Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
İnuktun (Grönlandca: avanersuarmiutut),Danca:nordgrønlandsk, Qaanaaq'ta ve Kuzey Grönland'''ın bazı köylerinde yaşayan 1000 civarı Inughuit'in ana dilidir.
Coğrafi Dağılım
İnuktun, Qaanaaq kasabasının yanı sıra (parantez içindeki İnuktun isimleri) (), (), Qeqertat (Qikiqtat), Qeqertarsuaq () ve Savissivik () köylerinde de konuşulan bir inuit dildir.
Sınıflandırma
Dil bir Eskimo-Aleut dilidir ve diyalektolojik olarak Grönland dili (Kalaallisut) ile Kanada İnuitçesi, Inuvialuktun veya Inuinnaqtun arasındadır . Dil, Kalaallisut'tan bazı fonolojik, dilbilgisel ve sözcüksel farklılıklarla farklılık göstermektedir.
Geçmiş
Polar Inuit'ler Kanada'dan Grönland'a geçen son kişilerdi ve 18. yüzyıla kadar gelmiş olabilirler. Dil ilk olarak 20. yüzyılın başlarında kuzey Grönland'a seyahat eden ve 1910'da yakınlarındaki Dundas'ta () bir ticaret merkezi kuran kaşifler Knud Rasmussen ve tarafından tanımlandı .
Durum
İnuktun'un kendi imlası yoktur ve okullarda öğretilmemektedir. Ancak Qaanaaq ve çevre köylerde yaşayanların çoğu günlük iletişimlerinde İnuktun dilini kullanıyor.
İnuktun dilini konuşanların tümü aynı zamanda Standart Grönland dilini de konuşmaktadır ve birçoğu ayrıca Danca ve birkaçı da İngilizce konuşmaktadır.
Ses bilimi ve yazım [ kaynağı düzenle ]
İnuktun dilini yazıya dökmenin resmi bir yolu yok. Bu makale, İnuktun ve İnuitçe arasındaki yakın bağlantıyı kasıtlı olarak yansıtan 'nun yazımını kullanıyor.
Sesli harfler [ kaynağı düzenle ]
Ünlüler diğer Eskimo lehçelerindekilerle aynıdır: /i/, /u/ ve /a/
| Ön | Merkezi | Geri | |
|---|---|---|---|
| Kapalı | ben ben | sen sen | |
| Orta | (e ~ ə eː ~ əː ) | (o oː ) | |
| Açık | bir aː | (ɑ ɑː ) | |
- ^Şuraya atla:a b cBatı Grönland dilinde olduğu gibi /i/, /u/ ve /a/ küçük dilli ünsüzlerden önce sırasıyla [e~ə], [o] ve [ɑ] olur.⟨e⟩ve⟨o⟩ile yazılmaz.İnuitçe'deki gibi⟨i⟩ve⟨u⟩ile yazılırlar
İki ünlü vardır: /ai/ ve /au/, Batı Grönlandca'da /aa/'ye asimile edilmiştir (son /ai/ hariç)
Ünsüz harfler [ kaynağı düzenle ]
Batı Grönlandca'dan en dikkate değer fonolojik fark, geminate [sː] (önceki /ss/ veya /vs/'den) hariç Batı Grönlandca /s/'nin /h/'ye (genellikle [ç] olarak telaffuz edilir) debuccalizasyonudur . İnuktun ayrıca Kalaallisut'tan daha fazla ünsüz kümeye, yani baş harfi /k/, /ŋ/, /ɣ/, /q/ veya /ʁ/ olanlara izin verir. Daha eski veya muhafazakar konuşmacılar da hâlâ /p/, /m/ veya /v/ baş harfine sahip kümelere sahiptir. Daha genç konuşmacılar, /k/, /ŋ/ ve /ɣ/'nin aşağıdaki ünsüze benzetilmesiyle eski kümeleri azaltma konusunda daha da ileri gittiler.
⟨gh⟩ ve ⟨rh⟩ digrafları (daha önceki / ɣs / ve / ʁs /'den, Batı Grönlandca ⟨ss⟩ ve ⟨rs⟩ ile aynı kökenlidir ) Batı Grönlandca damaksıl ve küçük dil sürtünmeli harfler -gg- / xː / ve -rr gibi telaffuz edilir - /χː/ sırasıyla.
