Vikipedi özgür ansiklopedi CingirdağCingirdağEn yüksek noktasıYükseklik228 m 748 ft ülkelerAzerbaycanYerleşim yerleriSen

Vikipedi ozgur ansiklopedi CingirdagCingirdagEn yuksek noktasiYukseklik228 m 748 ft UlkelerAzerbaycanYerlesim yerleriSengecalSiradagKafkaslar Cingirdag Sengecal sehri yakinlarinda konumlanan uzunlamasina ve duz tepeli bir dagdir Cografyasi span Cingirdag Cingirdag in yuksekligi 228 metredir Bazi kaynaklarda dag Dingirdag olarak da anilmaktadir Kobustan kaya oymalarinin yogun oldugu bolgelerden biri olan Yazilitepe Cingirdag in kuzey eteginde yer almaktadir Cingirdag in arkasinda Kobustan in en yuksek camur volkani olan Toragay Dagi yukselmektedir Adinin etimolojisi span Kobustan halkinin Cingirdag i Cingir Baba olarak adlandirmasi dagin kutsal olarak kabul edilmesinin bir sonucudur Kelimenin kokenine dair yapilan arastirmalar ismin gecmiste Dengir veya Dengri seklinde telaffuz edildigini gostermektedir Bu benzerlik Cingir isminin dogrudan Eski Turkcedeki Tengri kavrami ile iliskili oldugu varsayimini guclendirmektedir Dagin etegindeki anitlar span Yazilitepe span Yazilitepe 9 Eylul 1966 tarihinde Kobustan daki petrogliflerin ve antik arkeolojik anitlar ile kamplarin kayit altina alindigi Cingirdag ve Yazilitepe bolgeleri Buyuktas ve Kucuktas Daglari ile birlikte Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulunun 509 sayili karariyla Devlet Tarihi ve Sanatsal Koruma Alani ilan edilmistir Bu tarihten beri Kobustan ekspedisyonu bilimsel arastirma gezisi Tarih Enstitusu ve Kobustan Koruma Alani Idaresi tarafindan ortak bir girisim olarak baslatilmis olup gunumuzde de faaliyetlerini surdurmektedir Kobustan arastirmacilarindan Cafergulu Rustemov Kobustan Dunyasi adli eserinde Yazilitepe anitinin yasiyla ilgili olarak sunlari belirtmistir Dagin eteginde Cingirdag bolgesinde bulunan Yazilitepe deki kaya oymalari koleksiyonu Kucuktas ve Buyuktas koleksiyonlarindan cok daha genctir Burada sadece eski kadin ve erkek figurleri degil ayni zamanda ilkel bogalarin gurlarin ve Tas Devri nden diger hayvanlarin figurleri de bulunmaktadir Ishak Caferzade Yazilitepe deki buyuk keci resimlerini agirlikli olarak M O 3 milenyuma tarihlendirmektedir Yazilitepe de gerceklestirilen arkeolojik kazilar sonucunda 10 12 yuzyillara tarihlenen kemerli uc odali bir yapinin kalintilari ortaya cikarilmis daha eski donemlere ait herhangi bir kulturel tabakaya rastlanmamistir Yazilitepe de gerceklestirilen kazilarin ve diger bilimsel arastirmalarin sonuclarina gore Orta Tas Devri Mezolitik donem Yeni Tas Devri Neolitik donem ve ardindan Tunc Cagi nda Buyuktas ve Kucuktas daglarinin kayaliklari arasinda yasamin gelistigi ancak Yazilitepe nin o donemde yerlesim yeri olarak kullanilmadigi varsayilabilir Buyuk olasilikla Ceylangecmez Nehri nin eski yatagi uzerinde cevresi alcak bir arazi ile sinirli bir su yolu uzerinde konumlanmasi o donemde bolgenin bir ada gibi suyun icinde oldugunu dusundurmektedir Hatta gunumuzde bile bol yagisli ilkbahar ve sonbahar aylarinda Yazilitepe