Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Henry Hunt (6 Kasım 1773 - 13 Şubat 1835) Britanyalı radikal hatip, işçi sınıfı hakları savunucusu ve Çartist harekete ilham veren lider. 1815 yılında yürürlüğe konan Mısır Yasalarının kaldırılmasını ve parlamento reformunu savunuyordu. Hunter, kadınlara oy hakkını savunan ilk milletvekiliydi, bu anlamda 1832 yılında parlamentoya dilekçe sunmuştu. 1819 yılında Manchester'da yoksulluğa karşı düzenlenen eyleme davet edilmişti, eylem henüz başlamadan güvenlik güçleri halka saldırmış ve çok sayıda kişi öldürülmüştü. Bu kanlı olay Peterloo Katliamı olarak bilinir.
Hayatı
Hunt, 6 Kasım 1773 tarihinde Wiltshire'a bağlı Upavon'da doğdu. Başarılı bir çiftçiydi. Napolyon Savaşları döneminde ülkede yaşanan ekonomik sorunlar ve yoksulluk onu siyasete çekti. Bristol bölgesinde hem Whig hem de Tory'leri eleştirdiği söylevlerle dikkat çekti. Kendisini demokratik radikal olarak tanımladı. Savaşın ardındnan artık tanınan bir hatipti. Dile getirdiği temel talepler arasında parlamentonun sık toplanması, eşit oy hakkı sayılabilir. Döneminin ilerisinde olan talepler ileri sürmesine rağmen silahlı ayaklanma veya Jakoben ihtilalciliği savunmuyor, kitlesel eylemlerle kamuoyu baskısı kurulmasından yana reformcu bir süreçten yanaydı. Yaptığı hitaplar sayesinde muhalif ve parlamentoda temsil edilmeyen geniş kitleleri bilinçlendirip harekete geçirse de onlara bir yol, yöntem önermiyordu.
Peterloo Katliamı
Hunt, Manchester Observer gazetesi öncülüğünde kurulan Patriotic Union Society tarafından düzenenen mitingde konuşma yapmak için davet edilir. Manchester'da Aziz Peter Meydanındaki mitinge süvari birlikleri saldırınca yüzlerce gösterici öldürülür. Yakın dönemdeki kanlı Waterloo Muharebesinden hareketle Peterloo Katliamı olarak nitelenen kıyımın ardından Hunt vatana ihanet suçundan tutuklanır. 30 ay hapis cezasına çarptırılan Hunt'ın şöhreti artsa da o bu etkiyi genel bir ayaklanma çağrısı yapmak için kullanmayı reddeder. Kitle eylemleri durulduğunda ise emekçilerden kopuk şekilde planlanan darbe girişimleri kolaylıkla bastırılır.
Sonraki dönem
Hapisten çıkınca otobiyografisini yazmaya koyulur. Bunun dışında bazı yeni girişimleri olur. Bu kapsamda öğütülmüş mısır gevreği, sentetik kömür gibi denemeleri olur. 1830 yılında daha önceki başarısız denemelerinin aksine Preston'dan milletvekili seçilmeyi başarır. 1833 yılına kadar süren vekilliği sırasında kadınlara oy hakkı, çocuk işçiliğinin yasaklanması ve işçiler lehine parlamento reformlarından yana konuşmalar yapar, önergeler verir. Bu dönemdeki faaliyetleri, gelişmekte olan Çartist hareketi oldukça etkilemiştir. Sağlığı giderek kötüleşen Hunt, 1835 başlarında felç geçirir ve 13 Şubat 1835 tarihinde vefat eder. Mezarı Sussex'deki 'dadır.
Geleneği
Manchester'da anısına yapılmış pek çok anıt bulunur.
Popüler kültüre etkileri
- Bernard Cornwell'in Sharpe's Justice adıyla televizyon filmi olarak uyarlanan eserinde Peterloo Katliamı detaylı olarak anlatılır. Yarımada Savaşının kazanılmasının ardından İngiltere'ye dönen , emrindeki hafif süvarilerin kendisinden emir almamalarına rağmen silahsız göstericilere saldırmaları sonucu suçlanacaktır. Filmde Henry Hunt'ı canlandırmıştır.
- Yönetmenliğini Mike Leigh'in yaptığı 2018 yapımı Peterloo filminde Hunt'ı Rory Kinnear canlandırmıştır.
