Vikipedi özgür ansiklopedi LL Zamenhof 1870 lerde ve 80 lerde Esperanto yu geliştirdi ve 1887 de bu dil hakkındaki ilk y

Vikipedi ozgur ansiklopedi LL Zamenhof 1870 lerde ve 80 lerde Esperanto yu gelistirdi ve 1887 de bu dil hakkindaki ilk yayini Unua Libro da yayinladi Esperanto konusmacilarinin sayisi o zamandan beri kademeli olarak artti ancak hukumetlerden ve uluslararasi kuruluslardan cok fazla destek gormedi ve bazen yasa disi ilan edildi veya bastirildi Standart Yidis span 1880 civarinda Moskova da ve tahminen Esperanto uzerinde calisirken Zamenhof Rus Imparatorlugu ndaki Yahudiler icin birlestirici bir dil olan yerli Bialystok Kuzeydogu lehcesine dayanan Yidis i standartlastirmak icin iptal edilmis bir girisimde bulundu Zamenhof c h s z Esperanto nun erken taslaklarinda oldugu gibi daha sonra ĉ ĥ ŝ ĵ ve e harfleriyle birlikte Latin alfabesi kullandi Ancak boyle bir projenin gelecegi olmadigi sonucuna vardi ve calismasini durdurdu kendini Esperanto ya tum insanlik icin birlestirici bir dil olarak adadi Paul Wexler Esperanto nun buyuk Avrupa dillerinin keyfi bir pastisi olmadigini ancak kurucusunun ana dili olan Yidis in Latin alfabesi seklinde bir yeniden bicimlendirmesi oldugunu one surdu Bu model genellikle ana akim dilbilimciler tarafindan desteklenmez Yayinlanmadan once dilin gelisimi span Zamenhof daha sonra cocuklugundan beri bir dunya dili hayal ettigini soyledi Ilk basta Latincenin yeniden canlanmasini dusundu ancak okulda ogrendikten sonra ortak bir uluslararasi iletisim araci olmanin cok karmasik olduguna karar verdi Ingilizce ogrendiginde fiil cekimlerinin gereksiz oldugunu ve dilbilgisel sistemlerin beklediginden cok daha basit olabilecegini fark etti Hala buyuk bir kelime ezberleme problemine sahipti iki Rusca isarete dikkat cekti Shvejcarskaya Isvicre svejtsarskaja kapici kulubesi shvejcar svejtsar kapici kelimesinden gelen ve Konditerskaya konditerskaja bir sekerci dukkani konditer konditer bir sekerci kelimesinden gelen Daha sonra eklerin mantikli bir sekilde kullanilmasinin iletisim icin gerekli kok sozcuk sayisini buyuk olcude azaltabilecegini fark etti Kelime dagarcigini dunyanin dort bir yanindaki okullarda en yaygin olarak ogretilen ve bu nedenle en fazla sayida insan tarafindan taninabilecek diller olan Latin ve Cermen dillerinden almayi secti Zamenhof lise sinif arkadaslarina dilin erken bir versiyonunu ogretti Ardindan birkac yil boyunca yaratimini guzellestirmek icin ceviriler ve siir uzerinde calisti 1895 te 1878 de bana zaten tamamen hazir gibi gorunse de dili mukemmellestirmek ve test etmek icin alti yil calistim diye yazdi Yayimlamaya hazir oldugunda imparatorluk sansurculeri buna izin vermeyecekti Bunu asmak icin zamanini Incil ve Shakespeare gibi eserlerin cevirisinde harcadi Bu zorunlu gecikme surekli iyilesmeye neden oldu Temmuz 1887 de dile temel bir giris olan Unua Libro yu Ilk Kitap yayinladi Bu aslinda bugun konusulan dildi Unua Libro Boulogne Bildirgesi 1887 1905 span Unua Libro 1887 de yayinlandi Baslangicta hareket en cok Rus Imparatorlugu nda ve Dogu Avrupa da buyudu ancak yakinda Bati Avrupa ya ve otesine yayildi 1889 da Arjantin e 1901 de Kanada ya 1903 te Cezayir Sili Japonya Meksika ve Peru ya 1904 te Tunus a ve 1905 te Avustralya ABD Gine Hindicin Yeni Zelanda Tonkin ve Uruguay a Esperanto ilk yillarinda agirlikli olarak