalede mevcut bazı yapıların açıklamada yer almamış olabileceğini göstermekte ve bu nedenle açıklamaya dayanarak 1819 yılında Nuha Kalesi'nde kilisenin varlığını belirlemenin imkânsız olduğunu ortaya koymaktadır.
Günümüde eski Ortodoks tapınağı "Yuvarlak Tapınak" adıyla kayıtlıdır ve ulusal öneme sahip bir mimari anıt statüsündedir. Şeki Halk Uygulamalı Sanatlar Müzesi, eski kilise binasının içinde yer almaktadır.
Adı
| ]
Kilisenin adı 1861 tarihli bir kaynakta "Nuha Üçmukaddes Kilisesi" (Rusça: Нухинская трехсвятительская церковь), 1905 tarihli bir kaynakta ise "Nuha Mukaddes Kilisesi" (Rusça: Нухинская Святительская церковь) olarak geçmektedir.
Bağlı olduğu piskoposluk
| ]Tapınak 1905 yılında Gürcistan piskoposluğuna bağlıydı.
Rahipler ve diğer kilise görevlileri
| ]1853 tarihli bir kaynakta Peder Evstafiy'in kilisedeki rahip olduğu belirtilirken 1861 tarihli bir kaynakta ise Evstafiy Khuchiev adlı bir kişiden bahsedilmektedir.
1894-1896 yılları arasında kilisede mezmur yazarının (Rusça: псаломщик) adı Gavriil Pechensky olarak kaydedilmiştir.
1905 tarihli bir kaynakta, David Utiyev adlı bir kişinin (David Utiyev, 1875'te Ingiloy Kilisesi'nde rahip olarak görev yapmış ve Tasmal köyü halkını Hristiyanlaştırmak için çalışmıştır) kilisenin rahibi olduğu belirtilmektedir. David Utiyev'in mezarı kilisenin güneybatı tarafında bulunmaktadır.
Cami olduğuna dair iddialar
| ]20. yüzyılın ortalarında Nuha Kalesi arazisini inceleyen uzmanlar, 6 hektarlık alanı kapsayan kalede cami ve Şeki Han Sarayı dışında kalan tüm yapıların Rus dönemine ait olduğunu tespit etmişlerdir, ancak 1853'ten beri kalede cami bulunmamaktadır. Bahsi geçen eski caminin Üç Mukaddesi Kilisesi olduğu anlaşılmaktadır. Bu çıkarım, Rus seyyah Segal (1902) ve dönemin aydınlarından Raşid Bey Efendiyev'in (1925) eserlerindeki kayıtlarla desteklenmektedir; her iki müellif de 1828 yılında Rus idaresinin, hanın saray kompleksinde yer alan camiyi bir Ortodoks kilisesine dönüştürdüğünü belirtmektedir.
1819 tarihli Nuha Kalesi tasviri, Muhammedhasan Han'ın ikametgâhının giriş kapısının hemen solunda hanın şahsi ibadethanesine (şapel) işaret etmektedir. Ancak tarihsel veriler, Üç Mukaddes Kilisesi ile bu yapının farklı birimler olduğunu kanıtlamaktadır: Hanın evi içerisinde yer alan ve 1990'lara kadar varlığını sürdüren yaklaşık 4 m²'lik (2x2 m) küçük kilise biriminin aksine; Üç Mukaddes Kilisesi, bu konumun en az 50 metre güneyinde, müstakil bir yapıda yer almaktadır.
Kilise binasının doğu tarafındaki alan
| ]Rus İmparatorluğu döneminde Nuha'da ölen birçok yüksek rütbeli Rus yetkilinin mezarları günümüzde kilisenin doğusundaki arazide bulunmaktadır. Bölgenin bir zamanlar Rus mezarlığı olarak kullanıldığı ve daha pek çok Rus yetkilinin ve askerî personelin burada defnedilmiş olma olasılığı yüksektir.
- Kilisenin doğu tarafındaki 1. mezar taşının güneyden görünümü.
- Kilisenin doğu tarafındaki 1. mezar taşının kuzeyden görünümü.
