Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Orman örtüsü, belirli bir alanı kaplayan ağaç miktarıdır. Göreceli (yüzde olarak) veya mutlak (kilometrekare/milkare olarak) olarak ölçülebilir. Dünya'nın karasal yüzeyinin yaklaşık üçte biri ormanlarla kaplıdır ve bu ormanlar 4-5 milyar hektarlık alanı kapsar. Ormanlar; insanların ve hayvanların onlarsız yaşayamayacağı pek çok ekosistem hizmeti sağlar; ancak antropojenik eylemler ve iklim değişikliği, küresel orman örtüsünü geri döndürülemez biçimde tehdit etmektedir.
Küresel örüntüler
| ]Sayılarla orman örtüsü
| ]FAO'nun 2020 Küresel Orman Kaynakları Değerlendirmesi'ne göre, dünyada toplam orman alanı 4,06 milyar hektardır (10,0 milyar dönüm) ve bu da toplam kara alanının %31'ine denk gelmektedir. Dünya orman örtüsünün üçte birinden fazlası birincil ormandır. Bu tip ormanlar, yerli türlerle doğal olarak yenilenen ormanlardır ve insan etkinliğine yönelik bir belirti göstermez.
Dünya ormanlarının yarısından fazlası (%54) sadece beş ülkede (Brezilya, Kanada, Çin, Rusya ve ABD) bulunmaktadır. Rusya, 815 milyon hektarla (dünya ormanlarının beşte biri) dünyanın en büyük orman alanına sahiptir. Diğer dört ülkenin her birinde 100 milyon hektardan fazla orman alanı bulunuyor. Dünya orman örtüsünün yalnızca %0,58'ini barındıran küçük Afrika ülkesi Gabon, arazisine oranla en büyük orman varlığına (91,3%) sahip ülkedir.
Orman ekosistemlerindeki çeşitlilik
| ]Ormanlar, sıcaklık ve yağışın belirlediği uzamsal bir ölçekte dünyanın her yerinde bulunmaktadır. Dört tür orman biyomu vardır: tropikal, ılıman, subtropikal ve boreal. Dünya orman örtüsünün büyük kısmı (%45) yüksek sıcaklık ve nem oranının hakim olduğu tropik bölgelerde bulunmaktadır. Rusya ve Arktik'i de içine alan boreal bölge, orman varlığı bakımından ikinci sırada yer almaktadır (%33). Tropikal ve boreal arasında yer alan ılıman/subtropikal kuşak %22'lik bir orana sahiptir. Dünya orman örtüsünün neredeyse yarısı (%49) görece sürekli iken, %9'u çok az veya hiç bağlantısı olmayan parçalar halinde bulunmaktadır. Dünya orman alanlarının yaklaşık %80'i 1 milyon hektardan (2,5 milyon dönüm) büyük alanlarda bulunmaktadır. Geriye kalan %20'lik kısım ise dünya genelinde 34 milyondan fazla alana yayılmış durumdadır ve bunların büyük çoğunluğu 1.000 hektardan (2.500 dönüm) daha küçüktür. Tropikal yağmur ormanları ve boreal iğne yapraklı ormanlar en az parçalanmış olanlar iken, subtropikal kuru ormanlar ve ılıman okyanus ormanları en fazla parçalanmış olanlar arasındadır.
Ekolojik etkiler
| ]Orman örtüsünün yararları
| ]Dünya Sağlık Örgütü, ormanlara bağlı olan ve onlar olmadan insanların hayatta kalamayacağı ekolojik hizmetlerin bir listesini derlemiştir: sel ve kuraklığın azaltılması, su arıtma, erozyon kontrolü ve hastalıkların azaltılması. Özellikle tropikal ormanlar, fotosentez sırasında atmosferdeki karbondioksiti biriktirerek iklim değişikliğini azaltan, dünyanın en büyük karbon tutucularından biri olarak görev yapıyor. Dünya ormanlarının büyüklüğünü, devamlılığını ve biyolojik çeşitliliğini korumak insan sağlığı ve refahı açısından yaşamsal önem taşımaktadır. Ancak orman örtüsü; tarım, otlatma ve madenciliğin doğrudan bir sonucu olan ormansızlaşma nedeniyle ciddi biçimde tehdit altındadır. Tarımın başlangıcından bu yana (yaklaşık 12.000 yıl önce), dünya çapındaki ağaç sayısı %46 oranında azaldı. Dünya, 1990 yılından bu yana 178 milyon hektar orman kaybetti (yaklaşık Libya büyüklüğünde bir alan).
