Vikipedi özgür ansiklopedi Eski iskandinav dini genellikle Eski Nordik din veya Norse paganizmi olarak adlandırılan anti

Vikipedi ozgur ansiklopedi Eski Iskandinav dini genellikle Eski Nordik din veya Norse paganizmi olarak adlandirilan antik Iskandinav toplumlarinin pre Hristiyan inanc sistemini ifade eder Bu din Bronz Cagi ndan MO 1800 civari baslayarak Iskandinavya nin Hristiyanlasmasiyla Orta Cag da 12 yuzyil civari sona eren bir sure boyunca gelisti Politeistik bir yapiya sahip olan bu din tanrilarin mitolojik hikayelerin ve dogayla derin bir baglanti kuran rituellerin etrafinda sekillendi Bu makale dinin tarihini inanclarini uygulamalarini ve modern yeniden canlanisini detayli bir sekilde ele alacaktir Tarihce span Eski Nordik dinin kokenleri Iskandinavya daki Bronz Cagi na kadar uzanir Bu donemde gunes sembolleri ve gemilerle ilgili kaya resimleri gibi arkeolojik bulgular dini uygulamalarin erken formlarini gosterir Demir Cagi nda MO 500 MS 800 din daha yapilandirilmis bir pantheon gelistirdi ve tanri figurleri ozellikle altin brakteatlarda tasvir edilmeye baslandi en Viking Cagi MS 793 1066 dinin en parlak donemiydi kulturel degisim ve genisleme ile karakterize edildi Hristiyanlasma sureci 8 yuzyilda basladi ancak tam anlamiyla 12 yuzyilda tamamlandi Danimarka MS 965 civarinda Kral Harald Bluetooth un ilanlariyla ilk Hristiyanlasan bolge oldu Norvec ve Isvec ise daha sonra takip etti en Buna ragmen bazi gelenekler halk hikayelerinde ve folklorlarda devam etti Ana noktalar span Eski Iskandinav dini genellikle Eski Nordik din olarak bilinir ve Bronz Cagi ndan Orta Cag a kadar uzanan politeistik bir inanc sistemidir Arastirmalar bu dinin Odin Thor ve Freyja gibi tanrilarin yani sira Yggdrasil dunya agaci ve dokuz dunya kozmolojisi gibi unsurlari icerdigini gostermektedir Ritueller kurbanlar ve festivaller ornegin Yule ve Midsommar toplumun merkezinde yer aliyordu Hristiyanlik 12 yuzyilda baskin hale gelene kadar surdu Modern zamanlarda bu dinin yeniden canlanmasi Asatru gibi neo pagan hareketlerle gorulmektedir ancak eski uygulamalarla tam bir baglanti tartismalidir Inanclar span Eski Nordik din coktanrici bir yapiya sahipti ve tanrilarin Asgard da yasadigina inanilirdi Onemli tanrilar sunlardi Odin Bilgelik savas ve siirle iliskilendirilen bas tanri Thor Gok gurultusu ve gucun tanrisi insanligi koruyan bir figur Freyja Ask guzellik ve bereket tanricasi Loki Hilekar bir tanri mitlerde karmasik bir rol oynadi Kozmoloji span Evren Yggdrasil dunya agaci etrafinda dokuz dunyaya bolunmustu Dunya AciklamaAsgard Tanrilarin eviMidgard Insanlarin dunyasiJotunheim Devlerin eviVanaheim Vanir tanrilarinin eviAlfheim Elflerin eviSvartalfheim Cucelerin eviMuspelheim Atesin diyariNiflheim Buz ve sogugun diyariHel Oluler alemi tanrica Hel tarafindan yonetilir Niflheim ve Hel bazen ayni olarak kabul edilse de Niflheim genellikle buz ve sogukla iliskilendirilirken Hel oluler alemi olarak tanimlanir Niflheim Hel location Ahiret span Savasta olen savascilar Ragnarok a hazirlanmak icin Odin in Valhalla sina giderdi Digerleri yaptiklarina bagli olarak Hel e veya diger alemlere giderdi Thor Uygulamalar span Dini uygulamalar tanrilara sukran gostermek veya onlardan yardim istemek icin kurbanlar icerdi Bu kurbanlar genellikle tapinaklar veya kutsal korularda yapilirdi Ritueller ve festivaller span Blot Tanrilara kurban sunma ritueli genellikle hayvanlar veya bazen insanlar icerebilirdi Yule Kis gundonumu festivali modern Noel in kokenlerinden biri olarak kabul edilir Midsommar Yaz gundonumu kutlamasi doganin bereketi icin yapilirdi Kis Geceleri Kisin baslangicinda atalar ve elfler onuruna yapilan bir festival Rahiplik span Modern anlamda organize bir rahiplik yoktu dini islevler rituelleri ve mitleri bilen toplum liderleri veya sefler tarafindan yerine getirilirdi Gerileme ve yeniden canlanma span Hristiyanlasma span Hristiyanlik misyonerlik calismalari ve siyasi etkilerle yayildi Danimarka MS 965 civarinda Norvec ve Isvec ise daha sonra Hristiyanlasti Eski Nordik din 12 yuzyilda baskin hale gelen Hristiyanlik karsisinda geriledi ancak bazi unsurlar folklor ve geleneklerde devam etti en Modern ilgi span 1 ve 20 yuzyillarda Eski Nordik dine olan ilgi yeniden canlandi ozellikle romantik hareketler ve akademik calismalarla Modern neo pagan gruplar Asatru gibi hareketlerle bu dinin yeniden yorumlanmis hallerini uygulamaya basladi Ancak bu gruplarin eski uygulamalarla dogrudan bir baglantisi tartismalidir ve daha cok kulturel mirastan esinlenmektedir Sonuc span Eski Nordik din Avrupa kulturel mirasinin zengin bir parcasidir Mitleri ve hikayeleri gunumuzde de populer kulturde ve akademik calismalarda ilham kaynagi olmaya devam etmektedir boylece mirasi aktif pratik sona erdikten cok sonra da yasamaktadir Kategori InancGizli kategori Kaynaklari olmayan maddeler Nisan 2025