| Cafer Kavian | |
|---|---|
| |
| Azerbaycan Milli Hükümeti Savunma Bakanı | |
| Görev süresi 12 Aralık 1945 - 12 Mart 1946 | |
| Kişisel bilgiler | |
| Doğum | 1895 Tebriz |
| Ölüm | 1975 Bakü |
| Partisi | Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi Tudeh Partisi Azerbaycan Demokrat Fırkası |
| Evlilik(ler) | Sekine Kavian |
| Ödülleri | |
| Takma adı | Meşedi |
Cafer Kavian —Fedai, siyasetçi, general-mayor, Tebriz'de kurulmuş Azerbaycan Milli Hükümeti'nin Halk Orduları Bakanı, Azerbaycan Milli Hükümeti'nin Milli Meclis üyesi. İran Komünist Partisi'nin, Tudeh Partisi Merkez Komitesi'nin ve Azerbaycan Demokrat Fırkası'nın Teşkilat Komitesi üyesi olmuştur.
Meşrutiyet, Hiyabani, Lahuti ve 21 Azer hareketlerinde yer almıştır. Hiyabani, Lahuti ve 21 Azer hareketlerinde fedai gruplarına önderlik etmiştir.
Azerbaycan Milli Hükümeti'nin kurulmasında gösterdiği kahramanlığa karşılık olarak "21 Azer" madalyası ve "Settarhan" nişanı ile ödüllendirilmiştir.
Hayatı
| ]İlk yılları
| ]Cafer Muhammedali oğlu Memmedzade 1895 yılında Tebriz'de doğdu. İlk eğitimini Tebriz'deki camilerden birinin medresesinde aldı. 1908'de babası ve kardeşiyle birlikte Settar Han'ın önderlik ettiği Meşrutiyet Devrimine katıldı. Hareket yenilgiye uğradıktan sonra kardeşi İsrafil ile birlikte Bakü'ye gitti. Bakü'de yaşadığı süre boyunca terzilik yapmıştır. İki yıl sonra 1914'te Tebriz'e geri döndü. 1918'e kadar Sosyal Demokrat Partisi üyesi olarak gizli devrimci faaliyetlerde bulunmuştur. Fedailer ve yoldaşları arasında "Meşedi" lakabıyla tanınmıştır. Takiplerden kurtulmak için bir süre Azerbaycan Cumhuriyetide Bakü ve Nahçıvan'da yaşadı. 1920'de gerçekleşen Hiyabani hareketine katıldı. Burada "Halkın Öfkesi" adlı fedai birliğinin liderliğini yaptı.

1922 yılının 1 Şubat tarihinde Tebriz'de, Ebulkasım Lahuti'nin liderliğinde hükümet daireleri ele geçirildi ve Milli Komite kuruldu. Milli Komite, merkezi hükümetten İngiliz emperyalizminin ülkedeki hakimiyetine son vermesini ve demokratik reformlar gerçekleştirmesini talep ediyordu. Bu harekette Cafer Kavian, fedai lideri olarak yer aldı. Bir süre sonra hareket Kazak birlikleri tarafından bastırıldı. Bunun üzerine Cafer Kavian, takibattan kurtulmak için Ebulkasım Lahuti ile birlikte Tiflis'e gitti.
Burada Birleşik Transkafkasya Federal Partisi'nin üyesi oldu ve parti tarafından siyasi eğitimini ilerletmek üzere Bakü'ye gönderildi. 1922'den 1924'e kadar Lenin Yüksek Parti Okulu'nda siyaset bilimi okudu. Okuldan mezun olduktan sonra, 1925 yılında Azerbaycan Komünist Partisi'nin emriyle Nahçıvan'da bulunan Dağ-Maden İşçi Sendikası'nın başkanlığına atandı. 1926 yılında Nahçıvan ÖSSRC'nin temsilcisi olarak Bakü'de düzenlenen Madencilerinin Genel Kurultayına katıldı. 1927 yılında Komintern'in talimatıyla İran'a gönderildi.Tebriz, Reşt, Mazenderan, Tahran'da gizli devrimci faaliyetlerde bulundu.
İran Komünist Partisi'nin kuruluşunda yer aldı. 1928 yılında partinin birinci ve ikinci kongrelerine katıldı, Merkez Komitesi üyeliğine ve partinin Tebriz şubesi sekreterliğine seçildi. 1930'ların sonlarında tutuklandı. Mahkeme kararında, 1 Mayıs vesilesiyle broşürler basıp Tahran'da yaymak, Komünist parti üyesi olmak ve İran'ın bağımsızlığına karşı faaliyetlerde bulunmakla suçlandı. 6 yıl 7 ay boyunca Kasri-Qacar hapishanesinde tek kişilik hücrede hapisde kaldı. 1937 yılında hapisten serbest bırakıldıktan sonra Zencan şehrine sürgün edildi.
Azerbaycan Millî Hükümeti döneminde
| ]Cafer Kavian, 1941 yılında Sovyet ordusu İran'a girdikten sonra sürgünden serbest bırakılarak Tebriz'e geldi.Tudeh Partisi'ne üye oldu ve Merkez Komitesi'ne seçildi. 1944 yılının ortalarında yeniden organize edilen Tudeh partisinin Tebriz şehir komitesine seçilen 17 kişiden biri oldu.
