Vikipedi özgür ansiklopedi Surena veya Suren Rustaham Suren olarak da bilinir ö Mö 53 veya 52 Mö 1 yüzyılda bir Part spa

Vikipedi ozgur ansiklopedi Surena veya Suren Rustaham Suren olarak da bilinir o MO 53 veya 52 MO 1 yuzyilda bir Part spahbed idir general veya komutan Suren Hanedani nin lideriydi ve en cok Carrhae Muharebesi nde Romalilari yenmesiyle taninir Komutasi altinda Partlar Marcus Licinius Crassus komutasindaki sayica ustun bir Roma istila kuvvetini kesin bir sekilde yenmistir Bu muharebe genellikle Roma ve Part imparatorluklari arasindaki en eski ve en onemli savaslardan biri ve Roma tarihinin en ezici yenilgilerinden biri olarak kabul edilir Suren Iran da populer bir isim olarak varligini surdurmekte ve bazen Soren olarak telaffuz edilmektedir Surena Suren veya Suren kelimelerinin Yunanca ve Latince bicimidir Suren Ermenistan da da yaygin bir isim olarak varligini surdurmektedir Suren kahraman Avestaca sura guclu yuce anlamina geliyor Baglam span Torino daki Palazzo Madama da bulunan Part atli okcu heykeli Crassus un Hayati 21 de komutanin zamanindan yaklasik y 125 yil sonra yazilmis Plutark Surena yi son derece seckin bir adam olarak tanimlamistir Zenginlik dogum ve kendisine gosterilen onur bakimindan kraldan sonra ikinci sirada yer aliyordu cesaret ve yetenek bakimindan zamaninin en onde gelen Part iydi boy ve kisisel guzellik bakimindan ise esi benzeri yoktu Ayrica Plutark a gore ordusunda cok sayida kole vardi ve bu da generalin buyuk bir servete sahip oldugunu gosteriyordu Ancak bu baglamda bahsi gecen koleler teriminin douloi Latince servi gercek anlami tartismalidir Plutark da onu kendisi de en uzun boylu ve en yakisikli adamdi ancak gorunusunun zarafeti ve elbisesinin kadinsiligi gercekte ustasi oldugu kadar erkeklik vaat etmiyordu cunku yuzu boyaliydi ve saclari Medler tarzinda ayrilmisti Surena Part Imparatorlugu ndaki en guclu adamlardan biriydi ve Gazerani ye gore kendi basina bir kraldi cunku acikca sarayli bir maiyetle seyahat ediyordu MO 54 te Surena Seleukia sehri icin yapilan savasta II Orodes in birliklerine komuta etmistir Surena hanedanlik ardilligi icin yapilan bu savasta kendini gosterdi II Orodes daha once IV Mithridatis tarafindan tahttan indirilmisti ve Orodes in Arsak tahtina yeniden oturmasinda etkili olmustur MO 53 te Romalilar batidaki Part vasallarina dogru ilerledi Buna karsilik II Orodes Surena komutasindaki suvari birliklerini onlarla savasmak uzere gonderdi Iki ordu daha sonra Carrhae Muharebesi nde gunumuz Turkiye sindeki Harran da karsilasti Partlarin Romalilari colun ortasina cekmek icin kullandiklari ustun techizat ve akillica taktikler sayica ustun olan Romalilari yenmelerini sagladi Bu askeri basari Roma birliklerine agir bir darbe vurmus olsa da Plutark 20 000 olu ve 10 000 esirden bahseder ve Dogu halklari arasinda guclu bir yanki uyandirmis olsa da guc dengesinde belirleyici bir degisiklige yol acmamistir yani Arsak zaferi onlara toprak kazandirmadi Surena daha sonra Kral II Orodes tarafindan idam edilmistir bunun muhtemel nedeni kralin Surena nin bir tehdit olabilecegini dusunmesiydi Bazi acilardan Surena nin tarihsel gelenekteki konumu Sehname deki Rustem in konumuyla ilginc bir sekilde paralellik gostermektedir Ancak Rustem in destan gelenegindeki baskinligina ragmen ona ikna edici bir tarihsel konum bulmak hicbir zaman mumkun olmamistir Portreler span 17 yuzyil Fransiz oyun yazari Pierre Corneille in son bestesi olan Surena adli trajedi kabaca General Surena nin