Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
| Mardin Arapçası | |
|---|---|
| Dil ailesi | Afro–Asyatik → Semitik → Orta Semitik → Arapça → Kuzey Mezopotamya (Qeltu/Kıltu) |
| Yazı sistemi | Arap alfabesi (geleneksel), Latin (transkripsiyonlarda) |
| Dil kodları | |
| ISO 639-3 | yok (lehçe kümesi) |
| Glottolog | anat1256 |
 | |
Mardin Arapçası, Türkiye’nin güneydoğusunda Mardin ve çevresinde konuşulan, Arapçanın Kuzey Mezopotamya (Qeltu/Kıltu) grubuna ait yerel bir dildir. Lehçe; Türkçe, Kürtçe ve Süryanice ile uzun süreli temasın etkilerini yansıtan fonetik ve sözvarlığı özellikleriyle tanınır.
Sınıflandırma
| ]Mardin’de konuşulan yerel Arapça, Kuzey Mezopotamya Arapçasının qeltu/kıltu kolu içinde değerlendirilir. Jastrow’un sınıflamasında Anadolu Arapçası; Mardin, Siirt, Diyarbakır, Kozluk–Sason gibi alt kümelere ayrılır.
Coğrafi dağılım ve konuşur topluluk
| ]Lehçe başta Mardin ili merkezi ve Midyat, Kızıltepe çevresi olmak üzere kırsal/yarı-kentsel yerleşimlerde görülür; konuşurlar iki dillilik (Arapça–Türkçe) ve kimi yerlerde üç dillilik (Arapça–Türkçe–Kürtçe) gösterir.
Dil özellikleri
| ]- Fonoloji
Qeltu grubuna özgü bazı karşıtlıklar (örn. /q/’nin korunumu, interdental sürtünmeli ünsüzlerin görece korunması) Mardin verisinde de gözlenir; ayrıca Türkçe/Kürtçe temaslı ses özellikleri rapor edilmiştir.
- Morfoloji ve sözvarlığı
Türkçe ve Kürtçeden yoğun alıntılar; alıntı sözcüklerin Arapça çekim sistemine uyarlanması (türetim kalıplarıyla) literatürde ayrıntılı örneklerle sunulur. Lahdo’nun Siirt/Tillo çalışması; anlatı söyleminde başlık–artalan, öne çıkarma/topiklilik gibi sentaktik unsurları da inceleyerek Anadolu Arapçasının yapısal çeşitliliğini gösterir.
Sosyodilbilim
| ]Cumhuriyet dönemi boyunca Arapçanın kamusal görünürlüğüyle ilgili politikalar, güneydeki Arapça topluluklarını etkiledi; son yıllarda dil ideolojilerindeki değişim, yerel Arapçanın algısına da yansımaktadır. Bölge konuşurlarında iki/üç dillilik yaygındır ve kuşaklar arası aktarım ile kentleşme, lehçenin kullanım alanlarını etkilemektedir.
İlişkili lehçeler
| ]Mardin Arapçası, Türkiye’deki diğer qeltu adacıklarıyla (Siirt/Tillo, Kozluk–Sason, tarihsel Diyarbakır vb.) bir küme oluşturur; Anadolu Arapçası başlığı altında genel sınıflandırmada birlikte anılır.
Kaynakça
| ]- ^ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, (Ed.) (2017). "{{{name}}}". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
- ^ Otto Jastrow (2011). "The Arabic Dialects of Mardin". European Journal of Turkish Studies (İngilizce).
- ^ Arabic in the City: Chapter 6 – Anatolian Arabic (Turkey): Classification and Features (İngilizce). Language Science Press. 2020.
- ^ Otto Jastrow (2015). "Turkish and Kurdish influences in the Arabic Dialects of Anatolia" (İngilizce). Tallinn University.
- ^ A. Lahdo (2009). The Arabic dialect of Tillo (Siirt region) (İngilizce). Uppsala University.
- ^ Arabic in the City: Chapter 6 – Anatolian Arabic (Turkey) (İngilizce). Language Science Press. 2020.
- ^ Otto Jastrow (2011). "The Arabic Dialects of Mardin". EJTS (İngilizce).
- ^ Jastrow (2011). "The Arabic Dialects of Mardin" (İngilizce).
- ^ S. Istanbullu (2024). "Changing ideologies about Arabic in Turkey and the Arab world". Arabic (EUP) (İngilizce).
- ^ Arabic in Iraq, Syria and Southern Turkey (Chapter 4) (İngilizce). Language Science Press. 2020.
- ^ "What Effect Has Contact with Arabic Had on the Glottal ..." (PDF). Arabica/Brill (makale PDF) (İngilizce). 2025.
- ^ Otto Jastrow (2015). "Turkish and Kurdish influences in the Arabic Dialects of Anatolia" (İngilizce).
- ^ A. Lahdo (2009). The Arabic dialect of Tillo in the region of Siirt (İngilizce). Uppsala.
- ^ S. Istanbullu (2024). "Changing ideologies about Arabic in Turkey and the Arab world". Arabic (EUP) (İngilizce).
- ^ "Arabic in the City: Anatolian Arabic (Turkey)" (İngilizce). LangSci Press. 2020.
- ^ "Anatolian Arabic (genel küme maddesi, enwiki)" (İngilizce). Erişim tarihi: 25 Ekim 2025.
- ^ Arabic in Iraq, Syria and Southern Turkey (İngilizce). LangSci Press. 2020.
Genel kaynaklar
| ]- Otto Jastrow (2011). "The Arabic Dialects of Mardin". European Journal of Turkish Studies (İngilizce).
- Arabic in the City: Chapter 6 – Anatolian Arabic (Turkey) (İngilizce). Language Science Press. 2020.
- Arabic in Iraq, Syria and Southern Turkey (Chapter 4) (İngilizce). Language Science Press. 2020.
- A. Lahdo (2009). The Arabic dialect of Tillo (Siirt) (İngilizce). Uppsala University.
- Otto Jastrow (2015). "Turkish and Kurdish influences in the Arabic Dialects of Anatolia" (İngilizce). Tallinn University.
- S. Istanbullu (2024). "Changing ideologies about Arabic in Turkey and the Arab world". Arabic (EUP) (İngilizce).
Dış bağlantılar
| ]- Arabic in the City – Anadolu Arapçası üzerine bölüm (açık erişim)
- EJTS – The Arabic Dialects of Mardin (açık erişim)
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Vikipedi ozgur ansiklopedi Mardin ArapcasiDil ailesiAfro Asyatik Semitik Orta Semitik Arapca Kuzey Mezopotamya Qeltu Kiltu Yazi sistemiArap alfabesi geleneksel Latin transkripsiyonlarda Dil kodlariISO 639 3yok lehce kumesi Glottologanat1256 Mardin Arapcasi Turkiye nin guneydogusunda Mardin ve cevresinde konusulan Arapcanin Kuzey Mezopotamya Qeltu Kiltu grubuna ait yerel bir dildir Lehce Turkce Kurtce ve Suryanice ile uzun sureli temasin etkilerini yansitan fonetik ve sozvarligi ozellikleriyle taninir Siniflandirma span Mardin de konusulan yerel Arapca Kuzey Mezopotamya Arapcasinin qeltu kiltu kolu icinde degerlendirilir Jastrow un siniflamasinda Anadolu Arapcasi Mardin Siirt Diyarbakir Kozluk Sason gibi alt kumelere ayrilir Cografi dagilim ve konusur topluluk span Lehce basta Mardin ili merkezi ve Midyat Kiziltepe cevresi olmak uzere kirsal yari kentsel yerlesimlerde gorulur konusurlar iki dillilik Arapca Turkce ve kimi yerlerde uc dillilik Arapca Turkce Kurtce gosterir Dil ozellikleri span Fonoloji Qeltu grubuna ozgu bazi karsitliklar orn q nin korunumu interdental surtunmeli unsuzlerin gorece korunmasi Mardin verisinde de gozlenir ayrica Turkce Kurtce temasli ses ozellikleri rapor edilmistir Morfoloji ve sozvarligi Turkce ve Kurtceden yogun alintilar alinti sozcuklerin Arapca cekim sistemine uyarlanmasi turetim kaliplariyla literaturde ayrintili orneklerle sunulur Lahdo nun Siirt Tillo calismasi