| Dudak | Alveolar | Damak | Velar | Küçük dil | Gırtlaksı | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Burun | ova | m ⟨m⟩ | n ⟨n⟩, ⟨-t⟩ | ŋ ⟨ng⟩, ⟨-k⟩ | (ɴ ⟨-q⟩ ) | ||
| ikizlenmiş | mː ⟨mm⟩ | nː ⟨nn⟩ | ŋː ⟨nng⟩ | ɴː ⟨rng⟩ | |||
| patlayıcı | ova | p ⟨p⟩ | t⟨t⟩ | k ⟨k⟩ | q ⟨q⟩ | ʔ | |
| ikizlenmiş | pː ⟨pp⟩ | tː ⟨tt⟩ | kː ⟨kk⟩ | qː ⟨qq⟩ | |||
| Yarı kapantılı ünsüz | ova | (t͡s ⟨t⟩ ) | |||||
| ikizlenmiş | tːs ⟨ts⟩ | ||||||
| Sürtünmeli | ova | v ⟨v⟩ | (ç ⟨h⟩ ) | ɣ ⟨g⟩ | ʁ ⟨r⟩ | h ⟨h⟩ | |
| ikizlenmiş | sː ⟨ss⟩ | xː ⟨gh⟩ | χː ⟨rh⟩ | ||||
| yaklaşık | j ⟨j⟩ | ||||||
| Kapak | ɾ ⟨l⟩ | ||||||
Kaynakça
- , Michael, 1991, İnuktun: Qaanaaq diline giriş, Thule, Eskimologi Enstitüsü 15, Københavns Universitet
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Inuktun Gronlandca avanersuarmiutut Danca nordgronlandsk Qaanaaq ta ve Kuzey Gronland in bazi koylerinde yasayan 1000 civariInughuit in ana dilidir Cografi DagilimInuktun Qaanaaq kasabasinin yani sira parantez icindeki Inuktun isimleri Qeqertat Qikiqtat Qeqertarsuaq ve Savissivik koylerinde de konusulan bir inuit dildir SiniflandirmaDil bir Eskimo Aleut dilidir ve diyalektolojik olarak Gronland dili Kalaallisut ile Kanada Inuitcesi Inuvialuktun veya Inuinnaqtun arasindadir Dil Kalaallisut tan bazi fonolojik dilbilgisel ve sozcuksel farkliliklarla farklilik gostermektedir GecmisPolar Inuit ler Kanada dan Gronland a gecen son kisilerdi ve 18 yuzyila kadar gelmis olabilirler Dil ilk olarak 20 yuzyilin baslarinda kuzey Gronland a seyahat eden ve 1910 da yakinlarindaki Dundas ta bir ticaret merkezi kuran kasifler Knud Rasmussen ve tarafindan tanimlandi DurumInuktun un kendi imlasi yoktur ve okullarda ogretilmemektedir Ancak Qaanaaq ve cevre koylerde yasayanlarin cogu gunluk iletisimlerinde Inuktun dilini kullaniyor Inuktun dilini konusanlarin tumu ayni zamanda Standart Gronland dilini de konusmaktadir ve bircogu ayrica Danca ve birkaci da Ingilizce konusmaktadir Ses bilimi ve yazim kaynagi duzenle Inuktun dilini yaziya dokmenin resmi bir yolu yok Bu makale Inuktun ve Inuitce arasindaki yakin baglantiyi kasitli olarak yansitan nun yazimini kullaniyor Sesli harfler kaynagi duzenle Unluler diger Eskimo lehcelerindekilerle aynidir i u ve a On Merkezi GeriKapali ben ben sen senOrta e e eː eː o oː Acik bir aː ɑ ɑː Suraya atla a b cBati Gronland dilinde oldugu gibi i u ve a kucuk dilli unsuzlerden once sirasiyla e e o ve ɑ olur e ve o ile yazilmaz Inuitce deki gibi i ve u ile yazilirlar Iki unlu vardir ai ve au Bati Gronlandca da aa ye asimile edilmistir son ai haric Unsuz harfler kaynagi duzenle Bati Gronlandca dan en dikkate deger fonolojik fark geminate sː onceki ss veya vs den haric Bati Gronlandca s nin h ye genellikle c olarak telaffuz edilir debuccalizasyonudur Inuktun ayrica Kalaallisut tan daha fazla unsuz kumeye yani bas harfi k ŋ ɣ q veya ʁ olanlara izin verir Daha eski veya muhafazakar konusmacilar da hala p m veya v bas harfine sahip kumelere sahiptir Daha genc konusmacilar k ŋ ve ɣ nin asagidaki unsuze benzetilmesiyle eski kumeleri azaltma konusunda daha da ileri gittiler gh ve rh digraflari daha onceki ɣs ve ʁs den Bati Gronlandca ss ve rs ile ayni kokenlidir Bati Gronlandca damaksil ve kucuk dil surtunmeli harfler gg xː ve rr gibi telaffuz edilir xː sirasiyla nuktun un unsuzleri Dudak Alveolar Damak Velar Kucuk dil GirtlaksiBurun ova m m n n t ŋ ng k ɴ q ikizlenmis mː mm nː nn ŋː nng ɴː rng patlayici ova p p t t k k q q ʔikizlenmis pː pp tː tt kː kk qː qq Yari kapantili unsuz ova t s t ikizlenmis tːs ts Surtunmeli ova v v c h ɣ g ʁ r h h ikizlenmis sː ss xː gh xː rh yaklasik j j Kapak ɾ l Kaynakca Michael 1991 Inuktun Qaanaaq diline giris Thule Eskimologi Enstitusu 15 Kobenhavns Universitet