Zamenhof ve Antoni Grabowski gibi erken benimseyenlerin yayinlarinda buyuk yazismalarda cogunlukla kayip 1889 dan 1895 e kadar yayinlanan La Esperantisto dergisinde ve sadece zaman zaman kisisel karsilasmalarda kullanildi 1894 yilinda La Esperantisto dergisinin yayincisi Wilhelm Trompeter ve diger bazi onde gelen kullanicilar tarafindan baski altinda bulunan Zamenhof isteksizce okurlarin tarafindan oylanacak radikal bir reform one surdu Alfabenin 22 harfe indirgenmesini cogulun i ye degistirilmesini sondaki n yerine durumsal bir akuzatif kullanilmasini sifatlar ve zarflar arasindaki ayrimin kaldirilmasini 6 olan sifat fill eki sayisinin 2 ye indirilmesini ve korelasyon tablosunun daha Latince kelimeler veya deyimlerle degistirilmesini onermistir Bu reformlar ezici bir sekilde reddedildi ancak bazilari sonraki reformlarda Ido dili gibi ve dil elestirilerinde toplandi Sonraki on yilda Esperanto Bati Avrupa ya ozellikle Fransa ya yayildi 1905 te 27 dergi yayinlandi 1904 te kucuk bir uluslararasi konferans duzenlendi ve Agustos 1905 te Fransa nin Boulogne sur Mer kentindeki ilk dunya kongresine onculuk etti 20 milletten 688 Esperanto konusmacisi vardi Bu kongrede Zamenhof Esperanto hareketindeki liderliginden resmen feragat etti cunku kendisine yapilan kisisel onyarginin Yahudi dusmanligi dilin ilerlemesini engellemesini istemiyordu Kongre katilimcilarinin onayladigi Esperanto hareketinin kurulus ilkeleri hakkinda bir bildiri onerdi Boulogne Bildirisi 1905 gunumuz span Dunya Kongreleri 1905 ten beri iki Dunya Savasi haricinde her yil duzenlendi ve duzenlenmektedir Belcika ile Almanya arasindaki Neutral Moresnet ozerk bolgesi kucuk ve cok irkli nufusu arasinda buyuk oranda Esperanto konusmacilara sahipti Esperanto yu resmi dili yapmak icin bir teklif vardi 1920 lerin basinda Prag da yapilan 13 Dunya Esperanto Kongresi sirasinda Milletler Cemiyeti nin resmi delegesi Nitobe Inazō tarafindan hazirlanan bir raporun ardindan Milletler Cemiyeti Iran heyeti uluslararasi iliskilerde kullanilmak uzere kabul edilmesini onerdiginde Esperanto icin buyuk bir firsat ortaya cikti On delege 18 Aralik 1920 deki ilk oylamadan baslayarak ve onundeki uc yil boyunca devam eden teklifi Fransiz delegesine Esperanto nun taninmasi yolundaki Milletler Cemiyeti nin tum girisimlerini ezmek icin Fransa nin konseydeki veto ayricaligini kullanan karsi tek bir sesle kabul etti Hanotaux Fransiz dilinin uluslararasi dil olarak konumunu kaybetmesini begenmedi ve Esperanto yu bir tehdit olarak gordu Ancak iki yil sonra Milletler Cemiyeti uye devletlerin egitim mufredatlarina Esperanto yu dahil etmelerini onerdi Fransizlar Esperanto yu tum Fransiz okullarinda ve universitelerinde yasaklayarak misilleme yaptilar Fransiz Egitim Bakanligi Esperanto nun kabul edilmesinin Fransizca ve Ingilizce nin yok olacagi ve dunyadaki edebi standardin bozulacagi anlamina gelecegini soyledi Bununla birlikte bircok insan 1920 leri Esperanto hareketinin en parlak zamani olarak goruyor 1941 de Sovyetler Birligi anti milliyetci hareket korkusuyla bircok Esperantistlerin ve akrabalarinin toplu olarak tutuklanmasina sinir disi edilmesine ve oldurulmesine basladi ancak Nazi istilasi sirasinda kesintiye ugratildi Hitler Mein Kampf ta Esperanto nun Yahudi diasporasini birlestirmek icin evrensel bir dil olarak yaratildigini yazdi Yahudisiz Ulusal