Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Prokaryotik hücrelerin DNA ikileşmesinde, ikili sarmal açılır ve sentezin başladığı yer olan ikileşme çatalı oluşur. Proteinler açılan sarmalı kararlı kılar ve ikileşme çatalının önünde oluşan sarılma gerilimini hafifletirler. Sentez, kalıp boyunca belirli bölgelerden , 'ün polimerizasyonu başlatabileceği serbest 3'-OH ucunu sağlayan kısa bir RNA parçasını sentezlemesiyle başlar. İkili sarmalın antiparalel yapısından dolayı polimeraz III, kesintili zincirde 5'-3' yönünde sürekli DNA sentezi yapar. Çatalın solunda DNA sentezi 5'-3' yönünde kesintisiz olarak devam eder. Kesintili zincir denen karşı zincirde kısa Okazaki parçaları sentezlenir ve bu parçalar daha sonra DNA ligaz ile birleştirilir. , RNA primerini uzaklaştırır ve yerine DNA sentezler, ortaya çıkan polinükleotidler (DNA parçaları) DNA ligaz ile birleştirilir. Böylece sentezi tamamlanan iki yeni çift dallı DNA molekülü birbirinden ayrılr ve biri atasal hücrede kalırken, diğeri oğul hücreye gider.
Süreç
Prokaryotlarda replikasyon belirli bir nükleotid dizisinde ve dairesel DNA’da başlamaktadır. DNA replikasyonun başladığı bir orijin noktası vardır. Bu orijin noktası yani replikasyonun başladığı yer oriC olarak adlandırılmaktadır. 245 baz çifti içeren bu orijin bölgesi 9(9mer) ve 13(13mer) bazdan oluşan tekrar dizileri bulundurur. Bu bölgeler A-T bazları olarak oldukça fazla olan bölgelerdir. Bu bölgeler DNA dizilerine daha az kararlı olup DNA sarmalının daha kolay açılmasını sağlarlar. dnaA geni tarafından şifrelenen dnaA denilen özgül bir protein sarmalın açılmasından sorumludur. bu sarmalın açılması için bazlar arasındaki hidrojen bağlarının kırılması gerekir bu olay gerçekleştiren helikaz enzimdir. Helikaz enzimi iki sarmalı denatüre ederek bazlar arası etkileşimi kırar. Kırılmadan sonra bu sarmal açılmaya başlar ve replikasyon çatalı oluşturur. Açılan bu sarmal yapı tek zincirihale gelmiştirbu tek zincirli hale yapıların tekrar birleşmemesi için tek ipliğe bağlanan proteinler yani SSB’ler yer almaktadır. Sarmal açılmaya devam ettikçe replikasyon çatalının ön kısımda DNA’daki dönüşümlerden dolayı kıvrımlar meydana gelir ve bu kıvrımlar supercoil haldedir.DNA giraz enzimi bu meydana gelen kıvrımları ve düğümlerin açılmasını sağlar .
DNA replikasyonun başlaması için primaz enzimi primer olarak adlandırılan küçük RNA parçalarını sentezler. Bu primerler 10-12 nükleotit uzunluğundadır. Bu sentezlemeden sonra DNA Polimeraz III enzim gelerek primere bağlanır. Primazın görevi iyi bir şekilde yapabilmesi için başka replikasyon protenleri ile kompleks oluşturması gerekir ve bu oluşturulan komplekse primozom adı verilir. Primozom SSB proteinlerinin yerini alarak primer için başlangıç noktasını tanır. DNA’daki çift sarmal yapı birbirlerine antiparaleldir. Replikasyon 5’-3’ yönünde sentezlenir. Bu sentezde iki zincir oluşmaktadır. Bu zincirlerin biri sürekli kalıp DNA olarak kullanılmaktadır. Bu zincire kesiksiz iplik ya da lider zincirde denilmektedir. Diğer zincir ise kesikli iplik ya da izci zincir denilmektedir.
Kesikli zincirde DNA polimeraz III sentez yönünde devamlı baz ekleyerek devam etmektedir. Kesiksiz zincir ters yönde olduğu için bu baz ekleme sürekli gerçekleşmemektedir. Sadece DNA Polimeraz III belirli baz büyüklüğünde aralıklı fragmentler gerçekleşmektedir. Bu fragmentlere de okazaki fragmenti denir. Her okazaki parçalarının başında RNA primeri bulunur.Replikasyon ilerledikçe zincirlerde bulunan RNA primerleri RnazH enzimi ile çıkartılarak kalıp DNA’ya uygun olarak sentezlenir. Bu boşluklar DNA polimeraz I enzimi ile doldurulur. Kesikli iplikte okozaki parçaları DNA ligaz enzimi ile birleştirilir. Replikasyon çatalının sonunda terminus adı verilen sonlanma bölgesi bulunmaktadır. Terminus yani ter dizileri kromozomda tuzak oluşturacak şekilde yerleştirilmiştir. Ter dizileri ayrıca Tus proteinlerinin bağlanacağı bölgeleri oluşturmaktadır. Tus bağlandığı zaman çatalın hareket yönünde gitmesine izin verir ya da gitmesini durdurur. Bunun sebebi ise, replikasyon esnasında herhangi bir hatanın olup olmadığını teyit etmektir. Herhangi bir hata oluşmuşsa DNA polimerazın 3’-5’eksonükleaz aktivitesi ile hata giderilir.
Replikon, oriC ve ter
Cairns, izotoplar kullanarak, otoradyografi yöntemiyle replikasyonu izlemiş ve E.Coli'de replikasyonun tek bir noktadan (orjinden) başladığını göstermiştir. Bu özgül bölgeye "oriC" denilmiştir. Bu bölgenin konumu E.Coli üzerinde haritalanmış ve 245 baz içerdiği saptanmştır. Bu konuda yapılan başka araştırmalarda da, replikasyonun iki yönlü olduğu ve oriC'nin her iki yönünde hareket ettiği gösterilmiştir. Bu durumda replikasyon ilerledikçe ayrı yönlere doğru birbirinden uzaklaşan iki replikasyon çatalı oluşturur. Bu çatallar tüm kromozom yarı-saklı eşleştikten sonra, "ter" olarak adlandırılan sonlanma bölgesinde birbiriyle birleşir. Bir orjinden replikasyon başladıktan sonra eşleşen DNA'nın uzunluğunun bir birim olduğunu belirten terim "replikon"dur. Buna göre, bakteriyofaj ve bakterilerde DNA sentezi bir noktadan (oriC), başlayıp bir noktada (ter) biter. Bakteriler, tek ve büyük bir kromozoma sahip oldukları için, kromozomun tümü bir "replikon"dur.
DNA Polimeraz I, II ve III
Replikasyonun yarı-saklı ve iki yönlü olduğu anlaşıldıktan sonra, birçok moleküler çalışma DNA kalıbı üzerinden tamamlayıcı uzun polinükleotit zincirlerinin gerçek sentezinin nasıl olduğunu anlamaya yönelmiştir. Bu çalışmalarda kullanılan mikroorganizmalarda, sentezde gerekli olan, DNA Polimeraz I, II ve III olarak bilinen enzimlerin varlığı görülmüştür.
DNA ikileşmesinde yer alan birçok molekülü etkileyen pek çok mutant bakteri ve faj genlerinin izole edilmesi, tüm ikileşme işleminin karmaşık genetik kontrolünün aydınlanmasına yardımcı olmuştur.
Ayrıca bakınız
Kaynakça
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Prokaryotik hucrelerin DNA ikilesmesinde ikili sarmal acilir ve sentezin basladigi yer olan ikilesme catali olusur Proteinler acilan sarmali kararli kilar ve ikilesme catalinin onunde olusan sarilma gerilimini hafifletirler Sentez kalip boyunca belirli bolgelerden un polimerizasyonu baslatabilecegi serbest 3 OH ucunu saglayan kisa bir RNA parcasini sentezlemesiyle baslar Ikili sarmalin antiparalel yapisindan dolayi polimeraz III kesintili zincirde 5 3 yonunde surekli DNA sentezi yapar Catalin solunda DNA sentezi 5 3 yonunde kesintisiz olarak devam eder Kesintili zincir denen karsi zincirde kisa Okazaki parcalari sentezlenir ve bu parcalar daha sonra DNA ligaz ile birlestirilir RNA primerini uzaklastirir ve yerine DNA sentezler ortaya cikan polinukleotidler DNA parcalari DNA ligaz ile birlestirilir Boylece sentezi tamamlanan iki yeni cift dalli DNA molekulu birbirinden ayrilr ve biri atasal hucrede kalirken digeri ogul hucreye gider DNA ikilesmesiSurecProkaryotlarda replikasyon belirli bir nukleotid dizisinde ve dairesel DNA da baslamaktadir DNA replikasyonun basladigi bir orijin noktasi vardir Bu orijin noktasi yani replikasyonun basladigi yer oriC olarak adlandirilmaktadir 245 baz cifti iceren bu orijin bolgesi 9 9mer ve 13 13mer bazdan olusan tekrar dizileri bulundurur Bu bolgeler A T bazlari olarak oldukca fazla olan bolgelerdir Bu bolgeler DNA dizilerine daha az kararli olup DNA sarmalinin daha kolay acilmasini saglarlar dnaA geni tarafindan sifrelenen dnaA denilen ozgul bir protein sarmalin acilmasindan sorumludur bu sarmalin acilmasi icin bazlar arasindaki hidrojen baglarinin kirilmasi gerekir bu olay gerceklestiren helikaz enzimdir Helikaz enzimi iki sarmali denature ederek bazlar arasi etkilesimi kirar Kirilmadan sonra bu sarmal acilmaya baslar ve replikasyon catali olusturur Acilan bu sarmal yapi tek zincirihale gelmistirbu tek zincirli hale yapilarin tekrar birlesmemesi icin tek iplige baglanan proteinler yani SSB ler yer almaktadir Sarmal acilmaya devam ettikce replikasyon catalinin on kisimda DNA daki donusumlerden dolayi kivrimlar meydana gelir ve bu kivrimlar supercoil haldedir DNA giraz enzimi bu meydana gelen kivrimlari ve dugumlerin acilmasini saglar DNA replikasyonun baslamasi icin primaz enzimi primer olarak adlandirilan kucuk RNA parcalarini sentezler Bu primerler 10 12 nukleotit uzunlugundadir Bu sentezlemeden sonra DNA Polimeraz III enzim gelerek primere baglanir Primazin gorevi iyi bir sekilde yapabilmesi icin baska replikasyon protenleri ile kompleks olusturmasi gerekir ve bu olusturulan komplekse primozom adi verilir Primozom SSB proteinlerinin yerini alarak primer icin baslangic noktasini tanir DNA daki cift sarmal yapi birbirlerine antiparaleldir Replikasyon 5 3 yonunde sentezlenir Bu sentezde iki zincir olusmaktadir Bu zincirlerin biri surekli kalip DNA olarak kullanilmaktadir Bu zincire kesiksiz iplik ya da lider zincirde denilmektedir Diger zincir ise kesikli iplik ya da izci zincir denilmektedir Kesikli zincirde DNA polimeraz III sentez yonunde devamli baz ekleyerek devam etmektedir Kesiksiz zincir ters yonde oldugu icin bu baz ekleme surekli gerceklesmemektedir Sadece DNA Polimeraz III belirli baz buyuklugunde aralikli fragmentler gerceklesmektedir Bu fragmentlere de okazaki fragmenti denir Her okazaki parcalarinin basinda RNA primeri bulunur Replikasyon ilerledikce zincirlerde bulunan RNA primerleri RnazH enzimi ile cikartilarak kalip DNA ya uygun olarak sentezlenir Bu bosluklar DNA polimeraz I enzimi ile doldurulur Kesikli iplikte okozaki parcalari DNA ligaz enzimi ile birlestirilir Replikasyon catalinin sonunda terminus adi verilen sonlanma bolgesi bulunmaktadir Terminus yani ter dizileri kromozomda tuzak olusturacak sekilde yerlestirilmistir Ter dizileri ayrica Tus proteinlerinin baglanacagi bolgeleri olusturmaktadir Tus baglandigi zaman catalin hareket yonunde gitmesine izin verir ya da gitmesini durdurur Bunun sebebi ise replikasyon esnasinda herhangi bir hatanin olup olmadigini teyit etmektir Herhangi bir hata olusmussa DNA polimerazin 3 5 eksonukleaz aktivitesi ile hata giderilir Replikon oriC ve terCairns izotoplar kullanarak otoradyografi yontemiyle replikasyonu izlemis ve E Coli de replikasyonun tek bir noktadan orjinden basladigini gostermistir Bu ozgul bolgeye oriC denilmistir Bu bolgenin konumu E Coli uzerinde haritalanmis ve 245 baz icerdigi saptanmstir Bu konuda yapilan baska arastirmalarda da replikasyonun iki yonlu oldugu ve oriC nin her iki yonunde hareket ettigi gosterilmistir Bu durumda replikasyon ilerledikce ayri yonlere dogru birbirinden uzaklasan iki replikasyon catali olusturur Bu catallar tum kromozom yari sakli eslestikten sonra ter olarak adlandirilan sonlanma bolgesinde birbiriyle birlesir Bir orjinden replikasyon basladiktan sonra eslesen DNA nin uzunlugunun bir birim oldugunu belirten terim replikon dur Buna gore bakteriyofaj ve bakterilerde DNA sentezi bir noktadan oriC baslayip bir noktada ter biter Bakteriler tek ve buyuk bir kromozoma sahip olduklari icin kromozomun tumu bir replikon dur DNA Polimeraz I II ve IIIReplikasyonun yari sakli ve iki yonlu oldugu anlasildiktan sonra bircok molekuler calisma DNA kalibi uzerinden tamamlayici uzun polinukleotit zincirlerinin gercek sentezinin nasil oldugunu anlamaya yonelmistir Bu calismalarda kullanilan mikroorganizmalarda sentezde gerekli olan DNA Polimeraz I II ve III olarak bilinen enzimlerin varligi gorulmustur DNA ikilesmesinde yer alan bircok molekulu etkileyen pek cok mutant bakteri ve faj genlerinin izole edilmesi tum ikilesme isleminin karmasik genetik kontrolunun aydinlanmasina yardimci olmustur Ayrica bakinizOkaryotlarda DNA ikilesmesi DNA ikilesmesi DNA polimerazKaynakca dent2 ege edu tr dosyalar kaynak 105 tibbi 2 pdf Hafta Prokaryotik DNA Replikasyonunun Temel Ilkeleri pdf omu edu tr DNA Replikasyonu pdf omu edu tr