- Kilisenin doğu tarafındaki 2. mezar taşının güneyden görünümü.
- Kilisenin doğu tarafındaki 2. mezar taşının kuzeyden görünümü.
Kaynakça
| ]- ^ a b Г. Мамедова - Зодчество Кавказской Албании, Баку, 2004, стр. 42-43.
- ^ Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев, (Ed.) (1987). "Шәки". Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддə]. X ҹилд: Фрост – Шүштəр. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксиjасы. сәһ. 500.
- ^ a b c d "Azərbaycan Respublikası ərazisində dövlət mühafizəsinə götürülmüş daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin əhəmiyyət dərəcələrinə görə bölgüsünün təsdiq edilməsi haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI NAZİRLƏR KABİNETİNİN QƏRARI" ((Azerice)). e-qanun.az. 2001-08-02. 2015-04-25 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2015-04-25.
- ^ "C.Х. Гаджиева, Азербайджанский Архитектурно- Строительный Университет, Баку, Азербайджан. ДВОРЦОВЫЕ СООРУЖЕНИЯ ГОРОДА ШЕКИ." (PDF). 2020-07-09 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 2020-09-15.
- ^ "ŞƏKİ ŞƏHƏRİ VƏ RAYONU ƏRAZİSİNDƏ DÖVLƏT MÜHAFİZƏSİNƏ GÖTÜRÜLMÜŞ DAŞINMAZ TARİX VƏ MƏDƏNİYYƏT ABİDƏLƏRİ". 2015-03-16 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2015-03-08.
- ^ a b c "Странник. Духовный ученно-литературный журнал за 1861 год. Том 3. Санктпетербург — 1861". 2016-04-03 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2015-03-22.
- ^ a b c d "Церковныя вѣдомости, Том 18, c. 175. 1905". 2017-03-29 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2015-05-23.
- ^ a b "С. А. ДАДАШЕВ, М. А. УСЕЙНОВ. АРХИТЕКТУРА АЗЕРБАЙДЖАНА III - XIX ВЕКА. МОСКВА 1948. стр. 21." 2020-01-16 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2020-09-15.
- ^ "Köçərli Firudin bəy. Azərbaycan ədəbiyyatı, I cild, səh.: 397, Bakı, 2005" (PDF). 2021-08-30 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 2013-02-03.
- ^ "Köçərli Firudin bəy. Azərbaycan ədəbiyyatı, I cild, Mirzə Fətəli Axundov, html". 2018-04-04 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2013-02-03.
- ^ "Aydın Nəmmədov, Muzey işi və tarixi abidələrin mühafizəsi üzrə mütəxəssis. "İpəkçi" qəzeti, 7 mart 2013-cü il, №1(2287), səh. 4". 2016-06-24 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2015-03-08.
- ^ "Žurnal Ministerstva Narodnago Prosveščenija: 1853,11". 2016-04-02 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2015-05-23.
- ^ "Серия Монастыри Крыма. Рассекречено. Топловская Свято-Параскевская обитель" (PDF). 2016-03-04 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 2015-05-23.
- ^ Гавриил Францевич Печинский — Родовод
- ^ "Християнізація в північно–західному Азербайджані в …" (PDF). 2019-09-25 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 2022-09-10.
- ^ И. Л.Сегаль. Елисаветпольская губерня, стр.: 15, Тифлис, 1902.
- ^ Rəşid bəy Əfəndiyev. Nuxa qəzasındakı asarü-ətiqələr haqqında, Bakı, 1925 2016-10-22 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
- ^ "Nuxa qalasının vəziyyəti barədə mayor Lisaneviçin 1819-cu ildə tərtib etdiyi akt". 2014-05-25 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2013-02-02.