Alman Esperanto Ligi nin olusturulmasi Nazileri yatistirmak icin yeterli degildi II Dunya Savasi sirasinda Esperanto nun Alman savas esiri kamplarinda ogretilmesine izin verilmedi Esperantlar bazen muhafizlari Almanya nin en yakin muttefiki olan Italya nin dili olan Italyancayi ogrettiklerine ikna ederek yasagin ustesinden gelmeyi basardilar 22 Ekim 1935 tarihli Esperanto oktobro yu iceren bir Sovyet takvim sayfasi Sovyetler Birligi nin ilk yillarinda Esperanto ya hukumet desteginin bir olcusu verildi ve resmi olarak taninan bir Sovyet Esperanto Dernegi kuruldu Ancak 1937 de Stalin bu politikayi tersine cevirdi ve Esperanto nun kullanimi 1956 ya kadar etkin bir sekilde yasaklandi Esperanto nun kendisi infaz icin yeterli bir neden olmasa da kullanimi Yahudiler veya sendikacilar arasinda genisletildi ve yabancilarla temaslari tesvik etti Fasist Italya ise Esperanto brosurleri araciligiyla tesvik etmek icin bazi cabalar gosterdi Italyanca ve Esperanto nun benzerliklerini takdir etti Portekiz in sagci hukumetleri 1936 dan 1974 Karanfil Devrimi ne kadar dili cokertti kaynak belirtilmeli Ispanyol Ic Savasi ndan sonra Franko Ispanyasi Esperanto konusmasinin oldukca yaygin oldugu anarsistler ve Katalan milliyetcilerini cokertti ancak 1950 lerde Esperanto hareketi Francisco Franco nun Madrid Dunya Esperanto Kongresi nin onursal himayesini kabul etmesiyle tekrar tolere edildi Soguk Savas ozellikle 1950 lerde ve 1960 larda Esperanto nun dusman propagandasi icin kullanilabilecegine dair korkular oldugu icin Esperanto hareketine de bir engel oldu Bununla birlikte dil 1970 lerde bir ronesans yasadi ve 1975 te Iran daki popularitesindeki gercek patlama gibi dunyanin yeni bolgelerine yayildi 1991 e kadar pan Afrika kongresine garanti verecek Afrikali Esperantistler vardi Herhangi bir ulke tarafindan resmi olarak taninmamasina ragmen dil yayilmaya devam ediyor ve sadece birkac devletin egitim mufredatinin bir parcasi olarak yer aliyor Dilin gelisimi span Boulogne Bildirgesi 1905 Esperanto da sinirli degisiklikler yapti Bu bildiri diger seylerin yani sira dilin temelinin sonsuza dek baglayicisinin Fundamento de Esperanto Zamenhof un bir grup erken eseri olan Esperanto Vakfi olarak kalmasi gerektigini belirtti kimse buna degisiklik yapma hakkina sahip degildir Bildiri konusmacinin uygun gordugu sekilde yeni kavramlar ifade etmesine de izin verir ancak orijinal stile uygun olarak yapilmasini onerir Bircok Esperantist dili stabilize eden bu bildirinin Esperanto konusmaci toplulugunun diger yapilandirilmis diller tarafindan elde edilen seviyelerin otesine gecmesinin ve gelisen bir kultur gelistirmesinin onemli bir nedeni olduguna inanmaktadir Diger yapilandirilmis diller surekli mudahalede bulunarak istikrarli bir konusma toplulugu gelistirmekten alikonulmustur Ayrica yapilandirilmis dillerin bircok gelistiricisi kendi yaratimlarina sahip olmustur ve baskalarinin dile katkida bulunmasini onlemek icin calismistir Boyle bir felaket vakasi Schleyer in Volapuk u oldu Buna karsilik Zamenhof Esperanto nun Esperantlara ait oldugunu ilan etti ve dili yayinlandiktan sonra arka plana tasiyarak baskalarinin dilin erken gelisiminde paylasmasina izin verdi En eski kitaplardaki dil bilgisel aciklama biraz belirsizdi bu nedenle zaman icinde ilk ana hat tarafindan belirlenen sinirlar dahilinde kullanim konusunda