Orman örtüsü iyileştirme taktikleri
| ]Küresel orman alanı azalıyor olsa da, ağaç kaybetme hızımız yavaşladı. 1990'larda dünya genelinde yılda 7.8 milyon hektar orman alanı kaybedilirken, 2000'lerde bu değer yıllık 5.2 milyon hektardı ve 2010'larda daha da aşağı indi (4.7 milyon hektar). Bu durum, ormanların yenilenme yeteneklerinin yanı sıra ormansızlaşmayı azaltmaya yönelik bilinçli bir küresel çabadan kaynaklanmaktadır. Dikili ormanlar, 1990'lardan bu yana artarak popülerleşen ağaçlandırma yöntemlerinden biridir. Biyoçeşitliliğe sahip olması ve iyi yönetilmesi için yoğun şekilde planlanan bu ormanlar, küresel orman varlığının iyileştirilmesi amacıyla oluşturulmaktadır. Bir orman alanı endüstriyel amaçlarla yok edildiğinde kaybedilen ekosistem hizmetlerini geri kazanmak mümkün olmasa da, bu yeni rejeneratif yöntemler küresel orman biyomunun geleceği için umut taşımaktadır.[]
Ayrıca bakınız
| ]- Ülkeye göre:
- ABD'de eyaletlere göre orman örtüsü
- Avustralya'da eyalet veya bölgeye göre orman örtüsü
- Kanada'da eyalet veya bölgeye göre orman örtüsü
- Hindistan'da eyaletlere göre orman örtüsü
- Rusya'da federal konuya göre orman örtüsü
- Orman alanına göre ülkelerin listesi
- Bölgelere göre ormansızlaşma
- Örtü bitkisi
- Bitki örtüsü
- Sürekli örtü ormancılığı
- Sürdürülebilir ormancılık
Notlar
| ]
Bu madde bir Özgür içerik çalışmasından metin içermektedir. Licensed under CC BY-SA 3.0 Lisans durumu/izin. Metin şuradan alınmıştır: Global Forest Resources Assessment 2020 Key findings, FAO, FAO.
Bu madde bir Özgür içerik çalışmasından metin içermektedir. Licensed under CC BY-SA 3.0 Lisans durumu/izin. Metin şuradan alınmıştır: The State of the World's Forests 2020. In brief – Forests, biodiversity and people, FAO & UNEP, FAO & UNEP.
Kaynakça
| ]- ^ "Forest Cover - an overview | ScienceDirect Topics". www.sciencedirect.com. 27 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Kasım 2022.
- ^ Global Forest Resources Assessment 2020 – Terms and definitions (PDF). Rome: FAO. 2018. 8 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 30 Ekim 2024.
- ^ Ritchie, Hannah; Roser, Max (9 Şubat 2021). "Forests and Deforestation". Our World in Data. 14 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi30 Ekim 2024.
- ^ The State of the World's Forests 2020. In brief – Forests, biodiversity and people. Rome: FAO & UNEP. 2020. ss. 7-9. doi:10.4060/ca8985en. ISBN . 20 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2024.
- ^ Karjalainen, Eeva; Sarjala, Tytti; Raitio, Hannu (January 2010). "Promoting human health through forests: overview and major challenges". Environmental Health and Preventive Medicine. 15 (1): 1-8. doi:10.1007/s12199-008-0069-2. ISSN 1342-078X. (PMC) 2793342 $2. (PMID) 19568838.
- ^ State of the World's Forests 2016. Rome: FAO. 2016. ISBN . 15 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2024.
- ^ Weisse, Mikaela; Goldman, Elizabeth Dow (23 Ekim 2017). "Global Tree Cover Loss Rose 51 Percent in 2016". World Resources Institute. 6 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi16 Şubat 2018.
- ^ Ehrenberg, Rachel (2 Eylül 2015). "Global forest survey finds trillions of trees". Nature (İngilizce). doi:10.1038/nature.2015.18287. 25 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi30 Ekim 2024.
- ^ Global Forest Resources Assessment 2020 In brief – key findings (PDF). Rome: FAO. 2020. ss. 2-6. doi:10.4060/ca8753en. ISBN . 22 Eylül 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 30 Ekim 2024.
Dış bağlantılar
| ]- "Interactive Map". Global Forest Watch. 28 Temmuz 2014. 21 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Şubat 2018.