Ayrıca bakınız
| ]wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Koordinatlar 41 12 12 K 47 11 49 D 41 20333 K 47 19694 D 41 20333 47 19694 Vikipedi ozgur ansiklopedi Yuvarlak Tapinak Azerice Dairevi mebed Azerice Nuxa Ucmuqeddes kilsesiTapinagin on cephesiTemel bilgilerKonumYukari Bas Devlet Tarih Mimarlik Koruma Alani Seki AzerbaycanKoordinatlar41 12 12 K 47 11 49 D 41 20333 K 47 19694 D 41 20333 47 19694 coordinates sayfa basina birden fazla birincil etiket olamazDurumSeki Halk Uygulamali Sanatlar Muzesi binasi olarak kullanilmaktadir MimariMimari turAlban mimarisiTamamlanmaV VI yuzyillar XVIII XIX yuzyillar XIX yuzyilOzelliklerMalzemelerUNESCO Dunya MirasiResmi adiSeki nin Tarihi Merkezi ve Han SarayiKonum AzerbaycanKriterKulturel ii vReferans1549Tescil2019 43 oturum BolgeAsya PasifikKoordinatlar41 12 16 N 47 11 54 E 41 204444 K 47 198333 D 41 204444 47 198333 Yuvarlak Tapinak Nuha Uc Mukaddes Kilisesi Rusca Nuhinskaya trehsvyatitelskaya cerkov ya da Nuha Mukaddes Kilisesi Rusca Nuhinskaya Svyatitelskaya cerkov Seki sehrindeki Nuha Kalesi nde bulunan ulusal oneme sahip bir mimari anittir Gunumuzde Seki Halk Uygulamali Sanatlar Muzesi ne ev sahipligi yapmaktadir Hakkinda span 1853 te cizilmis Nuha Kalesi plani Bu gorsel 1988 de yayinlanan bir kitaptan alinmistir kitabin yazarlari Uc Mukaddes Kilisesi ni cami olarak isaretlemislerdir No 2 Dairesel Tapinak in ana kismi eklemeler haric bir kubbe ile ortuludur ve bu bolum mimari tarzi ile yapiminda kullanilan malzeme turleri bakimindan kalenin diger yapilarina kiyasla onemli olcude farklilik gostermektedir Bu nedenle bazi arastirmacilar kilisenin insasini Kafkas Albanyasi donemine tarihlendirmektedir Ancak 20 yuzyilin ortalarinda Nuha Kalesi arazisini inceleyen uzmanlar 6 hektarlik alani kapsayan kalede cami ve Seki Han Sarayi disinda kalan tum yapilarin Rus donemine ait oldugunu tespit etmislerdir Dairesel Tapinak 19 yuzyilin sonlarina dogru yani 1853 ten 20 yuzyilin baslarina kadar modern Seki sehrinde faaliyet gosteren tek Ortodoks kilisesiydi Kilise ozgun formunda duzgun kesme kirec tasindan insa edilmis merkezi dairesel planli ve uzeri bir kubbe ile ortulu bir yapi olarak tasarlanmistir Daha sonra yapinin uc tarafina nehir tasi ve tugla kullanilarak eklemeler yapilmis ve yapi yukaridan bakildiginda hac seklinde olacak bicimde genisletilmistir Bu calismalar 1853 yilina kadar surmustur Nuha Kalesi nin surlari yukaridan bakildiginda Arap alfabesiyle Muhammed han seklinde okunacak sekilde insa edilmistir Bu yorumda kilise binasinin orijinal dairesel sekliyle Arap alfabesindeki Nun harfinin sivri ucunu temsil ettigi ifade edilmektedir Kilisenin orijinal dairesel kismi mimari tarzi ve yapiminda kullanilan insaat malzemeleri acisindan kaledeki diger binalardan onemli olcude farklilik gostermektedir 1819 tarihli Nuha Kalesi aciklamasinda kiliseden soz edilmemektedir Kaledeki bircok yapi ve bunlarin konumlari hakkinda bilgi verildikten sonra aciklamada ayrica Seki liderlerine ait olan kaledeki diger yapilarin askerler ve Hoylar tarafindan ele gecirildigi ifade edilmektedir Bu not o donemde kalede mevcut bazi yapilarin aciklamada yer almamis olabilecegini gostermekte ve bu nedenle