Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
SW Sextantis değişenleri, kataklizmik değişen yıldızların bir alt grubudur. Bu sistemler; bir kırmızı cüceden bir beyaz cüceye kütle aktarımının yaşandığı ve bu aktarım sonucunda beyaz cücenin etrafında kararlı bir yığılma diskinin oluştuğu ikili yıldız sistemleridir. SW Sextantis yıldızları, emisyon çizgilerinin yapısıyla diğerlerinden ayrılır. Manyetik olmayan kataklizmik değişenlerin aksine bu sistemlerdeki hidrojen ve helyum çizgileri, yörüngenin 0,5 evresi civarındaki kısa bir an haricinde, çift tepeli bir görünüm sergilemez.
Özellikler
SW Sextantis yıldızları, 2,8 ila 4 saat arasında değişen bir yörünge periyoduna sahiptir. Bu sistemlerin çoğu, örten değişen yıldızları tarayan araştırmalarla keşfedilmiştir; dolayısıyla araştırmaların doğası gereği bu sistemlerin yörünge düzlemi Dünya'ya neredeyse tam yandan görünür. Tayfları, kalıcı olarak iyonize olmuş bir yığılma diskinin varlığına işaret eden özelliklerle birlikte, patlama evresindeki bir cüce novanın tayfına benzer. Yoldaş yıldızdan diske sürekli bir madde akışı vardır ve disk içindeki sürtünme, sistemin optik dalga boylarında ışık yaymasına neden olur. Düşük yörünge eğikliğine sahip SW Sextantis sistemlerini tespit etmek ise daha zordur. Çünkü bu sistemleri tespit edebilmek için araştırmayı yalnızca örten değişenlerle kısıtlamadan, çok sayıda yıldız spektrumunu incelemek gerekir. Ancak yapılan araştırmalar, SW Sextantis yıldızlarına dair bazı gözlemlenen özelliklerin tesadüfi sonuçlar olabileceğine işaret etmektedir. Bu durumun, incelemelerin yalnızca yüksek yörünge eğikliğine sahip sistemlerden oluşan bir örneklem grubuyla sınırlı kalmasından kaynaklanabileceği düşünülmektedir.
Gözlemlerde hidrojenin (özellikle Balmer serileri) ve helyumun emisyon çizgileri tespit edilir. Hızla dönen bir diskin kenarlarından yayılan ışıktaki (Doppler kaymasının) normalde yaratması beklenen çift tepeli yapı, bu çizgilerde gözlemlenmez. Bunun yerine çizgilerin kanatları, kaynağın hız dağılımının saniyede 4000 kilometreye ulaşabileceği kadar genişlemiş bir haldedir. Ancak, yörüngelerinin 0,5 evresi civarındaki kısa bir süre boyunca SW Sextantis yıldızlarının emisyon çizgileri çift tepeli hale gelir ve bu durum, sınıfın tanımlayıcı bir özelliğidir.Örten sistemlerde, tutulmanın yaşandığı minimum ışık anında emisyon çizgileri neredeyse hiç tespit edilemez. Bunun nedeni, beyaz cücenin ve yığılma diskinin merkezi bölümünün yoldaş kırmızı cücenin arkasında kalmasıdır.
Ultraviyole dalga boylarında yapılan gözlemler, beyaz cüceden gelen emisyon çizgilerini ortaya çıkarır. Bu çizgiler, alışılmadık derecede yüksek bir sıcaklığa ve dolayısıyla yüksek bir yığılma oranına işaret eder. Ayrıca, diskteki emisyon çizgilerinden hesaplanan radyal hız ile beyaz cüceden hesaplanan radyal hız birbiriyle uyuşmamaktadır.
SW Sextantis sistemlerinin yörünge periyodu daima, kataklizmik değişenlerin karakteristik bir özelliği olan "periyot boşluğu"nun (period gap) hemen üzerindedir ve bu durum, söz konusu sistemler için ortak bir evrimsel sürece işaret ediyor olabilir.