anlati soyleminde baslik artalan one cikarma topiklilik gibi sentaktik unsurlari da inceleyerek Anadolu Arapcasinin yapisal cesitliligini gosterir Sosyodilbilim span Cumhuriyet donemi boyunca Arapcanin kamusal gorunurluguyle ilgili politikalar guneydeki Arapca topluluklarini etkiledi son yillarda dil ideolojilerindeki degisim yerel Arapcanin algisina da yansimaktadir Bolge konusurlarinda iki uc dillilik yaygindir ve kusaklar arasi aktarim ile kentlesme lehcenin kullanim alanlarini etkilemektedir Iliskili lehceler span Mardin Arapcasi Turkiye deki diger qeltu adaciklariyla Siirt Tillo Kozluk Sason tarihsel Diyarbakir vb bir kume olusturur Anadolu Arapcasi basligi altinda genel siniflandirmada birlikte anilir Kaynakca span Hammarstrom Harald Forkel Robert Haspelmath Martin Ed 2017 name Glottolog 3 0 Jena Germany Max Planck Institute for the Science of Human History Otto Jastrow 2011 The Arabic Dialects of Mardin European Journal of Turkish Studies Ingilizce Arabic in the City Chapter 6 Anatolian Arabic Turkey Classification and Features Ingilizce Language Science Press 2020 Otto Jastrow 2015 Turkish and Kurdish influences in the Arabic Dialects of Anatolia Ingilizce Tallinn University A Lahdo 2009 The Arabic dialect of Tillo Siirt region Ingilizce Uppsala University Arabic in the City Chapter 6 Anatolian Arabic Turkey Ingilizce Language Science Press 2020 Otto Jastrow 2011 The Arabic Dialects of Mardin EJTS Ingilizce Jastrow 2011 The Arabic Dialects of Mardin Ingilizce S Istanbullu 2024 Changing ideologies about Arabic in Turkey and the Arab world Arabic EUP Ingilizce Arabic in Iraq Syria and Southern Turkey Chapter 4 Ingilizce Language Science Press 2020 What Effect Has Contact with Arabic Had on the Glottal PDF Arabica Brill makale PDF Ingilizce 2025 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Otto Jastrow 2015 Turkish and Kurdish influences in the Arabic Dialects of Anatolia Ingilizce A Lahdo 2009 The Arabic dialect of Tillo in the region of Siirt Ingilizce Uppsala S Istanbullu 2024 Changing ideologies about Arabic in Turkey and the Arab world Arabic EUP Ingilizce Arabic in the City Anatolian Arabic Turkey Ingilizce LangSci Press 2020 Anatolian Arabic genel kume maddesi enwiki Ingilizce Erisim tarihi 25 Ekim 2025 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Arabic in Iraq Syria and Southern Turkey Ingilizce LangSci Press 2020 Genel kaynaklar span Otto Jastrow 2011 The Arabic Dialects of Mardin European Journal of Turkish Studies Ingilizce Arabic in the City Chapter 6 Anatolian Arabic Turkey Ingilizce Language Science Press 2020 Arabic in Iraq Syria and Southern Turkey Chapter 4 Ingilizce Language Science Press 2020 A Lahdo 2009 The Arabic dialect of Tillo Siirt Ingilizce Uppsala University Otto Jastrow 2015 Turkish and Kurdish influences in the Arabic Dialects of Anatolia Ingilizce Tallinn University S Istanbullu 2024 Changing ideologies about Arabic in Turkey and the Arab world Arabic EUP Ingilizce Dis baglantilar span Arabic in the City Anadolu Arapcasi uzerine bolum acik erisim EJTS The Arabic Dialects of Mardin acik erisim Kategoriler ArapcaMardin ilinde kulturTurkiye deki dillerGizli kategoriler Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddelerAile rengi kodu olmayan dil sayfalariKonusan sayisi belirtilmemis dil sayfalari