Vikipedi özgür ansiklopedi sayfasından yönlendirildi Anadolu tarihi dizisinin bir parçasıTarihöncesiMöKaba Taş Devri nde

Vikipedi ozgur ansiklopedi sayfasindan yonlendirildi Anadolu tarihi dizisinin bir parcasiTarihoncesiMOKaba Tas Devri nde Anadoluc 500 000 10 000Orta Tas Devri nde Anadoluc 11 000 9 000Cilali Tas Devri nde Anadoluc 8 000 5 500Tunc CagiMOTroya3000 700Hattiler2500 2000Akad Imparatorlugu2400 2150Luviler2300 14002025 1378Asurlular1950 17501700 1300Kizzuvatna1650 1450Hititler1680 1220Arzava1500 1320Mitanni1500 1300Hayasa Azzi1500 1290Likya1450 3501392 934Assuva1300 1250Demir CagiMODiaohi1200 800Gec Hititler1200 800Frigya1200 700Karya1150 547Dor Heksapolisi1100 560Aiolis1000 560Tuvana1000 700Iyonya1000 545Yeni Asur Imparatorlugu911 609Urartular859 595 585Lidya685 547Med Imparatorlugu678 549Yeni Babil Imparatorlugu626 539Klasik Antik CagKlasik Trakya MOAhamenis Imparatorlugu559 331Makedonya Kralligi334 301Kapadokya Kralligi322 130306 168Selefki Imparatorlugu305 64Ptolemaios Kralligi305 30Pontus Kralligi302 64Bitinya297 74Pergamon Kralligi282 129Galatya281 64Part ImparatorluguMO 247 MS 224Ermenistan KralligiMO 190 MS 428Roma CumhuriyetiMO 133 27Kommagene KralligiMO 163 MS 72Roma ImparatorluguMO 27 MS 330Sasani ImparatorluguMS 224 651Orta CagMSBizans Imparatorlugu330 1453Rasidin Halifeligi637 656Buyuk Selcuklu Imparatorlugu1037 1194Danismendliler1071 1178Anadolu beylikleri1081 1423Anadolu Selcuklu Devleti1077 1307Kilikya Ermeni Kralligi1078 1375Urfa Kontlugu1098 1150Artuklular1101 1409Trabzon Imparatorlugu1204 1461Iznik Imparatorlugu1204 1261Latin Imparatorlugu1204 1261Ilhanlilar1256 1335Karakoyunlular1375 1468Akkoyunlular1378 1501Osmanli DevriOsmanli Imparatorlugu nun donemleri Kurulus1299 1453Yukselme1453 1566Duraklama1566 1703Gerileme1703 1789Reform1789 1908Dagilma1908 1922Turkiye CumhuriyetiTurkiye Cumhuriyeti nin donemleri Milli Mucadele1919 1922Ankara Hukumeti1920 1923Tek partili donem1923 1930 1930 1945Cok partili donem1945 gunumuzgtd Frigya veya Firigya Antik Yunanca Frygia Phrygia Sakarya Irmagi ile Buyuk Menderes in yukari cigirlari arasinda kalan bolgenin eski cagdaki adidir Bu ad Balkanlardan gelip bu bolgeye yerlesen Friglerden geliyordu Tarih span Anadolu daki Frigya Bolgesi nin konumu Frigler once Bitinya bolgesine yerlestiler ve MO 12 MO 7 yuzyillar arasinda Orta Anadolu nun batisina egemen oldular Ama yeni goc dalgasi Frigleri daha ic bolgelere itti Frigler once Sakarya Irmagi cevresine ardindan batida Gediz ve Buyuk Menderes in yukari vadileri ile doguda Kizilirmak ve Tuz Golu yoresine yerlestiler Friglerin bir bolumu Burdur Golu Erciyes Yaylasi ve Yesilirmak vadisine kadar ilerlediler Batida Gordion kentini baskent edinen asil Frigler ilk krali Gordios tu Frigler Urartularla birleserek Asurlulara karsi savastilar En parlak donemlerini MO 9 8 yuzyillarda yasayan Frigler Hitit topraklarinin neredeyse tumunu ele gecirdiler MO 7 de basa gecen Gordios un oglu efsanevi kral Midas Asurlularla anlasma yolunu secti Midas doneminde baskent Gordium un yani sira Midas Kenti ve Pessinus de cok gelismisti MO 7 lere dogru Kafkasya dan Anadolu ya giren Kimmerler Frigler in baskenti Gordium a kadar ilerlediler Kenti ele gecirerek yaktilar Bu yenilgi karsisinda Kral Midas in kendisini okuz kani icerek oldurdugu soylenir Bolgenin sinirlari span Frigya Magna span Strabon da MS 1 yuzyilda Frigya nin bir kismi Buyuk Frigya yani Phrygia Magna olarak gecer burasi erken donemde Midas in hukum surdugu ve daha sonra bir kismi Galatlar tarafindan isgal edilen topraklardir Hellespontos uzerindeki ve Olympos un etrafindaki kisim ise Kucuk Frigya yani Phrygia Epiktetos olarak gecer Latince de Buyuk Frigya anlamina gelen Frigya Magna veya Hellespontos Frigya si denen bolgeyi Troas ve Mysia bolgelerinde yer alan asil Frigya dan ayirmak icin kullanilmistir Frig Kralligi nin MO 671 deki