Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
Eksilark (İbranice: ראש הגולה, romanize: Rosh HaGola, "Sürgünün başı"; Aramice: ריש גלותא, romanize: Reysh Galuta veya Resh Galvata), Partlar, Sasaniler ve Abbasiler döneminden 1258'de Bağdat'ın Moğol istilasına kadar Mezopotamya'daki (günümüz Irak'ı) Yahudi cemaatinin lideriydi; devam eden siyasi gelişmeler nedeniyle aralıklı boşluklar oluştu. Eksilark, Yahudi cemaati tarafından Davud Hanedanı'nın kraliyet varisi olarak görülüyordu ve hem bir hahamlık otoritesi hem de Pers ve Arap sarayında soylu biri olarak önemli bir yere sahipti.
Sasani İmparatorluğu'nda sürgün yöneticisi, Doğu Hristiyan Kilisesi Katolikosluğu'nun siyasi eşdeğeriydi ve bu nedenle haham mahkemelerini yönetmek, Yahudi topluluklarından vergi toplamak, denetlemek ve finanse etmek ve sürgün topluluğunun ihtiyaç sahibi üyelerine hayır amaçlı yeniden dağıtım ve mali yardımda bulunmak gibi topluma özgü örgütsel görevlerden sorumluydu. Sürgün yöneticisi pozisyonu kalıtsaldı ve Kral Davud'tan gelen antik çağlardan beri ataerkil kökeni olan bir aile tarafından süreklilik içinde sürdürülüyordu.
Buna atıfta bulunan ilk tarihi belgeler, Babil'in Part İmparatorluğu'nun son dönemlerine ait olduğu döneme aittir. Bu makam ilk olarak 2. yüzyılda ortaya çıkmış ve farklı Pers hanedanları (Partlar ve Sasaniler) altında 6. yüzyılın ortalarına kadar devam etmiştir. 5. yüzyılın sonları ve 6. yüzyılın başlarında , yaklaşık yedi yıl boyunca Medâin'den yönettiği siyasi olarak bağımsız bir devlet kurmuştur. Sonunda Pers Kralı I. Kubâd tarafından yenilmiş ve eksilark makamı bundan sonra bir süre azaltılmıştır. Bu makam, Arap Halifeliği'nin yönetimi altında 7. yüzyılda yeniden önem kazanmış ve eksilark makamı 11. yüzyıl boyunca Arap yetkililer tarafından atanmaya devam etmiştir.
Sürgündeki kişinin otoritesi, 825 yılında Memûn'un saltanatı sırasında ciddi bir meydan okumayla karşı karşıya kaldı. Memûn, herhangi bir dini cemaatten on kişiden oluşan bir grubun ayrı ayrı örgütlenmesine izin veren bir kararname yayınladı. Bu, ve Talmud akademilerinin Geonim'unun güç ve etki için sürgündeki kişiyle rekabet etmesine olanak sağladı ve daha sonra Karaimler ile Rabbânî Yahudilik arasındaki daha geniş bir ayrılığa yol açtı.
Etimoloji
Eksilark kelimesi, İbranice ראש הגולה, romanize: Rosh HaGola kelimesinin Greko-Latince karşılığıdır ve tam anlamıyla "sürgündekilerin başı" anlamına gelir. Pozisyona benzer şekilde Aramice ריש גלותא, romanize: Reysh Galuta veya Resh Galvata ve Arapça رأس الجالوت, romanize: Raas al-Galut (Farsçaya سر جالوت olarak tercüme edilmiştir) deniyordu. Sürgündeki Yahudi halkına golah adı verildi (Yeremya 28:6, 29:1) veya galut (Yeremya 29:22). Kullanılan çağdaş Yunanca terim (Αἰχμαλωτάρχης, romanize: Aechmalotarches), kelimenin anlamıyla "tutsakların lideri" anlamına gelir.
Organizasyon yapısı
Her ne kadar 2. yüzyıldan önce bu makamdan bahsedilmese de , sürgün makamının M.Ö. 597'de Kudüs'ün ilk düşüşünün ardından Kral Yehoyakin ve sarayının Babil'e sürgüne gönderilmesinin ardından kurulduğunu ve 587'de Yehuda Krallığı'nın yıkılmasının ardından yapılan daha fazla sürgünün ardından daha da güçlendiğini iddia eder. Babil sürgününün tarihi, Arapların Babil'i yönetmeye başlamasından önce ve sonra olmak üzere iki ayrı tanımlanabilir döneme ayrılır. Talmud'da ilk kez bahsedildiği 2. yüzyıldan önce makam hakkında hiçbir şey bilinmemektedir; kökenleri hakkında herhangi bir ayrıntı da dahil. Genel olarak, Babil'in çeşitli bölgelerinde yoğun kitleler halinde yaşayan Yahudiler olan "" ("diaspora")'ın, giderek birleşip bir örgüt oluşturma eğilimi gösterdiği ve bu eğilimin, Babil'de yaşayan Davud Hanedanı'nın soyundan gelenlere duyulan yüksek saygıyla birleşerek, bu hanedandan birinin "Golah'ın başı" olarak tanınmasına yol açtığı söylenebilir. Bu hanedanın itibarı kalıtsal hale geldi ve sonunda devlet tarafından tanındı ve böylece önce Arşak İmparatorluğu'nun, sonra da Sasaniler'in yerleşik bir siyasi kurumu haline geldi.