oykusunden esinlenerek yazilmistir Notlar span Justi 1895 s 317 col 2 2 d i der heldenhafte awest sura stark hehr MS 2 yuzyilda Plutark in MO 1 yuzyil komutanini tasviri soyledir Surena siradan bir insan degildi ancak servet aile ve onur bakimindan kraldan sonra birinciydi cesaret ve kapasite bakimindan ayrica boyut ve guzellik bakimindan da zamaninin Partlarindan ustundu Sadece kirsala bir geziye ciksa bile yuklerini tasimak icin bin devesi ve cariyeleri icin iki yuz arabasi vardi Bin agir silahli at ona eslik ediyordu ve cok daha fazlasi hafif silahliydi Nitekim vasallari ve koleleri on binden biraz daha az bir suvari birligi olusturuyordu Kaynakca span Ozel Pourshariati 2008 s 462 a b Lendering 2006 Herzfeld 1929 Lang 1983 s 510 Justi 1895 s 317 Langhorne amp Langhorne 1934 s 59 Perikanian 1983 s 635 Schippmann 1986 ss 525 536 Foundation Encyclopaedia Iranica Welcome to Encyclopaedia Iranica iranicaonline org Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link The Internet Classics Archive Crassus by Plutarch classics mit edu Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Gazerani 2015 s 21 Bivar 1983 s 49 Bivar 1983 ss 49 51 a b Schippmann 1987 s 528 Bivar 1983 s 51 GenelBivar A D H 1983 The Political History of Iran under the Arsacids Yarshater Ehsan Ed Cambridge History of Iran 3 1 Londra Cambridge UP ss 21 100 Herzfeld Ernst Emil Ed 1929 Das Haus Suren von Sakastan gt Archaeologische Mitteilungen aus Iran I Berlin Dietrich Reimer ss 70 80 Justi Ferdinand 1895 Suren Iranisches Namenbuch Leipzig Marburg Elwert ss 316 17 Lang David M 1983 Iran Armenia and Georgia Yarshater Ehsan Ed Cambridge History of Iran 3 1 Londra Cambridge UP ss 505 37 Lendering Jona 2006 Surena Amsterdam livius org 12 Ekim 2012 tarihinde kaynagindan arsivlendi26 Mart 2020 Plutarch Marcus Crassus in Langhorne John Langhorne William Ed 1934 Plutarch s Lives Londra J Crissy Perikanian A 1983 Iranian Society and Law Yarshater Ehsan Ed Cambridge History of Iran 3 2 Londra Cambridge UP ss 627 81 Schippmann K 1987 Arsacid ii The Arsacid Dynasty Encyclopaedia Iranica 2 New York Routledge amp Kegan Paul Pourshariati Parvaneh 2008 Decline and Fall of the Sasanian Empire The Sasanian Parthian Confederacy and the Arab Conquest of Iran Londra ve New York I B Tauris ISBN 978 1 84511 645 3 Schippmann K 1986 Arsacids ii The Arsacid dynasty Encyclopaedia Iranica Vol II Fasc 5 ss 525 536 Gazerani Saghi 2015 The Sistani Cycle of Epics and Iran s National History On the Margins of Historiography BRILL ss 1 250 ISBN 9789004282964 Konuyla ilgili yayinlar span Bivar A D H 2003 Gondophares Encyclopaedia Iranica 11 2 Costa Mesa Mazda 8 Eylul 2008 tarihinde kaynagindan arsivlendi Frye R N 1983 The Political History of Iran under the Sassanians Yarshater Ehsan Ed Cambridge History of Iran 3 1 London Cambridge UP ss 116 81 Lukonin V G 1983 Political Social and Administrative Institutions Yarshater Ehsan Ed Cambridge History of Iran 3 2 London Cambridge UP ss 681 747 Overtoom Nikolaus Leo 2021 Reassessing the Role of Parthia and Rome in the Origins of the First Romano Parthian War 56 5 50 BCE Journal of Ancient History 9 2 ss 238 268 doi 10 1515 jah 2021 0007 Rawlinson George 1901 The Seven Great Monarchies Of The Ancient Eastern World 6 London Dodd Mead amp Company Kategoriler MO 1 yuzyilda IranlilarPart Roma savaslarinda kisilerMO 50 lerde olenlerMO 80 lerde doganlarSpahbedPart generalleriSuren HanedaniGizli kategori Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler