Vikipedi özgür ansiklopedi Bu madde Vikipedi biçem el kitabına uygun değildir Maddeyi Vikipedi standartlarına uygun biçi

Vikipedi ozgur ansiklopedi Bu madde Vikipedi bicem el kitabina uygun degildir Maddeyi Vikipedi standartlarina uygun bicimde duzenleyerek Vikipedi ye katkida bulunabilirsiniz Gerekli duzenleme yapilmadan bu sablon kaldirilmamalidir Mart 2017 Plazma Odak Makinesi DPF elektromanyetik ivme ve basinc kullanarak nukleer fuzyon yapmaya ve notron ve rontgenlerin emisyon yaptirmaya yetecek kadar sicak ve yogun kisa omurlu bir plazma uretmekte kullanilir Plazmanin elektromanyetik basincina pinch adi verilir Bu birbirinden bagimsiz olarak 1954 te N V Filippov ve 1960 baslarinda J W Mather tarafindan icat edilmistir Plazmanin odagi pinch yapmadan plazmoid formunda plazma enjekte eden yuksek kuvvetli plazma silahina HIPGD ya da sadece plazma silahi benzerlik gosterir Uygulamalar span Dotaryum kullanarak calistirildiginda rontgen isinlardan ve dolu parcaciklardan gelen yogun bosalma disari yayilir tipki notronlar dahil nukleer fuzyon kullanan yan urunlerde oldugu gibi Hala yapilmakta olan daha yumusak rontgen isinlarini gibi potansiyel uygulamalarin yeni nesil mikroelektronik tas baski yuzey mikromakineleri rontgen isinlari ve notron kaynakli medikal ve guvenlik teftisi uygulamalari ile materyal modifikasyonlarinin mumkun olacagini gosteren calismalar vardir Nukleer silah uygulamalarinda plazma odak makinesi harici bir notron kaynagi olarak kullanilabilir Diger uygulamalar da benzer nukleer patlama simulasyonalari elektronik ekipmani test etmek icin ve kisa ve yogun notron kaynaklarini nukleer materyallerin uranyum plutonyum kesfedilmesinde ve denetlenmesini icerir Pozitif Karakteristik span Plazma odak makinesinin en onemli karakteristiklerinden biri odaklanmis plazmanin enerji yogunlugunun alt kilojul makinelerden megajule makinelere kadar tum makine cesitlerinde bir sabit olmasidir ki bu makineler optimal kullanim icin ayarlanmistir Bu da demektir ki kucuk bir masanin ustu miktarinda bir plazma odak makinesi temel olarak en buyuk plazmalarla ayni karakteristikleri gosterir isi ve yogunluk Elbette daha buyuk makine daha yuksek hacimli plazma odagi yaratarak daha cok radyasyon uretir ve daha uzun omurlu olur Temel olarak en kucuk plazma merkezi dahi daha buyuk plazmalarla ayni dinamik karakteristikleri tasdigi icin urettigi plazma karakteristikleri ve radyasyon urunleri benzer olacaktir Bu plazmanin boyutlandirilabilirligi fenomeni ile ilgilidir Ayrica plazma odak makinesi tarafindan uretilebilen manyetik plazma toplari olan plazmoid konusunu da inceleyiniz Calisma Sekli span Sarj edilmis bir elektrikli kondansator deposunda anot bir dugme gorevi gorur Reaksiyon cemberindeki gaz kirilir ve yalitkan elektrik duvarinda surekli elektrik akimini yukseltir asimetrik olarak izledigi yol 1 figurde tasvir edilmistir Plazmanin asimetrik zari kendi manyetik alaniyla Lorentz Kuvveti akimla etkilesime girerek yalitkani yukseltir Plazma kilifi yatay olarak hizlanir ve 2 pozisyona daha sonra 3 pozisyona girer ve cihazin yatay fazi boylelikle bitmis olur Tum bu surec bircok sefer ambiyans gazinda ses hizini asar O anki kilif yatay olarak hareket etmeye devam eder ve kontakt halinde olan kisimdaki anot slaytlari anotun yuzeyinde asimetrik olarak kayar Sok dalgasinin yayilan on kismi aksis ile yeniden birlesince yansiyan sok yuzu aksisten akim kilifina ulasincaya kadar yayilmaya devam eder ki daha sonra pinchin asimetrik merkezi ya da sicak plazma dikiti olan siniri olusturur Yogun plazma dikiti Z pinch surekli olarak stabil olmayan degisimlere ugrayip kirilarak pinchleri olusturmaya devam eder Bu yogun elektromanyetik radyasyon ve parcacik patlamalari genel olarak coklu radyasyon esnasinda yogun plazmik kirilma fazlari olarak anilir Bu kritik fazlar kucuk bir odak makinesi icin kj 100kA tipik olarak bir nanosaniyenin onda biri kadar buyuk bir odak makinesi icin ise MJ bazen MA bir mikrosaniye kadar surer Tum bu surec yatay ve merkezi fazlar da dahil olmak uzere Mather DPF makinesi icin birkac mikrosaniyeden kucuk bir odak icin buyuk bir odak makinesi icinse 10 mikrosaniye kadar zaman alabilir Bir Flippov odak makinesi Mather odak makinesine nazaran cok kisa bir yatay faza sahiptir Dizayn Parametreleri span Plazmanin enerji yogunlugunu plazma odak makinelerinin tamaminda sabit oldugu gercegi kucukten buyugue kadar eger plazma odagi belirli bir degerde tutulup efektif bir sekilde calistirilmak isteniyorsa parametrelerin dizayni bu degere bagli olmalidir Kritik hiz dizayni parametresi olup lineer yogunluk gazin kutle yogunlugunun kare kokune bolunerek hesaplanir Ornegin notron optimizasyonu yapilmis operasyonlarda bu kritik parametrenin doteryum degeri deneysel olarak kilojullerden yuzlerce kilojule uzanan bir araliktaki makinelerde gozlemlernir 9 kA mm Torr0 5 ya da 780 kA m Pa0 5 10 gibi oldukca kucuk bir deviasyonla genis bir araliktaki makine boylarinda incelenebilir Iste bu yuzdendir ki en yuksek sabitimiz olan 180kA ise 10mm capinda anot ve dolma basinci da 4 Torr 530 Pa olan dotaryum gerekir O anki kilifin ortalama yatay transit hizini hemen hemen 50mm ms nin uzerine cikarabilmeyi mumkun kilmak amaciyla amaciyla anotun uzunlugunun kondansatorun yukselme zamanina eslenmesi gerekmektedir Boylelikle kondansitorun yukselme zamani olan 3 ms nun anot uzunluguyla esitlenmek icin 160mm olmasina ihtiyac olacaktir Asagidaki ornek akimin en yuksek noktasi olan 180 kA 3µs ye yukselirken anot yaricapinin ve goreceli uzunluk olarak 10 ve 160mm nin UNU ICTP PFF United Nations University International Centre for Theoretical Physics Plasma Fusion Facility deki dizayn parametrelerine yaklastigi gorulur Bu kucuk masa ustu cihaz dusuk butceli entegrasyon deneylerinde kullanilan egitim sistemleri icin ve gelisen ulkelerde plazma arastirmalarini baslatmak guclendirmek ve transferini saglamak icin tasarlanmistir Guncel Arastirmalar span Birbirine tipatip benzeyen on tane DPF makinesinden olusan bir network dunyada sekiz ulkede calismaktadir Bu network makine optimizasyonu ve tani koyma yumusak rontgen isinlari nutronlar elektronlar ve iyonlar dan uygulamalara mikrolitografi mikromakine materyal modifikasyonu ve fabrikasyonu gorsellestirme ve medikal astrofizik simulasyonlari kadar uzanan bir alanda arastirmalar yapmakla birlikte modelleme ve bilgisayarastirma ile de ilgilenmektedir Bu network 1986 da Sing Lee tarafindan organize edilmistir ve Asian African Association for Plasma Training AAAPT tarafindan kontrol edilmektedir Bir simulasyon paketi olan Lee Modeli bu network icin gelistirilmis olmakla birlikte butun plazma cihazlari icin uygundur Kod tipik olarak bilgisayara girilmis ve olculmus sonuclar arasinda harika bir uyumluluk icerisinde hareket eder ve Universal Plasma Focus Laboratory Facility olarak indirilebilir The Institute for Plasma Focus Studies IPFS 25 Subat 2008 de Lee Modelinin dogru ve inovatif bir sekilde kullanilmasini tesvik etmek ve plazma odakli sayisal deneylerin uygulamaya gecmesini desteklemek amaciyla kurulmustur IPFS arastirmalarini simdiden sayisal tabanli notron yeniden sekillendirme yasalarini coklu megajul deneylerine kadar genisletmistir Bu arastirmalar onay beklemektedir Kodla yapilan numerik deneyler ayrica global skalada bir kompilasyonla sonuclanmis ve iyi bilinen nutron saturasyonun etkisinin gerileyen boyutlandirmaya gore cok etkilerinin cok daha iyi oldugu ifade edilmistir Prensipte direncli saturasyon carpmanin guc sistemin daha yuksek