İlk dönem tarihinin başlıca kaynağı olan ve bize eksilark'ın hakları ve işlevleri hakkında tek bilgi veren Talmud literatüründe eksilarklık böyle bir şey olarak yer almaktadır. İkinci dönem olan Arap dönemi için, eksilarklık kurumunun çok önemli ve güvenilir bir açıklaması bulunmaktadır. Bu açıklama, birçok ayrıntının bu dönemden kaldığı düşünülebileceği için ilk dönem için de önemlidir.
Bağdat'ta mühür kullanma ayrıcalığı, eksilark ve geonim ile sınırlıydı. Halifenin yetkisi altında hizmet veren bu kişiler, Halifelik'te Yahudi halkı için en yüksek otorite olarak son derece güçlüydüler. Mühür kullanımı iç meselelerle sınırlı değildi; yetkileri Müslümanlar tarafından da tanınıyordu. 'in anlatımına göre:
"Hepsinin [Bağdat halifeliği altındaki Yahudilerin] başında, 'Efendimiz, tüm İsrail'in esaretinin başı' olarak adlandırılan Hisdai oğlu Daniel vardır. ... İslam'ın Efendisi Emîrü'l-mü'minîn'in eliyle İsrail'in tüm cemaatleri üzerinde yetki sahibi kılınmıştır ."
Eksilarklar
Tanah eksilarkları
'da adı geçen sürgün liderleri şunlardır; bunların çoğu muhtemelen efsanevi figürlerdir ve 1. Tarihler 3'teki metinde paralellikleri vardır:
- Yehoyakin, Yehuda'nın Davud soyundan gelen krallarının sonuncularından biri
- Yehoyakin'in oğlu (1. Tarihler 3:17)
- Yehoyakin'in oğlu (1. Tarihler 3:17)
- Yehoyakin'in oğlu olan Pedaya'nın oğlu (1. Tarihler 3:17–19, Haggai 1:1) ve Pers Yehud Medinata eyaletinin valisi olarak anılır. Seder Olam Zutta'ya göre Zerubbabel, Şealtiel'in oğluydu.
- Zerubbabel'in oğlu (1. Tarihler 3:19)
- Zerubbabel'in oğlu (1. Tarihler 3:19)
- Zerubbabel'in oğlu Berekya (1. Tarihler 3:19–20)
- Hananya'nın oğlu (1. Tarihler 3:21)
- Hananya'nın oğlu (1. Tarihler 3:21)
- Hananya'nın oğlu (1. Tarihler 3:21)
- Seder Olam Zutta'ya göre Obadya'nın oğlu
- Seder Olam Zutta'ya göre Şemaya'nın oğlu , İkinci Tapınağın yıkıldığı dönemde yaşamıştır.
- Seder Olam Zutta'ya göre Şekanya'nın oğlu
- Seder Olam Zutta'ya göre Hizkiya'nın oğlu , muhtemelen aşağıda listelenen Ahiya'nın aynısıdır.
Sasaniler döneminde eksilarklar
Seder Olam Zutta'da listelenen veya Talmud'da başka şekilde belirtilen muhtemel tarihi eksilarklar:
- Seder Olam Zutta'da bahsedilmeyen ancak Talmud'da bahsedilen
- , muhtemelen Hadrianus zulmünden (M.S. 135) kalma olarak bilinen kişiyle aynı kişidir.
- Sanhedrin'in otoritesiyle yargı yetkisi sorunları yaşayan Nahum'un kardeşi .
- Yohanan'ın oğlu
- Huna Kamma, Anan veya Anani olarak da bilinir, Şafat'ın oğlu,Talmud literatüründe açıkça böyle bahsedilen ilk sürgündür;Rabi Yehuda HaNasi'nin çağdaşıdır. Yaklaşık M.S. 210'da öldü.
- 226 yılında yaşayan I. Nathan Ukban, bazen Şafat'ın oğlu Nathan de-Zuzita ile karıştırılıyor.
- I. Nathan Ukban'in oğlu II. Huna, 297'de öldü, aynı zamanda Sura akademisinin Gaon'uydu.
- II. Nathan Ukban, II. Huna'nın oğlu
- 313 yılında hüküm süren II. Huna'nın oğlu Nehemya
- III. Mar 'Ukban, bazen Nathan de-Zuzita ile karıştırılır, 337'de hüküm sürdü, Nehemya'nın oğlu
- Nehemya'nın oğlu Huna III, aynı zamanda Huna bar Nathan olarak da bilinir. Sasani sarayında bilinir.
- Abba, aynı zamanda Abemar olarak da bilinir, III. Huna'nın oğlu
- Nathan, Abba'nın oğlu
- I. Mar Kahana, Abba'nın oğlu
- I. Mar Kahana'nın oğlu Huna IV, 441'de öldü
- Pahda, Davud soyundan olmayan bir gaspçı
- I. Mar Zutra, IV. Huna'nın kardeşi
- I. Mar Zutra'nın oğlu Merimar
- Merimar'ın oğlu II. Kahana
- V. Huna, I. Mar Zutra'nın oğlu; I. Peroz tarafından 470 yılında idam edildi
- II. Mar Zutra, M.Ö. 520 veya 502 'de I. Kavadh tarafından çarmıha gerildi
- II. Kahana'nın oğlu VI. Huna, zulüm nedeniyle bir süre tahta çıkamadı. Muhtemelen V. Huna ile aynı kişidir. 508 yılındaki veba salgınında öldü
- Mar Ahunai, 30 yıl boyunca halkın karşısına çıkmaya cesaret edemedi. VII. Huna olarak da bilinir.
- Kafnai (veya Hofnai), 6. yüzyılın ikinci yarısı
- Karaim kaynaklarına göre I. Haninai 580-590-591; VI. Bahram'ı desteklediği için II. Hüsrev tarafından 590-591'de öldürüldü.
- Davud'un oğlu, Hizkiya'nın oğlu, Huna'nın oğlu III. Mar-Zutra, Babil'i tamamen terk etti.
Arap yönetimi altındaki eksilarklar
- Arap yönetimi altındaki ilk sürgün hükümdarı Haninai'nin oğlu Bostanai,7. yüzyılın ortalarından itibaren yaklaşık M.Ö. 640'ta.
- Bostanai'nin oğlu I. Hasdai
- Baradoi, Bostanai'nin oğlu
- Baradoi'nin oğlu II. Haninai
- Baradoi'nin oğlu II. Hasdai
- I. Hasdai'nin oğlu I. Süleyman, 759'da öldü
- Süleyman'ın oğlu I. İzak Iskawi
- I. Judah Zakkai (veya Judah Babawai), I. İzak Iskawi I'in oğlu
- I. Natronai, II. Haninai'nin oğlu
- Musa, zak Iskawi'nin oğlu
- Musa'nın oğlu II. İzak Iskawi
- I. Davud, I. Yehuda Zakkai'nin oğlu
- II. Natronai, I. Judah Zakkai'nin oğlu
- I. Davud'un oğlu II. Yehuda
- III. Hasdai, II. Natronai'nin oğlu
- I. Davud'un oğlu I. Zakkai
- IV. Mar Ukban, tahttan indirildi, 918'de yeniden tahta çıktı, kısa bir süre sonra tekrar tahttan indirildi
- II. Davud 921'de iktidara geldi ve kardeşi Yoşiya (El-Hasan) 930'da sürgün karşıtı seçildi, ancak Davud galip geldi. Davud bin Zakkai, Yahudi tarihinde önemli bir siyasi rol oynayan son sürgün lideriydi. Oğlu Yehuda kendisinden yalnızca yedi ay daha yaşadı. Yehuda öldüğünde, adı bilinmeyen 12 yaşında bir oğul bıraktı. Daha sonraki sürgün liderlerinden I. Hizkiya da 1038'de Pumbedita'nın valisi oldu, ancak 1040'ta hapsedildi ve işkenceyle öldürüldü.
- Zakkai'nin oğlu Yoşiya
- II. Davud'un oğlu III. Yahuda
- Yoşiya'nın oğlu II. Süleyman
- I. Hizkiya, III. Yahuda'nın oğlu
- II. Süleyman'ın oğlu Azarya
- I. Hizkiya'nın oğlu III. Davud
- III. Davut'un oğlu Hizkiya II
- II. Hezekiah'ın oğlu IV. Davud
- IV. Davud'un oğlu III. Hizkiya
- III. Hezekiah'ın oğlu V. Davud
- IV. Hasdai, V. Davud'un oğlu, zaman zaman Süleyman olarak da anılırdı
- IV. Hasdai'nin oğlu I. Daniel, Benjamin of Tudela'nın seyahatlerinde yer almaktadır
- II. Zakkai
- Musul Kralı I. Samuel
- I. Samuel'in oğlu VI. Davud
- II. Zakkai'nin oğlu II. Daniel
- II. Samuel, VI. Davud veya Azarya'nın oğlu
- Jesse, Solomon ben Samuel Petit'in iftiralarına karşı İbn Meymûn'un çalışmalarını savundu
- Pinhas'ın oğlu Sar Shalom
Karaim eksilarkları
Aşağıda, sürgün yöneticisi I. Davud'un görev süresinin sona ermesinden sonra, 8. yüzyıldan itibaren göreve başlayan Karaim sürgün yöneticilerinin listesi yer almaktadır:
- Anan ben David, David ben Judah'ın (yaklaşık 715 - yaklaşık 795 veya 811?) oğlu, Karaim hareketinin önemli kurucularından biri olarak kabul edilir.
- Saul ben Anan, Anan ben David'in oğlu, 8. yüzyıl
- Saul ben Anan'ın oğlu Josiah
- 9. yüzyılın başlarında görevde bulunan Josiah ben Saul'un oğlu Jehoshaphat ben Josiah
- Boaz ben Yehoşafat, Yehoşafat ben Yoşiya'nın oğlu, 9. yüzyılın ortaları
- David ben Boaz, Boaz ben Yehoşafat'ın oğlu, 10. yüzyıl
- Süleyman ben Davut, Davut ben Boaz'ın oğlu, 10. yüzyılın sonu ve 11. yüzyılın başı.
- Hizkiya ben Süleyman, Süleyman ben Davut'un oğlu, 11. yüzyılda bir zaman
- Hasdai ben Hezekiah, Hezekiah ben Solomon'un oğlu, bazen 11. ve 12. yüzyıllarda
- Hasdai ben Hizkiya'nın oğlu Solomon ben Hasdai. Görev süresi boyunca birçok Karaim topluluğu Selçuklu istilasıyla yok edildi.
Ayrıca bakınız
Kaynakça
- ^ Grossman, A. (1985). "From Father to Son: The Inheritance of the Spiritual Leadership of the Jewish Communities in the Early Middle Ages / ירושת אבות בהנהגה הרוחנית של קהילות ישראל בימי הביניים המוקדמים"". Zion / ציון. ?: 189-220. ISSN 0044-4758.
- ^ Max A Margolis and Alexander Marx, A History of the Jewish People (1927), s. 235.
- ^ "The Real Messiah A Jewish Response to Missionaries" (PDF). www.jewsforjudaism.org. Erişim tarihi: 26 Eylül 2025.
- ^ "ZUṬRA, MAR, II. - JewishEncyclopedia.com". jewishencyclopedia.com. Erişim tarihi: 26 Eylül 2025.
- ^ Saperstein, Marc (1 Mart 2013). "Positions of Jewish Leadership: Sources of Authority and Power". European Judaism (İngilizce). 46 (1): 50-59. doi:10.3167/ej.2013.46.01.07.
- ^ Aryanic.com. "سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي - يهوديان". icro.ir. Erişim tarihi: 26 Eylül 2025.
- ^ Townley, James (1856). Illustrations of biblical literature, exhibiting the history and fate of the sacred writings, from the earliest period to the present century; including biographical notices of translators and other eminent biblical scholars. By Rev. James Townley ...
- ^ a b "CONTENTdm". wayne.contentdm.oclc.org. Erişim tarihi: 27 Eylül 2025.
- ^ Akhiezer, Golda; David, Greenberg (1 Ocak 2018). Historical Consciousness, Haskalah, and Nationalism among the Karaites of Eastern Europe: Karaite Texts and Studies, Volume 10. BRILL. doi:10.1163/9789004360587. ISBN .
- ^ "Ahijah, 1st Exilarch | The House of David". The House of David (İngilizce). Erişim tarihi: 29 Eylül 2025.
- ^ "Ahijah - The 1901 Jewish Encyclopedia". StudyLight.org (İngilizce). Erişim tarihi: 29 Eylül 2025.
- ^ Neusner, Jacob (1963). "Some Aspects of the Economic and Political Life of Babylonian Jewry, Ca. 160-220 C. E." Proceedings of the American Academy for Jewish Research. 31: 165-196. doi:10.2307/3622402. ISSN 0065-6798.
- ^ "Huna I, 5th Exilarch | The House of David". The House of David (İngilizce). Erişim tarihi: 29 Eylül 2025.
- ^ Horayot 11b
- ^ Goode, Alexander D. (1940). "The Exilarchate in the Eastern Caliphate, 637-1258". The Jewish Quarterly Review. 31 (2): 149-169. doi:10.2307/1452602. ISSN 0021-6682.
- ^ "HUNA - JewishEncyclopedia.com". jewishencyclopedia.com. Erişim tarihi: 29 Eylül 2025.
- ^ CHAPTER XCVIII, Routledge, 8 Mayıs 2018, ss. 71-7229 Eylül 2025
- ^ Shabbat 56b
- ^ "HUNA B. NATHAN - JewishEncyclopedia.com". www.jewishencyclopedia.com. Erişim tarihi: 29 Eylül 2025.
- ^ Herman, Geoffrey (2012). A Prince Without a Kingdom: The Exilarch in the Sasanian Era (İngilizce). Mohr Siebeck. s. 295. ISBN .
- ^ ספרות התורה שבעל-פה, סידרא: כתב-עת לחקר; Cohen, Avinoam (2011). "More on the Question of the Amora Mar Zutra as Exilarch ? A Study of Geonic Chronicles / עוד לשאלת כהונת האמורא מר זוטרא כראש גולה: עיון ברשימות היוחסין שמתקופת הגאונים". Sidra: A Journal for the Study of Rabbinic Literature / סידרא: כתב-עת לחקר ספרות התורה שבעל-פה: 19-60. ISSN 0334-6986.
- ^ Herman, Geoffrey (2012). A Prince Without a Kingdom: The Exilarch in the Sasanian Era (İngilizce). Mohr Siebeck. ISBN .
- ^ Neusner, Jacob. a history of the jews in babylonia v. later sasanian times (İngilizce). Brill Archive. s. 125.
- ^ Franklin, Arnold (Nisan 2005). "Cultivating Roots: The Promotion of Exilarchal Ties to David in the Middle Ages". AJS Review (İngilizce). 29 (1): 91-110. doi:10.1017/S0364009405000048. ISSN 1475-4541.
- ^ Mescheloff, David (2014). "תקצירים באנגלית / English Summaries". Sidra: A Journal for the Study of Rabbinic Literature / סידרא: כתב-עת לחקר ספרות התורה שבעל-פה. כט: V-X. ISSN 0334-6986.
- ^ Worman, E. J. (1908). "The Exilarch Bust?n?". The Jewish Quarterly Review. 20 (2): 211-215. doi:10.2307/1450853. ISSN 0021-6682.
- ^ Graetz, Heinrich; Löwy, Bella; Bloch, Philipp (1891). History of the Jews. Cornell University Library. Philadelphia, The Jewish publication society of America.
- ^ Neusner, Jacob. a history of the jews in babylonia v. later sasanian times (İngilizce). Brill Archive.
- ^ Worman, E. J. (1 Ocak 1908). The Exilarch Bustānī. JSTOR. The Jewish Quarterly Review.
- ^ Golb, Norman (19 Aralık 2013). Judaeo Arabic Studies (İngilizce). Routledge. s. 164. ISBN .
- ^ ""THE POLITICAL ROLE OF SOLOMON, THE EXILARCH, C.715-759 CE (PART 1)" (PDF).
- ^ Landman, Isaac (1940). The Universal Jewish Encyclopedia ...: An Authoritative and Popular Presentation of Jews and Judaism Since the Earliest Times (İngilizce). Universal Jewish Encyclopedia, Incorporated. s. 31.
- ^ Roth, Norman (8 Nisan 2014). Medieval Jewish Civilization: An Encyclopedia (İngilizce). Routledge. ISBN .
Dış bağlantılar
- Iranian Encyclopedia on Exilarchs under Arab rule
- Jewish Virtual Library- Exilarch
- Early Babylonian Exilarchate- GOTHOD 30 Temmuz 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- Revolutionary article by professor M. Gintzler of Yeshivat Chevron: "שלשלת ראשי גולת בבל מחורבן בית ראשון ועד המאה ה־14" in Mekhilta IV Sep 2022 https://www.academia.edu/89141205 30 Temmuz 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Hebrew University of Jerusalem
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Eksilark Ibranice ראש הגולה romanize Rosh HaGola Surgunun basi Aramice ריש גלותא romanize Reysh Galuta veya Resh Galvata Partlar Sasaniler ve Abbasiler doneminden 1258 de Bagdat in Mogol istilasina kadar Mezopotamya daki gunumuz Irak i Yahudi cemaatinin lideriydi devam eden siyasi gelismeler nedeniyle aralikli bosluklar olustu Eksilark Yahudi cemaati tarafindan Davud Hanedani nin kraliyet varisi olarak goruluyordu ve hem bir hahamlik otoritesi hem de Pers ve Arap sarayinda soylu biri olarak onemli bir yere sahipti Beth Hatefutsoth ta Eksilark Huna yi tasvir eden bir sergi Sasani Imparatorlugu nda surgun yoneticisi Dogu Hristiyan Kilisesi Katolikoslugu nun siyasi esdegeriydi ve bu nedenle haham mahkemelerini yonetmek Yahudi topluluklarindan vergi toplamak denetlemek ve finanse etmek ve surgun toplulugunun ihtiyac sahibi uyelerine hayir amacli yeniden dagitim ve mali yardimda bulunmak gibi topluma ozgu orgutsel gorevlerden sorumluydu Surgun yoneticisi pozisyonu kalitsaldi ve Kral Davud tan gelen antik caglardan beri ataerkil kokeni olan bir aile tarafindan sureklilik icinde surduruluyordu Buna atifta bulunan ilk tarihi belgeler Babil in Part Imparatorlugu nun son donemlerine ait oldugu doneme aittir Bu makam ilk olarak 2 yuzyilda ortaya cikmis ve farkli Pers hanedanlari Partlar ve Sasaniler altinda 6 yuzyilin ortalarina kadar devam etmistir 5 yuzyilin sonlari ve 6 yuzyilin baslarinda yaklasik yedi yil boyunca Medain den yonettigi siyasi olarak bagimsiz bir devlet kurmustur Sonunda Pers Krali I Kubad tarafindan yenilmis ve eksilark makami bundan sonra bir sure azaltilmistir Bu makam Arap Halifeligi nin yonetimi altinda 7 yuzyilda yeniden onem kazanmis ve eksilark makami 11 yuzyil boyunca Arap yetkililer tarafindan atanmaya devam etmistir Surgundeki kisinin otoritesi 825 yilinda Memun un saltanati sirasinda ciddi bir meydan okumayla karsi karsiya kaldi Memun herhangi bir dini cemaatten on kisiden olusan bir grubun ayri ayri orgutlenmesine izin veren bir kararname yayinladi Bu ve Talmud akademilerinin Geonim unun guc ve etki icin surgundeki kisiyle rekabet etmesine olanak sagladi ve daha sonra Karaimler ile Rabbani Yahudilik arasindaki daha genis bir ayriliga yol acti EtimolojiEksilark kelimesi Ibranice ראש הגולה romanize Rosh HaGola kelimesinin Greko Latince karsiligidir ve tam anlamiyla surgundekilerin basi anlamina gelir Pozisyona benzer sekilde Aramice ריש גלותא romanize Reysh Galuta veya Resh Galvata ve Arapca رأس الجالوت romanize Raas al Galut Farscaya سر جالوت olarak tercume edilmistir deniyordu Surgundeki Yahudi halkina golah adi verildi Yeremya 28 6 29 1 veya galut Yeremya 29 22 Kullanilan cagdas Yunanca terim Aἰxmalwtarxhs romanize Aechmalotarches kelimenin anlamiyla tutsaklarin lideri anlamina gelir Organizasyon yapisiEksilark larin Davut ve Adem e Soykutugu Avraham ben Tamim Kahire Geniza Her ne kadar 2 yuzyildan once bu makamdan bahsedilmese de surgun makaminin M O 597 de Kudus un ilk dususunun ardindan Kral Yehoyakin ve sarayinin Babil e surgune gonderilmesinin ardindan kuruldugunu ve 587 de Yehuda Kralligi nin yikilmasinin ardindan yapilan daha fazla surgunun ardindan daha da guclendigini iddia eder Babil surgununun tarihi Araplarin Babil i yonetmeye baslamasindan once ve sonra olmak uzere iki ayri tanimlanabilir doneme ayrilir Talmud da ilk kez bahsedildigi 2 yuzyildan once makam hakkinda hicbir sey bilinmemektedir kokenleri hakkinda herhangi bir ayrinti da dahil Genel olarak Babil in cesitli bolgelerinde yogun kitleler halinde yasayan Yahudiler olan diaspora in giderek birlesip bir orgut olusturma egilimi gosterdigi ve bu egilimin Babil de yasayan Davud Hanedani nin soyundan gelenlere duyulan yuksek saygiyla birleserek bu hanedandan birinin Golah in basi olarak taninmasina yol actigi soylenebilir Bu hanedanin itibari kalitsal hale geldi ve sonunda devlet tarafindan tanindi ve boylece once Arsak Imparatorlugu nun sonra da Sasaniler in yerlesik bir siyasi kurumu haline geldi Ilk donem tarihinin baslica kaynagi olan ve bize eksilark in haklari ve islevleri hakkinda tek bilgi veren Talmud literaturunde eksilarklik boyle bir sey olarak yer almaktadir Ikinci donem olan Arap donemi icin eksilarklik kurumunun cok onemli ve guvenilir bir aciklamasi bulunmaktadir Bu aciklama bircok ayrintinin bu donemden kaldigi dusunulebilecegi icin ilk donem icin de onemlidir Bagdat ta muhur kullanma ayricaligi eksilark ve geonim ile sinirliydi Halifenin yetkisi altinda hizmet veren bu kisiler Halifelik te Yahudi halki icin en yuksek otorite olarak son derece gucluyduler Muhur kullanimi ic meselelerle sinirli degildi yetkileri Muslumanlar tarafindan da taniniyordu in anlatimina gore Hepsinin Bagdat halifeligi altindaki Yahudilerin basinda Efendimiz tum Israil in esaretinin basi olarak adlandirilan Hisdai oglu Daniel vardir Islam in Efendisi Emiru l mu minin in eliyle Israil in tum cemaatleri uzerinde yetki sahibi kilinmistir EksilarklarTanah eksilarklari da adi gecen surgun liderleri sunlardir bunlarin cogu muhtemelen efsanevi figurlerdir ve 1 Tarihler 3 teki metinde paralellikleri vardir Yehoyakin Yehuda nin Davud soyundan gelen krallarinin sonuncularindan biri Yehoyakin in oglu 1 Tarihler 3 17 Yehoyakin in oglu 1 Tarihler 3 17 Yehoyakin in oglu olan Pedaya nin oglu 1 Tarihler 3 17 19 Haggai 1 1 ve Pers Yehud Medinata eyaletinin valisi olarak anilir Seder Olam Zutta ya gore Zerubbabel Sealtiel in ogluydu Zerubbabel in oglu 1 Tarihler 3 19 Zerubbabel in oglu 1 Tarihler 3 19 Zerubbabel in oglu Berekya 1 Tarihler 3 19 20 Hananya nin oglu 1 Tarihler 3 21 Hananya nin oglu 1 Tarihler 3 21 Hananya nin oglu 1 Tarihler 3 21 Seder Olam Zutta ya gore Obadya nin oglu Seder Olam Zutta ya gore Semaya nin oglu Ikinci Tapinagin yikildigi donemde yasamistir Seder Olam Zutta ya gore Sekanya nin oglu Seder Olam Zutta ya gore Hizkiya nin oglu muhtemelen asagida listelenen Ahiya nin aynisidir Sasaniler doneminde eksilarklar Seder Olam Zutta da listelenen veya Talmud da baska sekilde belirtilen muhtemel tarihi eksilarklar Seder Olam Zutta da bahsedilmeyen ancak Talmud da bahsedilen muhtemelen Hadrianus zulmunden M S 135 kalma olarak bilinen kisiyle ayni kisidir Sanhedrin in otoritesiyle yargi yetkisi sorunlari yasayan Nahum un kardesi Yohanan in oglu Huna Kamma Anan veya Anani olarak da bilinir Safat in oglu Talmud literaturunde acikca boyle bahsedilen ilk surgundur Rabi Yehuda HaNasi nin cagdasidir Yaklasik M S 210 da oldu 226 yilinda yasayan I Nathan Ukban bazen Safat in oglu Nathan de Zuzita ile karistiriliyor I Nathan Ukban in oglu II Huna 297 de oldu ayni zamanda Sura akademisinin Gaon uydu II Nathan Ukban II Huna nin oglu 313 yilinda hukum suren II Huna nin oglu Nehemya III Mar Ukban bazen Nathan de Zuzita ile karistirilir 337 de hukum surdu Nehemya nin oglu Nehemya nin oglu Huna III ayni zamanda Huna bar Nathan olarak da bilinir Sasani sarayinda bilinir Abba ayni zamanda Abemar olarak da bilinir III Huna nin oglu Nathan Abba nin oglu I Mar Kahana Abba nin oglu I Mar Kahana nin oglu Huna IV 441 de oldu Pahda Davud soyundan olmayan bir gaspci I Mar Zutra IV Huna nin kardesi I Mar Zutra nin oglu Merimar Merimar in oglu II Kahana V Huna I Mar Zutra nin oglu I Peroz tarafindan 470 yilinda idam edildi II Mar Zutra M O 520 veya 502 de I Kavadh tarafindan carmiha gerildi II Kahana nin oglu VI Huna zulum nedeniyle bir sure tahta cikamadi Muhtemelen V Huna ile ayni kisidir 508 yilindaki veba salgininda oldu Mar Ahunai 30 yil boyunca halkin karsisina cikmaya cesaret edemedi VII Huna olarak da bilinir Kafnai veya Hofnai 6 yuzyilin ikinci yarisi Karaim kaynaklarina gore I Haninai 580 590 591 VI Bahram i destekledigi icin II Husrev tarafindan 590 591 de olduruldu Davud un oglu Hizkiya nin oglu Huna nin oglu III Mar Zutra Babil i tamamen terk etti Arap yonetimi altindaki eksilarklar Arap yonetimi altindaki ilk surgun hukumdari Haninai nin oglu Bostanai 7 yuzyilin ortalarindan itibaren yaklasik M O 640 ta Bostanai nin oglu I Hasdai Baradoi Bostanai nin oglu Baradoi nin oglu II Haninai Baradoi nin oglu II Hasdai I Hasdai nin oglu I Suleyman 759 da oldu Suleyman in oglu I Izak Iskawi I Judah Zakkai veya Judah Babawai I Izak Iskawi I in oglu I Natronai II Haninai nin oglu Musa zak Iskawi nin oglu Musa nin oglu II Izak Iskawi I Davud I Yehuda Zakkai nin oglu II Natronai I Judah Zakkai nin oglu I Davud un oglu II Yehuda III Hasdai II Natronai nin oglu I Davud un oglu I Zakkai IV Mar Ukban tahttan indirildi 918 de yeniden tahta cikti kisa bir sure sonra tekrar tahttan indirildi II Davud 921 de iktidara geldi ve kardesi Yosiya El Hasan 930 da surgun karsiti secildi ancak Davud galip geldi Davud bin Zakkai Yahudi tarihinde onemli bir siyasi rol oynayan son surgun lideriydi Oglu Yehuda kendisinden yalnizca yedi ay daha yasadi Yehuda oldugunde adi bilinmeyen 12 yasinda bir ogul birakti Daha sonraki surgun liderlerinden I Hizkiya da 1038 de Pumbedita nin valisi oldu ancak 1040 ta hapsedildi ve iskenceyle olduruldu Zakkai nin oglu Yosiya II Davud un oglu III Yahuda Yosiya nin oglu II Suleyman I Hizkiya III Yahuda nin oglu II Suleyman in oglu Azarya I Hizkiya nin oglu III Davud III Davut un oglu Hizkiya II II Hezekiah in oglu IV Davud IV Davud un oglu III Hizkiya III Hezekiah in oglu V Davud IV Hasdai V Davud un oglu zaman zaman Suleyman olarak da anilirdi IV Hasdai nin oglu I Daniel Benjamin of Tudela nin seyahatlerinde yer almaktadir II Zakkai Musul Krali I Samuel I Samuel in oglu VI Davud II Zakkai nin oglu II Daniel II Samuel VI Davud veya Azarya nin oglu Jesse Solomon ben Samuel Petit in iftiralarina karsi Ibn Meymun un calismalarini savundu Pinhas in oglu Sar ShalomKaraim eksilarklari Asagida surgun yoneticisi I Davud un gorev suresinin sona ermesinden sonra 8 yuzyildan itibaren goreve baslayan Karaim surgun yoneticilerinin listesi yer almaktadir Anan ben David David ben Judah in yaklasik 715 yaklasik 795 veya 811 oglu Karaim hareketinin onemli kurucularindan biri olarak kabul edilir Saul ben Anan Anan ben David in oglu 8 yuzyil Saul ben Anan in oglu Josiah 9 yuzyilin baslarinda gorevde bulunan Josiah ben Saul un oglu Jehoshaphat ben Josiah Boaz ben Yehosafat Yehosafat ben Yosiya nin oglu 9 yuzyilin ortalari David ben Boaz Boaz ben Yehosafat in oglu 10 yuzyil Suleyman ben Davut Davut ben Boaz in oglu 10 yuzyilin sonu ve 11 yuzyilin basi Hizkiya ben Suleyman Suleyman ben Davut un oglu 11 yuzyilda bir zaman Hasdai ben Hezekiah Hezekiah ben Solomon un oglu bazen 11 ve 12 yuzyillarda Hasdai ben Hizkiya nin oglu Solomon ben Hasdai Gorev suresi boyunca bircok Karaim toplulugu Selcuklu istilasiyla yok edildi Ayrica bakinizDavud soyu Babil SurgunuKaynakca Grossman A 1985 From Father to Son The Inheritance of the Spiritual Leadership of the Jewish Communities in the Early Middle Ages ירושת אבות בהנהגה הרוחנית של קהילות ישראל בימי הביניים המוקדמים Zion ציון 189 220 ISSN 0044 4758 Max A Margolis and Alexander Marx A History of the Jewish People 1927 s 235 The Real Messiah A Jewish Response to Missionaries PDF www jewsforjudaism org Erisim tarihi 26 Eylul 2025 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link ZUṬRA MAR II JewishEncyclopedia com jewishencyclopedia com Erisim tarihi 26 Eylul 2025 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Saperstein Marc 1 Mart 2013 Positions of Jewish Leadership Sources of Authority and Power European Judaism Ingilizce 46 1 50 59 doi 10 3167 ej 2013 46 01 07 Aryanic com سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي يهوديان icro ir Erisim tarihi 26 Eylul 2025 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Townley James 1856 Illustrations of biblical literature exhibiting the history and fate