1944 yılına kadar Tebriz'de çeşitli örgütlerde faaliyet gösterdi. "Anti-Faşist", "Halk Partisi" ve diğer örgütlerin kuruluşunda yer aldı. 14 Eylül 1945'te Tebriz'de gerçekleşen toplantıda, Azerbaycan Demokrat Partisi'nin kurulmasıyla ilgili Cafer Kavian'ın da aralarında bulunduğu 14 kişilik Organizasyon Komitesi oluşturuldu. 20 Kasım 1945'te Tebriz'deki Erk Tiyatrosu'nda Azerbaycan Halk Kongresi çalışmalarına başladı. Cafer Kavian da Azerbaycan Halk Kongresi'nde temsilci olarak yer aldı. Ayrıca, Tebriz'deki fedailere liderlik eden kişilerden biri oldu ve şehrin şah ordularından temizlenmesine katıldı.

27 Kasım - 2 Aralık 1945 tarihleri arasında, İran tarihinde ilk kez kadınların da katıldığı özgür seçimler gerçekleştirildi. Seçimler sonucunda Cafer Kavian, Merend'den Azerbaycan Milli Meclisi'ne temsilci olarak seçildi.Azerbaycan Millî Hükümeti'nin Milli Meclisi'nin ilk oturumu 12 Aralık'ta yapıldı. Seçilen temsilcilerden 26'sı cephede oldukları için meclisin ilk oturumuna katılamadı. Onlardan biri de Cafer Kavian’dı. Aynı gün, Kavian yeni kurulan hükümetin baş bakanı Mir Cafer Pişevari tarafından Halk Orduları Bakanı olarak atandı. Kısa sürede organize edilen halk ordusuna farklı rütbelerde 300 subay toplandı. 14 subaya albay, 9 subaya ise general rütbesi verildi. Toplam asker sayısı 18.000 kişiye ulaştı. Birkaç askeri okul açıldı. Cafer Kavian'a Azerbaycan Milli Hükümeti'nin kararıyla Tümgeneral rütbesi verildi.
Azerbaycan Milli Hükümeti'nin Milli Meclisi, 20 Aralık 1945'te "Kızılbaş" Halk Ordularının oluşturulmasına dair yasayı kabul etti. Milli Hükümet, yeni kurulan ordusuna, Şah İsmail Hatayi'nin kendi ordusuna verdiği adı, "Kızılbaş" ismini verdi. "Kızılbaş" Halk Ordularının Genelkurmay Karargâhı kuruldu. Bu karargâha Cafer Kavian, Abdulgasim Azimi, Gulam Yahya, Mir Cafer Pişeveri, Mirza Rabi Kabiri, Mahmud Penahiyan, Navai, Möhsün Milaniyan ve Abdulrza Azer seçildi.
1946 yılında millî-demokratik harekete katıldığı ve Milli Hükümet'in kurulmasında gösterdiği cesaret nedeniyle "21 Azer" madalyası ve "Settarhan" nişanı ile ödüllendirildi.
5 Aralık 1946'da Miyane yönünde saldıran Şah ordusu, Gulam Yahya'nın liderlik ettiği fedailer tarafından durduruldu.Azerbaycan'ın farklı bölgelerinden insanlar silahlanmak ve Şah ordusuna karşı mücadele etmek için Milli Hükümet'e başvurdu. Bunun üzerine Mir Cafer Pişeveri'nin liderliğinde bir Savunma Komitesi kuruldu. Komitenin ilk işi Tebriz'de sıkıyönetim ilan etmek ve "Babek" adlı gönüllü birlikler oluşturmaktı. Gönüllü birliklere ilk etapta 600 kişi katıldı. Daha sonra Pişeveri, yeniden askeri destek almak için Sovyetler Birliği'ne başvurdu. Ancak bu isteği cevapsız kaldı.
11 Aralık 1946'da, Azerbaycan Eyalet Encümeni, kan dökülmesini önlemek amacıyla Kızılbaş Halk Ordusu ve fedai kuvvetlerine, Şah ordusuna karşı direnmemeleri ve savaş alanlarını terk etmeleri emrini verdi. O günden itibaren, İran ordusu büyük şehirlere girmeden önce, bu şehirlerde toprak ağalarının silahlı çeteleri ve sivil kıyafetli jandarmalar katliamlar yapmaya başladı. Bu gruplar, Tahran Radyosu tarafından "İran vatanseverleri" olarak adlandırılıyordu. Çetelerin temel amacı, demokratları ortadan kaldırmak ve Şah ordusunun şehirlere girişini sağlamaktı. Tebriz ve Azerbaycan'ın diğer şehirleri yağmalanarak katliamlara maruz kaldı.Azerbaycan Milli Hükümeti düştü. 14 Aralık 1946'da, ABD ve Büyük Britanya tarafından desteklenen İran ordusu Tebriz'e girdi. Bundan sonra da katliamlar ve yağmalar devam etti. Binlerce insan tutuklandı ve sürgüne gönderildi. Gerçekleşen katliamlarda ADF üyeleri, fedailer ve tanınmış şairlerden Ali Fitret, Sedi Yüzbendi, Cafer Kaşif ve Muhammedbağir Niknam öldürüldü.