durumuFrigya Epiktetos span Phrygia Epiktetos ilaveten kazanilmis ilaveten fethedilmis Frigya anlamina gelir Frigya nin Pergamon krallarinca kurtarilip kendi ulkelerine katilan kuzeybati bolumune denmistir Aezanis Nakoleia Kotiaeum Midaeium ve Dorylaeum Frigya Epiktetos un baslica kentleridir Ayrica Mysia ya ait oldugu kabul edilen Kadoi yi de Strabon bu kentler arasinda gostermistir Frigya Paroreia span Frigya Epiktetos icinde yer alan ve Frigya Paroreia olarak adlandirilan kisimda Frigya nin Pisidya boyunca uzanan parcasi ile Amorium dolayindaki kisimlari Eumeneia Synnada ve Frigya kentlerinin en buyukleri olan Laodikeia ile Apameia bulunur Bunlara komsu olarak kasabalar yer alir ve diger kentler arasinda Aphrodisias Kolossae Metropolis ve Apollonias bunlardan daha uzakta ise Peltae Tabai Eukarpeia ve Lysias kentleri bulunur Strabon da su sekilde gecmektedir Frigya Paroreia dogudan batiya uzanan bir cesit dag silsilesine sahiptir onun eteklerinde her iki tarafta genis bir ova uzanir ve yakininda kentler vardir kuzeye dogru Philomelion ve Pisidia yakinindaki Antiokheia bulunur Frigya Prima ve Frigya Secunda span MS 400 yilindan once kisa bir sure icin Frigya Romalilar tarafindan iki ile bolunmus birine Frigya Prima Birinci Frigya digerine Frigya Secunda Ikinci Frigya denmisti MS 400 den sonra birincisine Pacatiana ikincisine Saluratis denmistir Afyon ili guney yarimini Denizli ili kuzey yarimini iceren bolume Frigya Pacatiana adi verilmistir Geriye kalan bolume Frigya Salutaris deniyordu Burasi Afyon ilinin kuzey yarisi ile Kutahya ilinin yakin cevresini iceriyordu Toplumsal ve ekonomik yasam span Frig Devleti bir kral tarafindan yonetiliyordu Ama topraklarinin rahiplerin denetiminde oldugu sanilir Eski Yunan belgelerine gore Frigler tarim ve hayvancilikla ugrasiyordu Bu belgelerde Friglerin buyuk suruler beslemeleri ozellikle at yetistirmeleri bag ve bahcelerinin verimliligi ovguyle anlatilir Coken Hitit Devleti nin kentlerine yerlesen Frigler bugunku Ankara Eskisehir Afyonkarahisar Kutahya Corum ve Yozgat i icine alan topraklarda yasadilar Anadolu da bir karayolu agi kurarak dogudaki Asur ve Luvi devletleri Ege kiyilarindaki Ege uygarliklari ile ticaret iliskilerine girdiler Frig sanati ve kulturu span Eskisehir deki bir Frig kaya mezari Midas Aniti Yazilikaya Eskicag yerlesmeleri Midas Ayazini Aslantas Yazilikaya Gordion Pazarli Alisar Hoyugu Alacahoyuk ve Bogazkoy de Friglerle ilgili kalintilar bulunmustur Bu eski Hitit yerleskelerinde yasayan Frigler Hitit uygarligindan etkilendiler ve kendileri de guclu bir uygarlik yarattilar Frig sanati Hititlerin yani sira Urartu Asur ve Eski Ege uygarliklari sanatinin da izlerini tasir Frigler kaya anitlari cesitli insan ve hayvan motifleriyle bezediler Tanrica Kibele icin yaptiklari tapinaklarin duvarlarini pismis topraktan levhalarla suslediler Frigya giysileri Frig mimarisinin ve muhendisliginin en onemli urunu MO 8 yuzyilda insa edilmis olan baskent Gordion daki kaledir Kale MO 4 yuzyila kadar ayakta kalmistir Kalenin anitsal bir kale kapisi vardi Kalenin icinde ise megaron denilen dikdortgen yapilar ve krallik sarayi bulunuyordu Yapilarin icinde cakil tasi mozaik dosemeleri vardi Frigler bu bezemeci doseme yonteminin mucididirler Maden ve agac islemeciliginde de gelismislerdi Kazilarda makara kulplu bronz tabaklar kazanlar altin gumus ve bronz yayli cengelli igneler degerli madenlerden giysi kemerleri tokalar ve zengin bezemeli dokuma urunleri ahsaptan ve seramikten hayvan heykelcikleri ve geometrik desenlerle suslu ev esyalari bulunmustur Ozellikle cengelli igne fibula yapiminda kullandiklari teknolojinin o doneme gore cok ileri oldugu gorulur Frigler dokumacilikta cok ustaydilar Gunumuzde Anadolu kilimlerindeki ve diger Turk devletlerindeki binlerce yillik motiflerin Frig Motifleri nde de var olmasinin nedeni halen cozulememistir Friglerin