Vikipedi özgür ansiklopedi Sosyoekonomik durum SED bir bireyin veya ailenin ekonomik ve sosyal pozisyonunu gelir eğitim

Vikipedi ozgur ansiklopedi Sosyoekonomik durum SED bir bireyin veya ailenin ekonomik ve sosyal pozisyonunu gelir egitim ve meslek gibi faktorlere dayanarak belirleyen birlesik bir olcuttur Bir ailenin SED i incelendiginde hane geliri ile uyelerinin egitim ve meslekleri degerlendirilir bireyin SED i icin ise yalnizca kendi ozellikleri dikkate alinir Son arastirmalar SED in daha az bilinen bir ozelligi olarak algilanan finansal stresi ortaya koymustur bu gelir ile gerekli harcamalar arasindaki denge yi tanimlar Algilanan finansal stres bir kisinin her ayin sonunda yeterli sadece yeterli veya yetersiz paraya ya da kaynaklara sahip olup olmadigini belirleyerek test edilebilir Ancak SED genellikle toplumdaki ekonomik farkliliklari tasvir etmek icin kullanilir SED tipik olarak bir ailenin veya bireyin dusebilecegi uc seviyeye yuksek orta ve dusuk ayrilir Bir aileyi veya bireyi bu kategorilerden birine yerlestirirken uc degiskenden gelir egitim ve meslek herhangi biri veya hepsi degerlendirilebilir Yuksek sosyoekonomik ailelerde egitim hem ev icinde hem de yerel toplulukta genellikle cok daha onemli olarak vurgulanir Gida barinma ve guvenligin oncelikli oldugu daha yoksul bolgelerde egitim genellikle daha az onemli kabul edilir Daha yoksul hanelerdeki gencler istenmeyen gebelikler bagimlilik uyusturucu kullanimi diyabet ve obezite gibi bircok saglik ve sosyal problem acisindan ozellikle risk altindadir Ayrica dusuk gelir ve egitim seviyelerinin menenjit solunum yolu virusleri artrit koroner hastaliklar ve psikoz sizofreni gibi cesitli fiziksel ve mental saglik problemlerinin guclu ongoruculeri oldugu gosterilmistir Bu problemler evde veya isyerlerindeki cevresel kosullardan kaynaklanabilir ya da sosyal nedensellik modelini kullanarak engellilik veya mental hastalik bir kisinin sosyal statusune ozgurluklerine ve haklarina yol acan bir oncul olabilir Diger Degiskenler span Varlik span Varlik bir dizi ekonomik rezerv veya varlik olup hane halkinin acil durumlarla basa cikma ekonomik soklari absorbe etme veya rahat bir yasam surme yetenegini saglayan bir guvenlik kaynagi sunar Varlik nesiller arasi gecislerin yani sira gelir ve tasarruf birikimini de yansitir Gelir yas medeni durum aile buyuklugu din meslek ve egitim varlik ediniminin tum ongoruculeridir Varlik ucurumu gelir esitsizligi gibi Amerika Birlesik Devletleri nde cok buyuktur Bu kismen kurumsal ayrimciliktan kaynaklanan gelir farkliliklari ve basari farkliliklari nedeniyle bir irksal varlik ucurumu vardir Thomas Shapiro ya gore tasarruflardaki farkliliklar farkli gelir oranlarindan dolayi miras faktorleri ve konut piyasasindaki ayrimcilik irksal varlik ucurumuna yol acar Shapiro tasarruflarin artan gelirle birlikte arttigini ancak Afrikali Amerikalilarin Avrupa kokenli Amerikalilardan beyazlar onemli olcude daha az kazandiklari icin buna katilamadiklarini iddia ediyor Ayrica miras oranlari Afrikali Amerikalilar ile Avrupa kokenli Amerikalilar arasinda buyuk farkliliklar gosterir Bir kisinin yasami boyunca veya olumunden sonra miras aldigi miktar iki farkli birey veya aile arasinda farkli baslangic noktalari yaratabilir Bu farkli baslangic noktalari konut egitim ve istihdam ayrimciligina da etki eder Shapiro nun irksal varlik ucurumu icin sundugu ucuncu neden Afrikali Amerikalilarin konut piyasasinda redlining ve daha yuksek faiz oranlari gibi karsilastiklari cesitli ayrimciliklardir Bu tur ayrimciliklar Afrikali Amerikalilarin farkli baslangic noktalarina ve dolayisiyla daha az varliga sahip olmalarina neden olan diger nedenlere katkida bulunur Psikolojik span Yuksek SED e sahip ebeveynlerin cocuklari dusuk SED li akranlarina gore daha fazla ilgisizlik davranislari sergileme egilimindedir Michael Kraus ve Dacher Keltner tarafindan yapilan bu calisma Aralik 2008 de Psychological Science dergisinde yayimlanmistir Bu baglamda ilgisizlik davranislari kendini duzeltme yakinlardaki nesnelerle oynama ve konusulurken karalama yapma gibi davranislari icerir Buna karsilik ilgi gosteren davranislar bas sallama kas kaldirma gulme ve partnerine bakma gibi davranislari icerir Bu ipuclari partnerine ilgi gosterme ve iliskiyi derinlestirme arzusunu gosterir Dusuk SED li katilimcilar konusma partnerlerine karsi daha fazla ilgi gosteren davranislar sergileme egilimindeyken yuksek SED li katilimcilar daha fazla ilgisizlik davranislari sergilemistir Yazarlar SED arttikca kisinin ihtiyaclarini karsilama kapasitesinin de arttigini ve bu durumun yuksek SED li bireylerin gelecekte partnerlerinin yardimina daha az ihtiyac duyacaklari icin konusma partnerleriyle uyum saglama egilimlerinin azalmasina yol acabilecegini one surmuslerdir Kaynakca span Kategori SosyolojiGizli kategori Kaynaklari olmayan maddeler Temmuz 2025