ye su uzerinden ulasmak mumkun degildir Gorunuse gore Yazilitepe nin taslarina yapilan ilk cizimler o donemdeki avcilar tarafindan gerceklestirilmis bu kosullar daha sonra bolgenin bir kutsal alan olarak kullanilmasina zemin hazirlamistir Yazilitepe de cogunlukla keci resimleri kutsal varliklara sunulan kurbanlar olarak tasvir edilmistir Ilk tasvirlerin ardindan gelen surecte cevresi sazliklar camur tabakalari ve su birikintileriyle cevrili Tasli Tepe deki bu tasvirler yerel halk tarafindan dogaustu bir varlikla iliskilendirilmistir Bu baglamda kaya resimlerindeki keci figurleri birer totem olarak benimsenmis Yazilitepe ise kutsal bir kult merkezi statusu kazanmistir Bolge geleneksel festivallerin ve doga dongusuyle ilgili rituellerin odagi haline gelmis bu torenler sirasinda alana adak ve kurbanlar sunulmasi yerlesik bir gelenek halini almistir Kaval tasi span Kaval tasi Kobustan da kaval tasindan yapilmis iki antik muzik aleti bulusmaktadir Bunlardan ilki Cingirdag in kuzeydogu eteginde yer almaktadir Cingirdag Yazilitepe antik kaya oyma koleksiyonunda 114 numarali tas olarak kayitlidir Cingirdag daki ilk kaval tasi ortasi 70 cm kalinliginda doguya dogru giderek incelen duz bir kaya parcasidir Bu kaya parcasi tepesi doguya dogru egimli buyuk bir kayanin uzerine yerlestirilmis iki nispeten kucuk tasin uzerinde durmaktadir Kaval taslarinin her birinin cevresindeki binlerce kaya parcasiyla gorunus acisindan buyuk olcude benzerlik gostermesine ragmen yalnizca iki kayanin muzik aleti olarak kabul edilmesinin nedeni taslarin farkli bolgelerine kucuk taslarla vuruldugunda elde edilen farkli tonlu ve metalik tinlama sesleridir Bu taslar vurmali calgilarla calinarak muzik parcalarinin icra edilmesine olanak saglamaktadir Isaret ve damgalar span Yazilitepe de bir tas uzerindeki bir isaret Cingirdag kutsal alani kaya cizimleri bakimindan zengindir Kutsal alanda 43 kaya parcasi uzerinde 170 civarinda damga izi tespit edilmistir Bilim insanlarina gore kayalar ve taslar uzerindeki damga ve izlerin amacina dair kesin bir yargiya varmak zordur bununla birlikte soz konusu izlerin kabile asiret nesil veya kisisel damga izleri oldugu dusuncesi daha olasi gorunmektedir Cingirdag da uzerinde damga olan bir tas Yazilitepe de uzerinde damga olan bir tasKaynakca span Ceferqulu Rustemov Qobustan dunyasi Baki Azerbaycan dovlet nesriyyati 1994 s 37 Ferecova M Azerbaycan qayaustu inceseneti Baki Aspoliqraf 2009 s 65 elektron variant Ceferqulu Rustemov Qobustan dunyasi s 21 Ceferqulu Rustemov Qobustan dunyasi s 61 Ceferqulu Rustemov Qobustan dunyasi s 69 Ceferqulu Rustemov Qobustan dunyasi s 103 104 Araz Qurbanov Damgalar remzler menimsemeler Baki 2013 s 41 Ceferqulu Rustemov Qobustan dunyasi s 115 Dis baglantilar span Cingirdag Djingirdagh Kenizdag Toragay Cingirdag sefer teesuratlari Qobustan Milli tarix bedii qorugunda yeni tapintilar Italiyali professor Qobustandaki iki qedim yazini oxuyub Kategori Azerbaycan daki daglarGizli kategori Vikiveri de koordinati eksik olan yeryuzu sekilleri