bir fikir birligi Zamenhof un bazi sorulara verdikleri cevaplardan etkilenerek olustu Boulogne ilanindan once bile dil oldukca kararliydi yayinlandiktan sonraki ilk yilda sadece bir takim sozcuksel degisiklik yapildi Yani ne zaman sonra asla bazen her zaman kelimelerine karsilik gelen kian tian nenian ian ĉian dan kiam tiam neianam a vb olarak degistirilerek kia ne tur ve tia nin bu tur akuzatif halinin karistirilmasi onlendi Boylece Esperanto anadili olan kisiler ve yerlesik edebiyat organlari sayesinde dogal dil zevkine benzer bir yapi ve dilbilgisi istikrari kazandi Dilde degisiklikler olabilir ve gerceklesmistir ancak yalnizca yaygin populer destek alarak Volapuk ve diger bazi dillerde oldugu gibi keyfi degisiklikler yapan merkezi bir otorite yoktu Modern Esperanto kullanimi aslinda Fundamento da baslangicta aciklanandan farkli olabilir ancak farkliliklar gramer veya fonolojik olmaktan ziyade buyuk olcude anlamsaldir kelimelerin degisen anlamlarini icerir Fundamento ya gore Mi ŝatas ĉi tiun aslinda Buna saygi duyuyorum anlamina geliyordu Geleneksel kullanim olarak Tiu ĉi plaĉas al mi kelimenin tam anlamiyla bu benim icin hos bir sey cogu Avrupa dilinin cumle yapisini yansitir Fransizca celui ci me plait Ispanyolca este me gusta Rusca eto mne nravitsya eto mnye nravitsya Almanca Das gefallt mir Italyan mi piace Bununla birlikte orijinal ĉi tiu plaĉas al mi yaygin olarak kullanilmaya devam etmektedir Lehceler reform projeleri ve turetilmis diller span Esperanto dogal dil kullanimi yoluyla bolgesel lehcelere ayrilmamistir Bunun nedeni konusmacilarinin sadece kucuk bir azinligi icin gunluk iletisim dilidir Bununla birlikte en az uc faktor yani Fundamento nun merkezcil gucu Zamenhof un ve onde gelen yazarlarin eserlerinden orneklenen Plena Vortaro ve haleflerinin birlestirici etkisine ve konusma toplulugunun ulusotesi emelleri lehcelere karsi bir unsurdur Argo ve jargon bir dereceye kadar gelisti ancak bu ozellikler evrensel iletisimi Esperanto nun tum noktasi engelliyor ve bu nedenle genellikle kacinildi Ancak yirminci yuzyilin baslarinda cok sayida reform projesi onerildi Bu Esperantidoslarin neredeyse tamami olu dogmustu ancak ilki Ido birkac yil boyunca onemli bir basari elde etti Ido Ekim 1907 de Paris te Delegation for the Adoption of an International Auxiliary Language tarafindan onerildi Baslica reformlari alfabeyi anlambilimi ve bazi gramer ozelliklerini Roman dilleriyle daha yakin hizaya getirmek ve gerektiginde sifat kullanimi ve akuzatif durumlari kaldirmakti Ilk basta bazi onde gelen Esperantlar desteklerini Ido projesinin arkasina koydu ancak hareket once ana savunucularindan birinin kazara olumu ve daha sonra insanlarin daha fazla degisiklik onermesiyle durgunlasti ve reddedildi Mevcut ana dil olarak konusanlarin sayisi 250 ile 5000 arasinda oldugu tahmin edilmektedir Bununla birlikte Ido Esperanto kelime hazinesinin zengin bir kaynagi oldugunu kanitlamistir Sadece dilin belirli bir ozelligini etkileyen bazi daha odaklanmis reform projeleri birkaci kazanmistir Bunlardan biri dili cinsiyetci olmayan dili ve cinsiyet acisindan tarafsiz zamirleri icerecek sekilde degistiren bir form olan riismdir Bununla birlikte bu projelerin cogu bireysel uyruklara ozgudur ornegin Ingilizce konusanlardan riism ve Esperanto toplulugunda kabul goren tek degisiklik son bolumde