of the sacred writings from the earliest period to the present century including biographical notices of translators and other eminent biblical scholars By Rev James Townley a b CONTENTdm wayne contentdm oclc org Erisim tarihi 27 Eylul 2025 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Akhiezer Golda David Greenberg 1 Ocak 2018 Historical Consciousness Haskalah and Nationalism among the Karaites of Eastern Europe Karaite Texts and Studies Volume 10 BRILL doi 10 1163 9789004360587 ISBN 978 90 04 36058 7 Ahijah 1st Exilarch The House of David The House of David Ingilizce Erisim tarihi 29 Eylul 2025 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Ahijah The 1901 Jewish Encyclopedia StudyLight org Ingilizce Erisim tarihi 29 Eylul 2025 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Neusner Jacob 1963 Some Aspects of the Economic and Political Life of Babylonian Jewry Ca 160 220 C E Proceedings of the American Academy for Jewish Research 31 165 196 doi 10 2307 3622402 ISSN 0065 6798 Huna I 5th Exilarch The House of David The House of David Ingilizce Erisim tarihi 29 Eylul 2025 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Horayot 11b Goode Alexander D 1940 The Exilarchate in the Eastern Caliphate 637 1258 The Jewish Quarterly Review 31 2 149 169 doi 10 2307 1452602 ISSN 0021 6682 HUNA JewishEncyclopedia com jewishencyclopedia com Erisim tarihi 29 Eylul 2025 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link CHAPTER XCVIII Routledge 8 Mayis 2018 ss 71 7229 Eylul 2025 Shabbat 56b HUNA B NATHAN JewishEncyclopedia com www jewishencyclopedia com Erisim tarihi 29 Eylul 2025 Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Herman Geoffrey 2012 A Prince Without a Kingdom The Exilarch in the Sasanian Era Ingilizce Mohr Siebeck s 295 ISBN 978 3 16 150606 2 ספרות התורה שבעל פה סידרא כתב עת לחקר Cohen Avinoam 2011 More on the Question of the Amora Mar Zutra as Exilarch A Study of Geonic Chronicles עוד לשאלת כהונת האמורא מר זוטרא כראש גולה עיון ברשימות היוחסין שמתקופת הגאונים Sidra A Journal for the Study of Rabbinic Literature סידרא כתב עת לחקר ספרות התורה שבעל פה 19 60 ISSN 0334 6986 Herman Geoffrey 2012 A Prince Without a Kingdom The Exilarch in the Sasanian Era Ingilizce Mohr Siebeck ISBN 978 3 16 150606 2 Neusner Jacob a history of the jews in babylonia v later sasanian times Ingilizce Brill Archive s 125 Franklin Arnold Nisan 2005 Cultivating Roots The Promotion of Exilarchal Ties to David in the Middle Ages AJS Review Ingilizce 29 1 91 110 doi 10 1017 S0364009405000048 ISSN 1475 4541 Mescheloff David 2014 תקצירים באנגלית English Summaries Sidra A Journal for the Study of Rabbinic Literature סידרא כתב עת לחקר ספרות התורה שבעל פה כט V X ISSN 0334 6986 Worman E J 1908 The Exilarch Bust n The Jewish Quarterly Review 20 2 211 215 doi 10 2307 1450853 ISSN 0021 6682 Graetz Heinrich Lowy Bella Bloch Philipp 1891 History of the Jews Cornell University Library Philadelphia The Jewish publication society of America Neusner Jacob a history of the jews in babylonia v later sasanian times Ingilizce Brill Archive Worman E J 1 Ocak 1908 The Exilarch Bustani JSTOR The Jewish Quarterly Review Golb Norman 19 Aralik 2013 Judaeo Arabic Studies Ingilizce Routledge s 164 ISBN 978 1 134 39986 4 THE POLITICAL ROLE OF SOLOMON THE EXILARCH C 715 759 CE PART 1 PDF Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler link Landman Isaac 1940 The Universal Jewish Encyclopedia An Authoritative and Popular Presentation of Jews and Judaism Since the Earliest Times Ingilizce Universal Jewish Encyclopedia Incorporated s 31 Roth Norman 8 Nisan 2014 Medieval Jewish Civilization An Encyclopedia Ingilizce Routledge ISBN 978 1 136 77155 2 Singer Isidore Ed 1901 1906 Exilarch Yahudi Ansiklopedisi New York Funk amp Wagnalls Company Dis baglantilarIranian Encyclopedia on Exilarchs under Arab rule Jewish Virtual Library Exilarch Early Babylonian Exilarchate GOTHOD 30 Temmuz 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Revolutionary article by professor M Gintzler of Yeshivat Chevron שלשלת ראשי גולת בבל מחורבן בית ראשון ועד המאה ה 14 in Mekhilta IV Sep 2022 https www academia edu 89141205 30 Temmuz 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi Hebrew University of Jerusalem