Yorumlanması
SW Sextantis yıldızlarını açıklayan modeller, hem yüksek kütle aktarım oranını hem de periyot boşluğunun hemen üzerindeki periyot dağılımını açıklamak zorundadır. Kataklizmik değişenlere ilişkin standart teori, kütle aktarım oranının manyetik alanlar kaynaklı açısal momentum kaybı tarafından belirlendiğini öne sürer. Bu teoriye göre yoldaş yıldızın rüzgarı, iyonize plazmayı uzaya savurur. Bu plazma, manyetik alan çizgileri boyunca hareket ederek yıldızın dönüşünü takip etmeye zorlanır. Manyetik alan, kaçan bu plazmayı ivmelendirdiği için yıldızın kendi dönüşü yavaşlar. Sonuç olarak, ikili yıldız sisteminin toplam açısal momentumu azalır ve bu etki, sistem içindeki maddenin yeniden düzenlenmesiyle birleşerek yörünge yarıçapının daralmasına ve kütle aktarım oranının kararlı kalmasına neden olur.
Bu modele göre, yoldaş kırmızı cücenin çekirdeği yörünge periyodundan daha hızlı döner. Kütle aktarımı yıldızın yarıçapının küçülmesine yol açtıkça, (açısal momentumun korunumu) yasası gereği daha hızlı dönmeye başlar ve böylece, dinamo etkisinin daha güçlü bir manyetik alan üretmesine neden olur. Artan bu manyetik alan da etkisini ve dolayısıyla kütle aktarım oranını yükseltir.
SW Sextantis yıldızlarına dair bir başka yorum ise yüksek kütle aktarım oranının yalnızca geçici bir evre olduğudur. , ve gibi bazı klasik novaların yörünge periyotlarının periyot boşluğunun hemen üzerinde olması, "kış uykusu modeli" (hibernation model) ile açıklanmaktadır. Bu modele göre, bir nova patlamasının ardından aşırı ısınan beyaz cüce, yoldaş kırmızı cüceyi de ısıtarak kütle aktarım oranını geçici olarak yükseltir. Beyaz cüce zamanla soğudukça kırmızı cüce büzülür ve kütle aktarım oranı çok düşük seviyelere iner. Nihayetinde yörünge açısal momentumunun kaybı, yıldızların tekrar yakınlaşmasına neden olur ve kütle aktarımı yeniden başlar. Bu modele göre SW Sextantis yıldızları, bir kataklizmik değişenin yaşam döngüsünde bir nova patlamasından ya hemen önceki ya da hemen sonraki bir aşamayı temsil etmektedir.
Örnekler
- (prototip)
Heidelberg'deki 'nden Donald W. Hoard, literatürde adı geçen SW Sextantis yıldızlarının bir listesini ve bu yıldızları tanımlamak için kullanılan özelliklerin bir açıklamasını güncel olarak tutmaktadır.
Kaynakça
- ^ V. S. Dhillon; D. A. Smith; T. R. Marsh (2013). "The SW Sex enigma". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 428 (4): 3559-3568. arXiv:1210.7145 $2. Bibcode:2013MNRAS.428.3559D. doi:10.1093/mnras/sts294
.
- ^ Knigge, Christian; Araujo-Betancor, Sofia; Gänsicke, Boris T.; Long, Knox S.; Szkody, Paula; Hoard, D. W.; Hynes, R. I.; Dhillon, V. S. (2004). "Time-resolved Ultraviolet Spectroscopy of the SW Sex Star DW UMa: Confirmation of a Hidden White Dwarf and the Ultraviolet Counterpart to Phase 0.5 Absorption Events". The Astrophysical Journal. 615 (2): L129. arXiv:astro-ph/0410292 $2. Bibcode:2004ApJ...615L.129K. doi:10.1086/426118.
- ^ V. S. Dhillon, T. R. Marsh and D. H. P. Jones (1997). "On the nature of SW Sex". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 291 (4): 694-708. arXiv:astro-ph/9709171 $2. Bibcode:1997MNRAS.291..694D. doi:10.1093/mnras/291.4.694
.
- ^ Linda Schmidtobreick, Pablo Rodríguez-Gil; Boris T. Gänsicke (2012). "The Search for SW Sex Type Stars". Memorie della Societa Astronomica Italiana. 83: 610. arXiv:1111.6678 $2. Bibcode:2012MmSAI..83..610S.
- ^ Christian Knigge (2011). "Cataclysmic Variables: Eight Breakthroughs in Eight Years". arXiv:1101.2901 $2.
- ^ Linda Schmidtobreick (2013). "The SW Sex Phenomenon as an Evolutionary Stage of Cataclysmic Variables". Central European Astrophysical Bulletin. 37: 361-368. arXiv:1211.2171 $2. Bibcode:2013CEAB...37..361S.