bir voltajda calistirarak giderilebilir Bunun nedeni kondansatorun ozdirenc deposunun azalarak depolanan enerjinin kondansatorde artarak yatay fazda dinamik bir resistans olusturmasindan ileri gelir Polonya nin Varsova kentindeki The International Centre for Dense Magnetised Plasmas ICDMP birkac plazma odak makinesini uluslararasi arastirma ve egitim programi icin calistirmaktadir Bu makineler arasinda 1 MJ enerji kapasiteli bir makine vardir ki dunyadaki en buyuk plazma odak makinelerinden biridir Arjantin in Buenos Aires kentinde Inter institutional Program for Plasma Focus arastirmasi 1996 dan beri devam etmekte olup National Laboratory of Dense Magnetized Plasmas www pladema net tarafindan koordine edilmektedir bu program ayni zamanda Siledeki Nukleer Enerji Komisyonu ve Arjantin Ulusal Enerji Komisyonu Buenos Aires Bilim Konseyi the University of Cener Mar del Plata Uniersitesi Rosario Universitesi ve Buenos Aries universitesindeki Plazma Plazma Fizik Enstitusu ile eszamanli olarak calismaktadir Bu program alti degisik pazma odak makinesi calistirmak uygulamalar gelistirmek ozellikle ulta kisa tomografi ve madde tespiti gibi notron tabanli arastirmalari icermektedir Sili su anda guney yarim kurenin en buyuk plazma odak fasilitesi olan SPEED 2 fasilitesini opere etmektedir Yine PLADEMA gectigimiz on yil boyunca birkac matematik modeli ile plazma odak arastirmalarina destek vermektedir Termodinamik model ilk defa harita modellemeyi geometrik ve operasyonel parametrelerle birlestirmeyi basarmis ve boylece notron emisyonunu maksimize etmek icin her zaman belirli bir basinc ve optimal tetik uzunlugu oldugunu gostermistir An itirabiyle sonlu elementler yontemini dogrular nitelikte belirli sayida deney yapilmis ve plazma odagi icin bir dizayn araci oldugundan emin olunmustur 2009 un basindan beri Malezyadaki INTI Plazma Odak Makinesi Singapur daki NX3 ve yakin zamanda bir universiteye kurulan ilk plazma makinesi olma ozelligi tasiyan ve ilk notron emisyonlu pincini 2009 un yilbasi gunu yaparak kaydeden Kansas Unversitesideki KSU Plazma Odak Makinesi de dahil olmak uzere bir diziyeni plazma makinesi faaliyete sokulmaktadir Fuzyon Gucu span Bazi gruplar tartisma yaratacak sekilde fuzyon DPF yi baz alan fuzyon gucunun ekonomik olarak erisilebilir ve hatta p B11 gibi dusuk notronlu yakitlardan daha ucuz olacagini iddia etmislerdir p B11 in DPF icindeki net gucunun fizibilitesi bremsstrahung kaybinin etkisiyle guclu bir manyetik alanin icine cekilmesini gerektirir Yuksek manyetik alan ayni zamanda siklotron radyasyonunun yuksek emisyon oranina sahip olacaktir ancak ongorulen yogunluklar plazma frekansindan daha buyuk olursa bu gucun cogu plazmadan ayrilmadan once yeniden absorbe edilecektir Iddia edilen bir diger avantaj ise elektrik icindeki fuzyon gucunun direkt tekrarlanan enerji kapasitesinin efektif olmasi icin 70 in uzerinde olmasi gerekliligidir Deneyler ve bilgisayar simulasyonlari fuzyon gucu icin DPF kapasitesini incelemek icin Lawrenceville Plasma Physics LPP de Fuzyon Odaklanmasi ni 2007 de Goodle Tech Talk ta aciklayan Eric Lerner in altinda yurutulen deneylerle aciklanmistir 14 Kasim 2008 de Lerner fuzyon odaklanmasinin fizibilitesini arastiran calismalari devam etmek icin yatirim almistir 15 Ekim 2009 da DPF aleti Plazma Odak 1 ilk pinchi basarmistir 28 Ocak 2011 de LPP tarihi DPF trendinden azimsanmayacak bir sekilde daha fazla fuzyon aciga cikaran deneylerinin ilk sonuclarini aciklamislardir 2012 yilinin Mart ayinda sirket 1978 yilinda 1 1 milyar olan rekoru 1 8 milyar dereceye ulasarak kirdiklarini duyurmuslardir Notlar span Kategoriler Plazma fizigiCekirdeksel kaynasmaGizli kategoriler Duzenlenmesi gereken maddeler Mart 2017Kaynaklari olmayan maddeler Mart 2017