T-tübül

T-tübül veya T tübül (transvers tübül), iskelet ve kalp kasında merkezine doğru uzanan bir yapıdır. Yüksek iyon kanalı, transporter ve pompa konsantrasyonuna sahip zarıyla T tübüller aksiyon potansiyelinin hızlıca hücreye iletilmesini temin eder ve sellüler kalsiyum konsantrasyonunun regülasyonunda önemli bir role sahiptir.

İskelet kası fasikülü, T-tübül yakınlaştırılmış kısımda işaretlenmiş.

Bu mekanizmaları sayesinde T tübüller hücreye salınan kalsiyumun salınımı senkronize ederek kalp kasının daha kuvvetli şekilde kasılmasını sağlar. T tübül yapısı ve fonksiyonu kardiyomiyosit kasılmalar ile tedricen ve yanı sıra bazı hastalıklar ile deforme olur ve muhtemelen kalp yetmezliği ve aritmi hastalıklarının ortaya çıkmasında faktördür. İlk kez 1897 yılında tespit edilen T tübüllerin biyolojisi üzerine araştırmalar günümüzde halen devam etmektedir.

Yapı

T tübüller, hücre zarı ve oluşturan çift katlı fosfolipit katmanın oluşturduğu tübüllerden teşkildir. Bu tübüller ise sarkolemmanın invajinasyonu ile oluşan ve sarkolemmaya dik(transvers) ve paralel(aksiyal) olarak uzanır. Tübül istikametlerinin sadece transvers olmaması, transvers olanları birbirine bağlayan aksiyal tübüllerin mevcudiyeti dolayısıyla T tübüller transvers-aksiyal tübüler sistem olarak da isimlendirilir. T tübül lümeni extrasellüler matriks ile doludur. Bu tübüller pasif bağlantı tüplerinden ziyade yüksek aktiviteye sahip, , , ve Beta Adrenoseptörlere şamildir.

T tübüller hem atriyal hem de ventriküler kardiyak kas hücrelerinde (kardiyomiyosit) bulunurlar ve hayatın ilk birkaç haftasında gelişirler. Çoğu türde ventriküler kalp kasında bulunurken büyük memelilerde atriyal kalp kasında da bulunur. Kalp kası hücrelerinde türden türe değişmek üzere 20 ila 450 nm çapa sahiplerdir ve genellikle aktin miyofilamentlerinin tutunduğu Z-diski adı verilen bölgede yer alırlar. spesifik bölgesi olan ve intrasellüler kalsiyumun deposu olan adı verilen yapı ile bitişiğindedir. Kalp kasında t tübül ve terminal sisternanın bir araya gelmesi ile oluşan yapıya denir.

İskelet kasında t tübüller kardiyak kasa kıyasla üç-dört kat daha dardırlar ve 20 ila 40 nm çapındadırlar. Miyozin bandının her iki tarafında, A ve I bantlarının örtüştüğü kısımda (A-I junction) yer alırlar. İskelet kasında t tübül ve iki terminal sisternanın bir araya gelmesi ile oluşan yapıya denir.

Ayrıca bakınız

• Kas kasılması

Dipnot

1. ^ Tübül kelimesi Fransızca tubule \ty.byl\ "küçük tüp şeklindeki organik strüktür" kelimesinden gelmiştir. Bu kelime de Latince tubus "tüp, boru" kelimesinin küçültme eki (+ul°) almış hali olan Latince tubulus "küçük boru, tüp" kelimesinden gelmiştir. Türkçe tüp kelimesi de aynı kökten türemiştir.

Kaynakça

1. ^ ^{a b c d e f} Hong, TingTing; Shaw, Robin M. (Ocak 2017). "Cardiac T-Tubule Microanatomy and Function". Physiological Reviews. 97 (1): 227-252. doi:10.1152/physrev.00037.2015. ISSN 0031-9333. (PMC) 6151489 $2. (PMID) 27881552. 1 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi10 Mayıs 2025. 
2. ^ Rog-Zielinska, Eva A.; Scardigli, Marina; Peyronnet, Remi; Zgierski-Johnston, Callum M.; Greiner, Joachim; Madl, Josef; O’Toole, Eileen T.; Morphew, Mary; Hoenger, Andreas; Sacconi, Leonardo; Kohl, Peter (22 Ocak 2021). "Beat-by-Beat Cardiomyocyte T-Tubule Deformation Drives Tubular Content Exchange". Circulation Research. 128 (2): 203-215. doi:10.1161/CIRCRESAHA.120.317266. (PMC) 7834912 $2. (PMID) 33228470. 16 Ekim 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi10 Mayıs 2025. 
3. ^ Ferrantini, Cecilia; Coppini, Raffaele; Sacconi, Leonardo; Tosi, Benedetta; Zhang, Mei Luo; Wang, Guo Liang; de Vries, Ewout; Hoppenbrouwers, Ernst; Pavone, Francesco; Cerbai, Elisabetta; Tesi, Chiara (26 Mayıs 2014). "Impact of detubulation on force and kinetics of cardiac muscle contraction". Journal of General Physiology. 143 (6): 783-797. doi:10.1085/jgp.201311125. ISSN 0022-1295. 12 Ekim 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi10 Mayıs 2025. 
4. ^ Haddock, Peter S.; Coetzee, William A.; Cho, Emily; Porter, Lisa; Katoh, Hideki; Bers, Donald M.; Jafri, M. Saleet; Artman, Michael (3 Eylül 1999). "Subcellular [Ca2+]i Gradients During Excitation-Contraction Coupling in Newborn Rabbit Ventricular Myocytes". Circulation Research. 85 (5): 415-427. doi:10.1161/01.RES.85.5.415. 23 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi10 Mayıs 2025. 
5. ^ Richards, M. A.; Clarke, J. D.; Saravanan, P.; Voigt, N.; Dobrev, D.; Eisner, D. A.; Trafford, A. W.; Dibb, K. M. (Kasım 2011). "Transverse tubules are a common feature in large mammalian atrial myocytes including human". American Journal of Physiology-Heart and Circulatory Physiology. 301 (5): H1996-H2005. doi:10.1152/ajpheart.00284.2011. ISSN 0363-6135. (PMC) 3213978 $2. (PMID) 21841013. 15 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi10 Mayıs 2025. 
6. ^ Ibrahim, Michael; Gorelik, Julia; Yacoub, Magdi H.; Terracciano, Cesare M. (22 Haziran 2011). "The structure and function of cardiac t-tubules in health and disease". Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences. 278 (1719): 2714-2723. doi:10.1098/rspb.2011.0624. (PMC) 3145195 $2. (PMID) 21697171. 4 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi10 Mayıs 2025. 
7. ^ di Fiore, Mariano SH; Eroschenko, Victor P (2008). Di Fiore's Atlas of histology: with functional correlations. Philadelphia: Wolters Kluwer Health/Lippincott Williams & Wilkins. s. 124. ISBN .