- ^ Claus Tappert (2013). "Life after eruption – II. The eclipsing old nova V728 Scorpii". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 431 (1): 92-101. arXiv:1302.5570 $2. Bibcode:2013MNRAS.431...92T. doi:10.1093/mnras/stt139
.
- ^ "The Big List of SW Sextantis Stars". Ekim 2016. 17 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Nisan 2016.
- ^ "Observational Characteristics of the SW Sextantis Stars". Ekim 2016. 17 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Nisan 2016.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
SW Sextantis degisenleri kataklizmik degisen yildizlarin bir alt grubudur Bu sistemler bir kirmizi cuceden bir beyaz cuceye kutle aktariminin yasandigi ve bu aktarim sonucunda beyaz cucenin etrafinda kararli bir yigilma diskinin olustugu ikili yildiz sistemleridir SW Sextantis yildizlari emisyon cizgilerinin yapisiyla digerlerinden ayrilir Manyetik olmayan kataklizmik degisenlerin aksine bu sistemlerdeki hidrojen ve helyum cizgileri yorungenin 0 5 evresi civarindaki kisa bir an haricinde cift tepeli bir gorunum sergilemez OzelliklerSW Sextantis yildizlari 2 8 ila 4 saat arasinda degisen bir yorunge periyoduna sahiptir Bu sistemlerin cogu orten degisen yildizlari tarayan arastirmalarla kesfedilmistir dolayisiyla arastirmalarin dogasi geregi bu sistemlerin yorunge duzlemi Dunya ya neredeyse tam yandan gorunur Tayflari kalici olarak iyonize olmus bir yigilma diskinin varligina isaret eden ozelliklerle birlikte patlama evresindeki bir cuce novanin tayfina benzer Yoldas yildizdan diske surekli bir madde akisi vardir ve disk icindeki surtunme sistemin optik dalga boylarinda isik yaymasina neden olur Dusuk yorunge egikligine sahip SW Sextantis sistemlerini tespit etmek ise daha zordur Cunku bu sistemleri tespit edebilmek icin arastirmayi yalnizca orten degisenlerle kisitlamadan cok sayida yildiz spektrumunu incelemek gerekir Ancak yapilan arastirmalar SW Sextantis yildizlarina dair bazi gozlemlenen ozelliklerin tesadufi sonuclar olabilecegine isaret etmektedir Bu durumun incelemelerin yalnizca yuksek yorunge egikligine sahip sistemlerden olusan bir orneklem grubuyla sinirli kalmasindan kaynaklanabilecegi dusunulmektedir Gozlemlerde hidrojenin ozellikle Balmer serileri ve helyumun emisyon cizgileri tespit edilir Hizla donen bir diskin kenarlarindan yayilan isiktaki Doppler kaymasinin normalde yaratmasi beklenen cift tepeli yapi bu cizgilerde gozlemlenmez Bunun yerine cizgilerin kanatlari kaynagin hiz dagiliminin saniyede 4000 kilometreye ulasabilecegi kadar genislemis bir haldedir Ancak yorungelerinin 0 5 evresi civarindaki kisa bir sure boyunca SW Sextantis yildizlarinin emisyon cizgileri cift tepeli hale gelir ve bu durum sinifin tanimlayici bir ozelligidir Orten sistemlerde tutulmanin yasandigi minimum isik aninda emisyon cizgileri neredeyse hic tespit edilemez Bunun nedeni beyaz cucenin ve yigilma diskinin merkezi bolumunun yoldas kirmizi cucenin arkasinda kalmasidir Ultraviyole dalga boylarinda yapilan gozlemler beyaz cuceden gelen emisyon cizgilerini ortaya cikarir Bu cizgiler alisilmadik derecede yuksek bir sicakliga ve dolayisiyla yuksek bir yigilma oranina isaret eder Ayrica diskteki emisyon cizgilerinden hesaplanan radyal hiz ile beyaz cuceden hesaplanan radyal hiz birbiriyle uyusmamaktadir SW Sextantis sistemlerinin yorunge periyodu daima kataklizmik degisenlerin karakteristik bir ozelligi olan periyot boslugu nun period gap hemen uzerindedir ve bu durum soz konusu sistemler icin ortak bir evrimsel surece isaret ediyor olabilir YorumlanmasiSW Sextantis yildizlarini aciklayan modeller hem yuksek kutle aktarim oranini hem de periyot boslugunun hemen uzerindeki periyot dagilimini aciklamak zorundadir Kataklizmik degisenlere iliskin standart teori