muzik alaninda da ileri olduklari ve bircok muzik aleti gelistirdikleri bilinmektedir Frig kulturunun en onemli ozelligi ise tumuluslerdir Bunlar MO 8 yuzyil ile MO 6 yuzyilin ilk yarisi arasinda yapilmis yapay mezarlardir Sayilari yuz civarindadir Friglerden once bu yapilar Anadolu da gorulmemistir Buyuk olasilikla Frigler Avrupa daki olu gomme geleneklerini Frigya ya yerlesince de devam ettirdiler Tumuluslerin icindeki oda mezar ana zemin uzerine insa edilmistir Friglere ait yazili belgeler MO 8 yuzyil ile MO 4 yuzyil arasindaki donemden kalmadir Bugune kadar ele gecen yazili metinler sayisi az ve icerigi de kisa oldugu icin tam olarak cozulememistir Ancak Frigler Hint Avrupa kokenli bir dil konusmuslardir Frig Vadisi span Kucuk Frigya ve Frigya Kralligi nin genisleme sinirlari Gunumuzde Eskisehir Kutahya ve Afyon il sinirlari icerisinde kalan bolgeye yayilmis olan ve Frigya medeniyetinden izler tasiyan tarihi kalintilari ve antik eserleri bunyesinde barindiran bolgeye Frig Vadileri denir Frig Vadisi 2 nci Kapadokya olarak taninmakta olup cok onemli kiliseler kral mezarlari bulunmaktadir Vadide bulunan Frigler doneminden beri onemli bir yerlesim yeri olarak kullanildigi bilinen Ayazini koyunde ise arazinin elverisli olmasi nedeniyle oyularak yapilmis Roma ve Bizans donemlerine ait aile ve tek kisilik kaya mezar odalari Bizans donemine ait kiliseler ve kaya yerlesimleri ve kaya kutlesinin oyularak yerlesime donusturuldugu icinde sarnic bulunan Avdalaz Kalesi bulunmaktadir Yerlesim yerleri span Kumbet vadisi nde yerler span Kumbet Asar Kale Ballik Kale Yapildak Asar KayaKohnus Vadisi nde yerler span Kohnus Kale Demirli Kale Cukurca Kale Ucler Kaya Kirk Merdiven Kale Nalli Kaya Doger Asar Kaya Delik TasTurkmen Dagi nin kuzeyindeki kucuk vadilerde yerler span Findik Asar Kaya Dogulusah KalesiResimler span Yazilikaya dan Frig Vadisi panoramik gorunumu Eskisehir Midas Aniti Yazilikaya Yazilikaya Aniti arkasindaki anit Frig Vadisi Eskisehir Kumbet Kale Frig Vadisi Eskisehir Gordion un kalintilari Gordion da bir Frig tumulusu Surahi testi ve kavanozlar Anadolu Medeniyetleri Muzesi Kaynakca span Strabon Geographika ceviren Adnan Pekman Istanbul 1993 XII VIII 1 Starbon On ver XII VIII 2 W M Ramsay The Cities and Bishoprics of Phrygia Being an Essay of the Local History of Phrygia From the Earliest Times to the Turkish Conquest Oxford 1897 s 16 a b Arsivlenmis kopya 6 Aralik 2018 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 6 Aralik 2018 Vikipedi nin kardes projelerinden Frigya hakkinda daha fazla bilgi edininCommons ta dosyalarT C Eskisehir Valiligi sitesinde Frig Kralligi hakkinda bilgi T C Afyonkarahisar Valiligi Frig Vadisi tanitim projesi 15 Aralik 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Ivan Lissner 2006 Uygarlik Tarihi Anatolianscripts com Frig Alfabesi 9 Kasim 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi gtdAnadolu daki tarihi bolgelerAiolis Bitinya Dor Frigya Galatya Iyonya Isaurya Kapadokya Karya Kilikya Likaonya Likya Lidya Misya Pamfilya Paflagonya Pisidya Pontus Troad gtdAnadolu daki antik kralliklarTunc CagiArzava Assuva Hapalla Hatti Hayasa Azzi Hitit Karkamis Kaska Kizzuvatna Kussara Lukka Luvi Misya Mitanni Pala Vilusa Troya Zalpa TurukkilerDemir CagiAiolis Diaohi Dor Heksapolisi Frigya Gec Hititler Gurgum Hilakku Kammanu Karkamis Kue Kummuhu Patin Tabal Tunna Iyonya Karya Kimmerler Kolhis Lidya Likya Urartular TurukkilerAntik CagBitinya Ermenistan Galatya Kapadokya Kilikya Kommagene Paflagonya Pergamon Pontus gtdAnadolu tarihi zaman cizelgesi Otorite kontroluGND 4045945 7 Kategoriler FrigyaEski etnik gruplarHint Avrupa halklariAnkara ili tarihiAfyonkarahisar ili tarihiEskisehir ilindeki gorulecek yerlerTurkiye deki antik bolgelerGizli kategoriler Timeline kullanan sayfalarWebarsiv sablonu wayback baglantilariGND tanimlayicisi olan Vikipedi maddeleri