aciklamaya dayanarak 1819 yilinda Nuha Kalesi nde kilisenin varligini belirlemenin imkansiz oldugunu ortaya koymaktadir Gunumude eski Ortodoks tapinagi Yuvarlak Tapinak adiyla kayitlidir ve ulusal oneme sahip bir mimari anit statusundedir Seki Halk Uygulamali Sanatlar Muzesi eski kilise binasinin icinde yer almaktadir Adi span Uc Mukaddes Basileios Nenizili Gregorios Ioannis Hrisostomos Kilisenin adi 1861 tarihli bir kaynakta Nuha Ucmukaddes Kilisesi Rusca Nuhinskaya trehsvyatitelskaya cerkov 1905 tarihli bir kaynakta ise Nuha Mukaddes Kilisesi Rusca Nuhinskaya Svyatitelskaya cerkov olarak gecmektedir Bagli oldugu piskoposluk span Tapinak 1905 yilinda Gurcistan piskoposluguna bagliydi Rahipler ve diger kilise gorevlileri span Seki deki Rus kilisesinin guney tarafinda bulunan David Utiyev in mezari 1853 tarihli bir kaynakta Peder Evstafiy in kilisedeki rahip oldugu belirtilirken 1861 tarihli bir kaynakta ise Evstafiy Khuchiev adli bir kisiden bahsedilmektedir 1894 1896 yillari arasinda kilisede mezmur yazarinin Rusca psalomshik adi Gavriil Pechensky olarak kaydedilmistir 1905 tarihli bir kaynakta David Utiyev adli bir kisinin David Utiyev 1875 te Ingiloy Kilisesi nde rahip olarak gorev yapmis ve Tasmal koyu halkini Hristiyanlastirmak icin calismistir kilisenin rahibi oldugu belirtilmektedir David Utiyev in mezari kilisenin guneybati tarafinda bulunmaktadir Cami olduguna dair iddialar span Seki Han Sarayi nin avlusunun eski kapisinin yeri avlunun icinden gorunum bu kapinin onunde 20 yuzyilin 90 li yillarina kadar hanin ev mescidinin bulundugu yerde 1828 de insa edilmis 2x2 metrelik kucuk bir sapel vardi 20 yuzyilin ortalarinda Nuha Kalesi arazisini inceleyen uzmanlar 6 hektarlik alani kapsayan kalede cami ve Seki Han Sarayi disinda kalan tum yapilarin Rus donemine ait oldugunu tespit etmislerdir ancak 1853 ten beri kalede cami bulunmamaktadir Bahsi gecen eski caminin Uc Mukaddesi Kilisesi oldugu anlasilmaktadir Bu cikarim Rus seyyah Segal 1902 ve donemin aydinlarindan Rasid Bey Efendiyev in 1925 eserlerindeki kayitlarla desteklenmektedir her iki muellif de 1828 yilinda Rus idaresinin hanin saray kompleksinde yer alan camiyi bir Ortodoks kilisesine donusturdugunu belirtmektedir 1819 tarihli Nuha Kalesi tasviri Muhammedhasan Han in ikametgahinin giris kapisinin hemen solunda hanin sahsi ibadethanesine sapel isaret etmektedir Ancak tarihsel veriler Uc Mukaddes Kilisesi ile bu yapinin farkli birimler oldugunu kanitlamaktadir Hanin evi icerisinde yer alan ve 1990 lara kadar varligini surduren yaklasik 4 m lik 2x2 m kucuk kilise biriminin aksine Uc Mukaddes Kilisesi bu konumun en az 50 metre guneyinde mustakil bir yapida yer almaktadir Kilise binasinin dogu tarafindaki alan span Rus Imparatorlugu doneminde Nuha da olen bircok yuksek rutbeli Rus yetkilinin mezarlari gunumuzde kilisenin dogusundaki arazide bulunmaktadir Bolgenin bir zamanlar Rus mezarligi olarak kullanildigi ve daha pek cok Rus yetkilinin ve askeri personelin burada defnedilmis olma olasiligi yuksektir Kilisenin dogu tarafindaki 1 mezar tasinin guneyden gorunumu Kilisenin dogu tarafindaki 1 mezar tasinin kuzeyden gorunumu Kilisenin dogu tarafindaki 2 mezar tasinin guneyden