Ayrıca bakınız
Notlar
- ^ Günümüzdeki The Guardian'ın öncülü
- ^ Yurtsever Birlik Topluluğu
- ^ Cato Sokağı komplosu gibi
Kaynakça
- ^ Britannica sitesindeki ilgili madde 11 Kasım 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce), 18 Mart 2025 tarihinde erişilmiştir
- ^ Filmin imdb sayfası 26 Temmuz 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce), 18 Mart 2025 tarihinde erişilmiştir
- ^ Filmin imdb sayfası 30 Ocak 2025 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce), 18 Mart 2025 tarihinde erişilmiştir
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Henry Hunt 6 Kasim 1773 13 Subat 1835 Britanyali radikal hatip isci sinifi haklari savunucusu ve Cartist harekete ilham veren lider 1815 yilinda yururluge konan Misir Yasalarinin kaldirilmasini ve parlamento reformunu savunuyordu Hunter kadinlara oy hakkini savunan ilk milletvekiliydi bu anlamda 1832 yilinda parlamentoya dilekce sunmustu 1819 yilinda Manchester da yoksulluga karsi duzenlenen eyleme davet edilmisti eylem henuz baslamadan guvenlik gucleri halka saldirmis ve cok sayida kisi oldurulmustu Bu kanli olay Peterloo Katliami olarak bilinir Henry Hunt 1810 HayatiHunt 6 Kasim 1773 tarihinde Wiltshire a bagli Upavon da dogdu Basarili bir ciftciydi Napolyon Savaslari doneminde ulkede yasanan ekonomik sorunlar ve yoksulluk onu siyasete cekti Bristol bolgesinde hem Whig hem de Tory leri elestirdigi soylevlerle dikkat cekti Kendisini demokratik radikal olarak tanimladi Savasin ardindnan artik taninan bir hatipti Dile getirdigi temel talepler arasinda parlamentonun sik toplanmasi esit oy hakki sayilabilir Doneminin ilerisinde olan talepler ileri surmesine ragmen silahli ayaklanma veya Jakoben ihtilalciligi savunmuyor kitlesel eylemlerle kamuoyu baskisi kurulmasindan yana reformcu bir surecten yanaydi Yaptigi hitaplar sayesinde muhalif ve parlamentoda temsil edilmeyen genis kitleleri bilinclendirip harekete gecirse de onlara bir yol yontem onermiyordu Peterloo Katliamini anlatan donemsel cizimde kursude one cikan Hunt goruluyorPeterloo Katliami Hunt Manchester Observer gazetesi onculugunde kurulan Patriotic Union Society tarafindan duzenenen mitingde konusma yapmak icin davet edilir Manchester da Aziz Peter Meydanindaki mitinge suvari birlikleri saldirinca yuzlerce gosterici oldurulur Yakin donemdeki kanli Waterloo Muharebesinden hareketle Peterloo Katliami olarak nitelenen kiyimin ardindan Hunt vatana ihanet sucundan tutuklanir 30 ay hapis cezasina carptirilan Hunt in sohreti artsa da o bu etkiyi genel bir ayaklanma cagrisi yapmak icin kullanmayi reddeder Kitle eylemleri duruldugunda ise emekcilerden kopuk sekilde planlanan darbe girisimleri kolaylikla bastirilir Sonraki donem Hapisten cikinca otobiyografisini yazmaya koyulur Bunun disinda bazi yeni girisimleri olur Bu kapsamda ogutulmus misir gevregi sentetik komur gibi denemeleri olur 1830 yilinda daha onceki basarisiz denemelerinin aksine Preston dan milletvekili secilmeyi basarir 1833 yilina kadar suren vekilligi sirasinda kadinlara oy hakki cocuk isciliginin yasaklanmasi ve isciler lehine parlamento reformlarindan yana konusmalar yapar onergeler verir Bu donemdeki faaliyetleri gelismekte olan Cartist hareketi oldukca etkilemistir Sagligi giderek kotulesen Hunt 1835 baslarinda felc gecirir ve 13 Subat 1835 tarihinde vefat eder Mezari Sussex deki dadir GelenegiManchester da anisina yapilmis pek cok anit bulunur Populer kulture etkileriBernard Cornwell in Sharpe s Justice adiyla televizyon filmi olarak uyarlanan eserinde Peterloo Katliami detayli olarak anlatilir Yarimada Savasinin kazanilmasinin ardindan Ingiltere ye donen emrindeki hafif suvarilerin kendisinden emir almamalarina ragmen silahsiz gostericilere saldirmalari sonucu suclanacaktir Filmde Henry Hunt i canlandirmistir Yonetmenligini Mike Leigh in yaptigi 2018 yapimi Peterloo filminde Hunt i Rory Kinnear canlandirmistir Ayrica bakinizCato Sokagi komplosuNotlar Gunumuzdeki The Guardian in onculu Yurtsever Birlik Toplulugu Cato Sokagi komplosu gibiKaynakca Britannica sitesindeki ilgili madde 11 Kasim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Ingilizce 18 Mart 2025 tarihinde erisilmistir Filmin imdb sayfasi 26 Temmuz 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Ingilizce 18 Mart 2025 tarihinde erisilmistir Filmin imdb sayfasi 30 Ocak 2025 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Ingilizce 18 Mart 2025 tarihinde erisilmistir