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Vikipedi ozgur ansiklopedi Orman ortusu belirli bir alani kaplayan agac miktaridir Goreceli yuzde olarak veya mutlak kilometrekare milkare olarak olarak olculebilir Dunya nin karasal yuzeyinin yaklasik ucte biri ormanlarla kaplidir ve bu ormanlar 4 5 milyar hektarlik alani kapsar Ormanlar insanlarin ve hayvanlarin onlarsiz yasayamayacagi pek cok ekosistem hizmeti saglar ancak antropojenik eylemler ve iklim degisikligi kuresel orman ortusunu geri dondurulemez bicimde tehdit etmektedir Kuresel oruntuler span Sayilarla orman ortusu span FAO nun 2020 Kuresel Orman Kaynaklari Degerlendirmesi ne gore dunyada toplam orman alani 4 06 milyar hektardir 10 0 milyar donum ve bu da toplam kara alaninin 31 ine denk gelmektedir Dunya orman ortusunun ucte birinden fazlasi birincil ormandir Bu tip ormanlar yerli turlerle dogal olarak yenilenen ormanlardir ve insan etkinligine yonelik bir belirti gostermez Dunya ormanlarinin yarisindan fazlasi 54 sadece bes ulkede Brezilya Kanada Cin Rusya ve ABD bulunmaktadir Rusya 815 milyon hektarla dunya ormanlarinin beste biri dunyanin en buyuk orman alanina sahiptir Diger dort ulkenin her birinde 100 milyon hektardan fazla orman alani bulunuyor Dunya orman ortusunun yalnizca 0 58 ini barindiran kucuk Afrika ulkesi Gabon arazisine oranla en buyuk orman varligina 91 3 sahip ulkedir Orman ekosistemlerindeki cesitlilik span Ormanlar sicaklik ve yagisin belirledigi uzamsal bir olcekte dunyanin her yerinde bulunmaktadir Dort tur orman biyomu vardir tropikal iliman subtropikal ve boreal Dunya orman ortusunun buyuk kismi 45 yuksek sicaklik ve nem oraninin hakim oldugu tropik bolgelerde bulunmaktadir Rusya ve Arktik i de icine alan boreal bolge orman varligi bakimindan ikinci sirada yer almaktadir 33 Tropikal ve boreal arasinda yer alan iliman subtropikal kusak 22 lik bir orana sahiptir Dunya orman ortusunun neredeyse yarisi 49 gorece surekli iken 9 u cok az veya hic baglantisi olmayan parcalar halinde bulunmaktadir Dunya orman alanlarinin yaklasik 80 i 1 milyon hektardan 2 5 milyon donum buyuk alanlarda bulunmaktadir Geriye kalan 20 lik kisim ise dunya genelinde 34 milyondan fazla alana yayilmis durumdadir ve bunlarin buyuk cogunlugu 1 000 hektardan 2 500 donum daha kucuktur Tropikal yagmur ormanlari ve boreal igne yaprakli ormanlar en az parcalanmis olanlar iken subtropikal kuru ormanlar ve iliman okyanus ormanlari en fazla parcalanmis olanlar arasindadir Ekolojik etkiler span Orman ortusunun yararlari span Dunya Saglik Orgutu ormanlara bagli olan ve onlar olmadan insanlarin hayatta kalamayacagi ekolojik hizmetlerin bir listesini derlemistir sel ve kurakligin azaltilmasi su aritma erozyon kontrolu ve hastaliklarin azaltilmasi Ozellikle tropikal ormanlar fotosentez sirasinda atmosferdeki karbondioksiti biriktirerek iklim degisikligini azaltan dunyanin en buyuk karbon tutucularindan biri olarak gorev yapiyor Dunya ormanlarinin buyuklugunu devamliligini ve biyolojik cesitliligini korumak insan sagligi ve refahi acisindan yasamsal onem tasimaktadir Ancak orman ortusu tarim otlatma ve madenciligin dogrudan bir sonucu olan ormansizlasma nedeniyle ciddi bicimde tehdit altindadir Tarimin baslangicindan bu yana yaklasik 12 000 yil once dunya capindaki agac sayisi 46 oraninda azaldi Dunya 1990 yilindan bu yana 178 milyon hektar orman kaybetti yaklasik Libya buyuklugunde bir alan Orman ortusu iyilestirme taktikleri span Kuresel orman alani azaliyor olsa da agac kaybetme hizimiz yavasladi 1990 larda dunya genelinde yilda 7 