gorunumu Kilisenin dogu tarafindaki 2 mezar tasinin kuzeyden gorunumu Kaynakca span a b G Mamedova Zodchestvo Kavkazskoj Albanii Baku 2004 str 42 43 Bash redaktor Ҹ B Guliјev Ed 1987 Shәki Azәrbaјҹan Sovet Ensiklopediјasy 10 ҹildde X ҹild Frost Shүshter Baky Azәrbaјҹan Sovet Ensiklopediјasynyn Bash Redaksijasy sәһ 500 a b c d Azerbaycan Respublikasi erazisinde dovlet muhafizesine goturulmus dasinmaz tarix ve medeniyyet abidelerinin ehemiyyet derecelerine gore bolgusunun tesdiq edilmesi haqqinda AZERBAYCAN RESPUBLIKASI NAZIRLER KABINETININ QERARI Azerice e qanun az 2001 08 02 2015 04 25 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 2015 04 25 KB1 bakim Tanimlanamayan dil link C H Gadzhieva Azerbajdzhanskij Arhitekturno Stroitelnyj Universitet Baku Azerbajdzhan DVORCOVYE SOORUZhENIYa GORODA ShEKI PDF 2020 07 09 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 2020 09 15 SEKI SEHERI VE RAYONU ERAZISINDE DOVLET MUHAFIZESINE GOTURULMUS DASINMAZ TARIX VE MEDENIYYET ABIDELERI 2015 03 16 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 2015 03 08 a b c Strannik Duhovnyj uchenno literaturnyj zhurnal za 1861 god Tom 3 Sanktpeterburg 1861 2016 04 03 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 2015 03 22 a b c d Cerkovnyya vѣdomosti Tom 18 c 175 1905 2017 03 29 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 2015 05 23 a b S A DADAShEV M A USEJNOV ARHITEKTURA AZERBAJDZhANA III XIX VEKA MOSKVA 1948 str 21 2020 01 16 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 2020 09 15 Kocerli Firudin bey Azerbaycan edebiyyati I cild seh 397 Baki 2005 PDF 2021 08 30 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 2013 02 03 Kocerli Firudin bey Azerbaycan edebiyyati I cild Mirze Feteli Axundov html 2018 04 04 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 2013 02 03 Aydin Nemmedov Muzey isi ve tarixi abidelerin muhafizesi uzre mutexessis Ipekci qezeti 7 mart 2013 cu il 1 2287 seh 4 2016 06 24 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 2015 03 08 Zurnal Ministerstva Narodnago Prosvescenija 1853 11 2016 04 02 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 2015 05 23 Seriya Monastyri Kryma Rassekrecheno Toplovskaya Svyato Paraskevskaya obitel PDF 2016 03 04 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 2015 05 23 Gavriil Francevich Pechinskij Rodovod Hristiyanizaciya v pivnichno zahidnomu Azerbajdzhani v PDF 2019 09 25 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 2022 09 10 I L Segal Elisavetpolskaya gubernya str 15 Tiflis 1902 Resid bey Efendiyev Nuxa qezasindaki asaru etiqeler haqqinda Baki 1925 2016 10 22 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Nuxa qalasinin veziyyeti barede mayor Lisanevicin 1819 cu ilde tertib etdiyi akt 2014 05 25 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 2013 02 02 Ayrica bakiniz span Kapadokyali Babalar Kis Kilisesi Nuha Kalesi Kategori Azerbaycan daki tarihi yerlerGizli kategoriler Hatali koordinat etiketi iceren sayfalarKB1 bakim Tanimlanamayan dilWebarsiv sablonu wayback baglantilariVikiveri de OSM iliski kimligi olmayan bilgi kutusu icin harita isaretleyiciBilgi alt kutulu maddelerKartographer uzantisini kullanan sayfalar