kutle aktarim oraninin manyetik alanlar kaynakli acisal momentum kaybi tarafindan belirlendigini one surer Bu teoriye gore yoldas yildizin ruzgari iyonize plazmayi uzaya savurur Bu plazma manyetik alan cizgileri boyunca hareket ederek yildizin donusunu takip etmeye zorlanir Manyetik alan kacan bu plazmayi ivmelendirdigi icin yildizin kendi donusu yavaslar Sonuc olarak ikili yildiz sisteminin toplam acisal momentumu azalir ve bu etki sistem icindeki maddenin yeniden duzenlenmesiyle birleserek yorunge yaricapinin daralmasina ve kutle aktarim oraninin kararli kalmasina neden olur Bu modele gore yoldas kirmizi cucenin cekirdegi yorunge periyodundan daha hizli doner Kutle aktarimi yildizin yaricapinin kuculmesine yol actikca acisal momentumun korunumu yasasi geregi daha hizli donmeye baslar ve boylece dinamo etkisinin daha guclu bir manyetik alan uretmesine neden olur Artan bu manyetik alan da etkisini ve dolayisiyla kutle aktarim oranini yukseltir SW Sextantis yildizlarina dair bir baska yorum ise yuksek kutle aktarim oraninin yalnizca gecici bir evre oldugudur ve gibi bazi klasik novalarin yorunge periyotlarinin periyot boslugunun hemen uzerinde olmasi kis uykusu modeli hibernation model ile aciklanmaktadir Bu modele gore bir nova patlamasinin ardindan asiri isinan beyaz cuce yoldas kirmizi cuceyi de isitarak kutle aktarim oranini gecici olarak yukseltir Beyaz cuce zamanla sogudukca kirmizi cuce buzulur ve kutle aktarim orani cok dusuk seviyelere iner Nihayetinde yorunge acisal momentumunun kaybi yildizlarin tekrar yakinlasmasina neden olur ve kutle aktarimi yeniden baslar Bu modele gore SW Sextantis yildizlari bir kataklizmik degisenin yasam dongusunde bir nova patlamasindan ya hemen onceki ya da hemen sonraki bir asamayi temsil etmektedir Ornekler prototip Heidelberg deki nden Donald W Hoard literaturde adi gecen SW Sextantis yildizlarinin bir listesini ve bu yildizlari tanimlamak icin kullanilan ozelliklerin bir aciklamasini guncel olarak tutmaktadir Kaynakca V S Dhillon D A Smith T R Marsh 2013 The SW Sex enigma Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 428 4 3559 3568 arXiv 1210 7145 2 Bibcode 2013MNRAS 428 3559D doi 10 1093 mnras sts294 Knigge Christian Araujo Betancor Sofia Gansicke Boris T Long Knox S Szkody Paula Hoard D W Hynes R I Dhillon V S 2004 Time resolved Ultraviolet Spectroscopy of the SW Sex Star DW UMa Confirmation of a Hidden White Dwarf and the Ultraviolet Counterpart to Phase 0 5 Absorption Events The Astrophysical Journal 615 2 L129 arXiv astro ph 0410292 2 Bibcode 2004ApJ 615L 129K doi 10 1086 426118 V S Dhillon T R Marsh and D H P Jones 1997 On the nature of SW Sex Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 291 4 694 708 arXiv astro ph 9709171 2 Bibcode 1997MNRAS 291 694D doi 10 1093 mnras 291 4 694 Linda Schmidtobreick Pablo Rodriguez Gil Boris T Gansicke 2012 The Search for SW Sex Type Stars Memorie della Societa Astronomica Italiana 83 610 arXiv 1111 6678 2 Bibcode 2012MmSAI 83 610S Christian Knigge 2011 Cataclysmic Variables Eight Breakthroughs in Eight Years arXiv 1101 2901 2 Linda Schmidtobreick 2013 The SW Sex Phenomenon as an Evolutionary Stage of Cataclysmic Variables Central European Astrophysical Bulletin 37 361 368 arXiv 1211 2171 2 Bibcode 2013CEAB 37 361S Claus Tappert 2013 Life after eruption II The eclipsing old nova V728 Scorpii Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 431 1 92 101 arXiv 1302 5570 2 Bibcode 2013MNRAS 431 92T doi 10 1093 mnras stt139 The Big List of SW Sextantis Stars Ekim 2016 17 Agustos 2018 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 21 Nisan 2016 Observational Characteristics of the SW Sextantis Stars Ekim 2016 17 Agustos 2018 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 21 Nisan 2016