8 milyon hektar orman alani kaybedilirken 2000 lerde bu deger yillik 5 2 milyon hektardi ve 2010 larda daha da asagi indi 4 7 milyon hektar Bu durum ormanlarin yenilenme yeteneklerinin yani sira ormansizlasmayi azaltmaya yonelik bilincli bir kuresel cabadan kaynaklanmaktadir Dikili ormanlar 1990 lardan bu yana artarak populerlesen agaclandirma yontemlerinden biridir Biyocesitlilige sahip olmasi ve iyi yonetilmesi icin yogun sekilde planlanan bu ormanlar kuresel orman varliginin iyilestirilmesi amaciyla olusturulmaktadir Bir orman alani endustriyel amaclarla yok edildiginde kaybedilen ekosistem hizmetlerini geri kazanmak mumkun olmasa da bu yeni rejeneratif yontemler kuresel orman biyomunun gelecegi icin umut tasimaktadir kaynak belirtilmeli Ayrica bakiniz span Ulkeye gore ABD de eyaletlere gore orman ortusu Avustralya da eyalet veya bolgeye gore orman ortusu Kanada da eyalet veya bolgeye gore orman ortusu Hindistan da eyaletlere gore orman ortusu Rusya da federal konuya gore orman ortusu Orman alanina gore ulkelerin listesi Kategori Ulkeye gore ormanlar Bolgelere gore ormansizlasma Ortu bitkisi Bitki ortusu Surekli ortu ormanciligi Surdurulebilir ormancilikNotlar span Bu madde bir Ozgur icerik calismasindan metin icermektedir Licensed under CC BY SA 3 0 Lisans durumu izin Metin suradan alinmistir Global Forest Resources Assessment 2020 Key findings FAO FAO Bu madde bir Ozgur icerik calismasindan metin icermektedir Licensed under CC BY SA 3 0 Lisans durumu izin Metin suradan alinmistir The State of the World s Forests 2020 In brief Forests biodiversity and people FAO amp UNEP FAO amp UNEP Kaynakca span Forest Cover an overview ScienceDirect Topics www sciencedirect com 27 Mayis 2018 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 17 Kasim 2022 Global Forest Resources Assessment 2020 Terms and definitions PDF Rome FAO 2018 8 Aralik 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi PDF Erisim tarihi 30 Ekim 2024 Ritchie Hannah Roser Max 9 Subat 2021 Forests and Deforestation Our World in Data 14 Temmuz 2023 tarihinde kaynagindan arsivlendi30 Ekim 2024 The State of the World s Forests 2020 In brief Forests biodiversity and people Rome FAO amp UNEP 2020 ss 7 9 doi 10 4060 ca8985en ISBN 978 92 5 132707 4 20 Mayis 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 30 Ekim 2024 Karjalainen Eeva Sarjala Tytti Raitio Hannu January 2010 Promoting human health through forests overview and major challenges Environmental Health and Preventive Medicine 15 1 1 8 doi 10 1007 s12199 008 0069 2 ISSN 1342 078X PMC 2793342 2 PMID 19568838 State of the World s Forests 2016 Rome FAO 2016 ISBN 978 92 5 109208 8 15 Kasim 2023 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 30 Ekim 2024 Weisse Mikaela Goldman Elizabeth Dow 23 Ekim 2017 Global Tree Cover Loss Rose 51 Percent in 2016 World Resources Institute 6 Nisan 2019 tarihinde kaynagindan arsivlendi16 Subat 2018 Ehrenberg Rachel 2 Eylul 2015 Global forest survey finds trillions of trees Nature Ingilizce doi 10 1038 nature 2015 18287 25 Haziran 2019 tarihinde kaynagindan arsivlendi30 Ekim 2024 Global Forest Resources Assessment 2020 In brief key findings PDF Rome FAO 2020 ss 2 6 doi 10 4060 ca8753en ISBN 978 92 5 132581 0 22 Eylul 2023 tarihinde kaynagindan arsivlendi PDF Erisim tarihi 30 Ekim 2024 Dis baglantilar span Interactive Map Global Forest Watch 28 Temmuz 2014 21 Subat 2014 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 16 Subat 2018 Kategoriler OrmanlarOrmansizlasmaGizli kategori Kaynaksiz anlatimlar iceren maddeler