tartisilan kucuk ve kademeli olarak asagidan yukariya reformlar olmustur Esperanto Occidental 1922 ve Novial 1928 gibi daha sonra kendisiyle rekabet eden birkac dil projesini etkilemek veya ilham vermekle unludur Bunlar populerlikte Esperanto nun cok gerisinde kaliyordu Buna karsilik Interlingua 1951 populerlik acisindan Ido yu buyuk olcude asti Bununla birlikte bunda Esperanto etkisi cok azdir veya hic gostermez Esperanto nun Zaman Cizelgesi span 1859 L L Zamenhof Esperanto nun yaraticisi Bialystok Rusya da simdi Polonya dogdu 1873 Zamenhof ailesi Varsova ya tasindi 1878 Zamenhof evrensel dil projesi Lingwe Uniwersala nin lise arkadaslariyla tamamlanmasini kutluyor 1879 Zamenhof Moskova da tip fakultesine katiliyor Babasi yokken dil projesini yakiyor Bu arada Schleyer bir dizi konusmaci elde etmek icin ilk insa edilen uluslararasi yapay dil olan Volapuk un bir taslagini yayinlar Bircok Volapuk kulubu daha sonra Esperanto ya gececek 1881 Zamenhof tip fakultesi egitimine devam etmek icin Varsova ya doner ve projesini yeniden yaratmaya baslar 1887 Zamenhof evlenir Temmuz ayinda karisinin mali yardimi ile Esperanto yu tanitan ilk yayin olan Unua Libro yu Rusca olarak yayinladi Lehce Almanca ve Fransizca ceviriler o yildan sonra yayinlanmistir 1888 Leo Tolstoy erken bir destekci olur Zamenhof hatalarla dolu oldugu kanitlanan Dua Libro yu Unua Libro nun ilk Ingilizce surumunu yayinladi 1889 Unua Libro nun ikinci Ingilizce surumu ocak ayinda yayinlanan Richard H Geoghegan tarafindan tercume edilen standart Ingilizce ile yazilan ceviri olur 1894 Baskiya tepki veren Zamenhof oylamaya radikal bir reform getiriyor ancak ezici bir sekilde reddediliyor Esperanto nun bu surumu genellikle Esperanto 1894 olarak adlandirilir 1895 La Esperantisto yayini durdurur Lingvo Internacia Aralik ayinda yayina basliyor 1901 Zamenhof fikirlerini Elder Hillel in felsefesine dayanan evrensel bir din uzerine yayinlar 1905 Fundamento de Esperanto ilkbaharda yayinlanir Birinci Dunya Esperanto Kongresi Boulogne sur Mer de 688 katilimciyla yapildi ve tamamen Esperanto da yapildi Boulogne Deklarasyonu kongrede hazirlandi ve onaylandi 1906 Ikinci Dunya Esperanto Kongresi Cenevre Isvicre de 1200 katilimci ile yapilir La Revuo yayina basliyor 1907 Ingiliz Parlamentosunun on iki uyesi Nobel Baris Odulu icin Zamenhof u aday gosterdi Ĉekbanko Esperantista altin standardina dayanan yardimci bir Esperanto para birimi olan spesmilo kullanilarak Londra da kurulmustur Louis Couturat tarafindan Paris te duzenlenen bir komite Birinci Dunya Savasi na kadar Esperanto icin onemli bir rekabet saglayan Ido reform projesini oneriyor 1908 Dunya Esperanto Birligi 19 yasindaki Isvicreli Esperantist Hector Hodler tarafindan kuruldu 1909 Uluslararasi Esperantist Demiryolu Iscileri Birligi Barselona da kuruldu 1910 lar Esperanto Cin Cumhuriyeti Samos ve Makedonya daki devlet okullarinda ogretilir 1910 Fransiz Parlamentosunun 42 uyesi Nobel Baris Odulu icin Zamenhof u aday gosterdi 1914 Lingvo Internacia ve La Revuo yayinlandi 1917 Zamenhof I Dunya Savasi sirasinda oldu 1920 Gorme engelliler icin ilk Esperanto Dergisi Anroro O zamanlar Cekoslovakya da yayinlamaya basladi Bugun hala baski altindadir 1921 Fransiz Bilimler Akademisi Esperanto yu uluslararasi bilimsel iletisim icin kullanmayi onermistir 1922 Esperanto Fransiz okullarindan yasaklandi Milletler Cemiyeti nin Fransiz delegesi Esperanto nun calisma dili olarak kullanilmasini Ingilizce ve Fransizca icin bir tehdit olarak gordugunden veto etmistir 1924 Milletler Cemiyeti uye devletlerin Esperanto yu yapay bir dil olarak kullanmalarini onerir 1920 ler Brezilya Egitim Bakanligi ofisleri uluslararasi yazismalari icin Esperanto yu kullanir Modern Cin edebiyatinin kurucusu Lu Xun Esperanto nun destekcisi olur Montagu C Butler Esperanto konusan cocuklari ilk yetistiren kisidir 1933 34 UEA adi altinda uluslararasi tarafsiz Esperanto hareketi yeniden duzenlendi 1934 Encyclopedia of Esperanto nun Budapeste de ilk baskisi 1935 Kalocsay ve Waringhien Plena Gramatiko de Esperanto yu yayinlar Esperanto ve diger planlanan diller de facto olarak Mayis ayinda Nazi Almanya sinda yasaklandi 1936 Nazi Almanyasi ndaki tum Esperanto orgutleri Haziran ayinda UEA ve SAT in yasaklanmasi yoluyla Heinrich Himmler tarafindan yasaklandi 1937 Sovyetler Birligi ndeki Esperanto orgutunun liderleri tutuklandi Esperanto faaliyetleri imkansiz hale geldi 1938 Dunya Esperanto Genclik Orgutu TEJO kuruldu 1939 1945 Dunya Savasi nda bircok ulke Almanya ve Sovyetler Birligi tarafindan isgal edilmistir burada Esperanto orgutleri genellikle yasaklanmistir veya Esperanto faaliyetleri baska yollarla sinirlanmistir 1948 Demiryolu Iscileri Dernegi Dunya Demiryollari Dernegi yonetiminde Esperanto kullanimini tesvik etmek icin IFEF Internacia Fervojista Esperanto Federacio olarak yeniden kuruldu 1954 UNESCO Dunya Esperanto Birligi ile istisare iliskileri kurar 1966 Pasporta Servo Arjantin de baslatildi Pasporta Servo Esperantistlerin birbiriyle konaklama saglamak amaciyla kullandigi kuresel bir agdir 1967 Istvan Nemere Esperanto konusan aileler icin ilk organizasyon olan Renkontio de Esperanto Familioj u kurdu 1975 Esperanto hareketi Tahran da uc bin kisinin dil ogrenmesiyle Iran a yayiliyor 1980 Finlandiya nin Rauma kentinde bulunan Internacia Junulara Kongreso Uluslararasi Genclik Kongresi Esperanto hareketinde Esperanto nun kendi icinde bir hedef oldugu gorusunu dile getirerek Rauma Manifestosunu onayladi 1985 UNESCO BM uye devletlerini okul mufredatlarina Esperanto eklemeye tesvik ediyor 1987 Esperanto nun yuzuncu yilini kutlayan Varsova daki 72 Dunya Esperanto Kongresi ne 6000 Esperantist katildi 1991 Ilk pan Afrikan Esperanto Konferansi Lome Togo da duzenlendi 1992 Uluslararasi PEN Kulubu bir Esperanto bolumunu kabul eder 1999 Esperanto sairi William Auld Nobel Edebiyat Odulu ne aday gosterildi 2001 Vikipedio projesi Esperanto Vikipedi baslatildi ve bu da yapay bir dilde yazilmis ilk genel ansiklopedidir Simdi Esperanto daki en populer web sitelerinden biridir 2004 Avrupa Demokrasi Esperanto Partisi E D E Esperanto yu tum AB uye ulkelerinin ikinci dili haline getirmeyi amaclayarak Fransa daki Avrupa Parlamentosu secimlerine katildi ve oylarin 0 15 ini aldi 2007 Israil 120 yillik Esperanto yu 1887 2007 anmak icin bir kutlama yayinladi Zamenhof un bir goruntusu Esperanto Vikipedi makalesinden yeniden uretilen hayatini anlatan bir metinde tasarlanmistir Sekmenin kosesi Esperanto hareketinin bayragini gosterir 2009 Brezilya Senatosu Esperanto yu devlet okullarinda mufredatin istege bagli bir parcasi haline getirecek bir tasariyi kabul etti 2010 yili itibariyla tasari kabul edilmemisti 2015 100 Dunya Esperanto Kongresi Fransa nin Lille kentinde duzenlendi Duolingo Esperanto programini baslatti 2017 Amikumu resmen baslatildi Esperantistleri her yerde diger yerel Esperantistlerle birlestiriyor Kaynakca span Christer Kiselman Esperanto Its origins and early history 4 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi in Andrzej Pelczar ed 2008 Prace Komisji Spraw Europejskich PAU vol II pp 39 56 Krakaw Paul Wexler 1 Ocak 2002 Two tiered Relexification in Yiddish Ingilizce Walter de Gruyter ISBN 9783110898736 Bernard Spolsky The Languages of the Jews A Sociolinguistic History 22 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Cambridge University Press 2014 pp 157 180ff p 183 Archived copy 24 Eylul 2015 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 24 Subat 2018 Arsivlenmis kopya 29 Mayis 2020 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 9 Mayis 2020 Arsivlenmis kopya 29 Mayis 2020 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 9 Mayis 2020 a b Arsivlenmis kopya 29 Mayis 2020 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 9 Mayis 2020 Concise Encyclopedia of the Original Literature of Esperanto 1887 2007 Mondial 2008 s 162 Mein Kampf Reynal And Hitchcock English edition Volume 1 Chapter XI page 423 1941 25 Eylul 2008 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 23 Aralik 2009 a b Donald J Harlow The Esperanto Book chapter 7 1 Aralik 2010 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 9 Mayis 2020 La utilizacion del esperanto durante la Guerra Civil Espanola 16 Ocak 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi and Paper for the International Congress on the Spanish Civil War Madrid 27 29 November 2006 The Boulogne Declaration geocities com 5 Agustos 1997 19 Ekim 2009 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 9 Mayis 2020 Linguistics Encyclopedia Ingilizce Routledge 8 Ocak 2004 s 113 27 Nisan 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 9 Mayis 2020 PLS 27 08 Senate 25 Mayis 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi PL 6162 2009 Chamber of Deputies 7 Subat 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Entidades manifestam apoio a proposta de incluir ensino de Esperanto na grade de disciplinas da rede publica Portuguese Agencia Senado Bibliyografya span Gobbo Federico Is It Possible for All People to Speak the Same Language 14 Agustos 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi The Story of Ludwik Zamenhof and Esperanto 14 Agustos 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi PDF 13 Nisan 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Auld William La Fenomeno Esperanto Rotterdam UEA 1988 Lins Ulrich La Danĝera Lingvo Gerlingen Almanya Bleicher Eldonejo 1988 Lehcede mevcuttur 1 29 Ekim 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Privat Edmond Zamenhof un Hayati Bailieboro Ontario Esperanto Press 1980 Zamenhof LL Letero ve N Borovko 1895 2 10 Ekim 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Konuyla ilgili yayinlar span Ronald Creagh ve Karine Tourraton A Short History of Anarchist Participation in the Esperanto Movement 7 Nisan 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Kategori Esperanto tarihiGizli kategoriler Webarsiv sablonu wayback baglantilariKaynaksiz anlatimlar iceren maddelerIncelenmemis ceviri iceren sayfalar