Azerbaycan Milli Hükümeti dağıldıktan sonra
| ]Milli Hükümet dağıldıktan sonra Bakü'ye taşındı.Mir Cefer Bağırov'un talimatıyla o ve diğer parti liderleri önce Mardakan'da yerleştirildi. 1953 yılına kadar Bakü'de Azerbaycan Demokrat Partisi'nin faaliyetlerine katıldı. 1975 yılının Ocak ayında Bakü'de hayatını kaybetti. Devlet tarafından Fahri Hiyaban’da defnedilmesi planlansa da, aile üyelerinin isteği üzerine Bakıhanov kasabasının mezarlığında toprağa verildi.
Ailesi
| ]
Babası Muhammedali, Tebriz yakınlarında yer alan Sahlan köyündendir. Annesi Ziver Hanım ise Merend çevresindeki Güllü köyündendir. Babası ve kardeşi İsrafil, Meşrutiyet Devriminin katılımcılarıydılar. Hareket bastırıldıktan sonra babası tutuklandı ve hapishanede gördüğü işkenceler sonucu hayatını kaybetti. Sehlanlı Muhammedali, Penahi Makulu'nun "Settarhan" romanında da tasvir edilmiştir.
Cafer Kavian, Sekine Hanımla evlenmiştir. Bu evlilikten 1927 yılında oğlu Kave, 1930 yılında kızı Puran, 1931 yılında kızı Melahat, 1937 yılında oğlu Marks, 1942 yılında kızı Maise ve 1947 yılında oğlu İsrafil Kavian dünyaya gelmiştir.
Hatırası
| ]1947 yılında yönetmeni ve senaristi Esfir Şub olan "Arazın Öteki Tarafında" filmi çekilmiştir. Film, 1945-1946 yıllarında var olan Azerbaycan Milli Hükümeti ve genel olarak hükümet kurulana kadar yaşanan süreçler hakkındadır. Filmde Cafer Kavian da yer almıştır.
Azerbaycan Milli Hükümetinin Kültür ve Eğitim Bakanı Muhammed Biriya, 1969 yılında Cafer Kavian'a 'Yadigar' adlı bir şiir ithaf etmiştir.1975 yılında Azerbaycan Demokrat Partisi'nin basın organı olan "Azerbaycan" gazetesinde onun hakkında bir nekrolog yazılmıştır.
Ekrem Selimzade ve Rzabala Nureliyev'in İslam Aliyev hakkında yazdıkları "Son Dövüş" kitabında Cafer Kavian'dan da bahsedilmektedir.
2014 yılının 16 Mayıs'ında Cafer Kavian'ın arşivi, Settarhan madalyası, 21 Azer madalyası, kılıcı, askeri üniforması ve diğer kişisel eşyaları oğlu Marks Kavian tarafından Azerbaycan İstiklal Müzesi'ne verilmiştir. Bu eserler, Azerbaycan İstiklal Müzesi'nin Güney Azerbaycan'a adanmış bölümünde sergilenmektedir. 2015 yılının 3 Nisan'ında Azerbaycan İstiklal Müzesi'nde Cafer Kavian'ın 120. doğum yılına adanmış "İşıklanan yaddaş" adlı etkinlik ve sergi düzenlenmiştir.
Kaynakça
| ]Özel
| ]- ^ a b c d e f g h i Cənubi Azərbaycan milli hökumətinin müdafi ə naziri Cəfər Kavian haqqında bilmədiklərimiz (PDF) (Azerice). Bakı: Aydın yol qəzeti. 2015-07-10. ss. 4-5.
- ^ a b c d e Назирли, Шамистан (5 Haziran 2015). "Генерал Кавиан". Газета "Каспий" (Rusça). 17 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Aralık 2024.
- ^ a b c d e f g h i j Nəzirli 1999, s. 259.
- ^ a b c d Nəzirli 1999, s. 258.
- ^ a b Fərzad 2006, s. 27.
- ^ a b c d e Atabaki 2000, s. 121.
- ^ "LAHUTI, Abu'l-Qasem". iranicaonline.org (İngilizce). 29 Nisan 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Aralık 2024.
- ^ Tağıyeva,Rəhimli,Bayramzadə 2000, s. 199.
- ^ a b Mədətli 2017, s. 253.
- ^ a b c d Sarıyeva, İradə (2023). İran rejimi ilə sonadək vuruşdu, həbslərdə yatdı - məşhur generalın Bakıda bitən ömür yolu... (PDF) (Azerice). Bakü: Bakı xəbər qəzeti. s. 11. 14 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 12 Aralık 2024.
- ^ Tağıyeva,Rəhimli,Bayramzadə 2000, s. 200.
- ^ a b c Nəzirli 1991, s. 109.
- ^ a b c İsmayıllı, Sevda (23 Aralık 2015). "21 Azərin görünməz üzü – general izi..." Özgür Avrupa Radyosu. 23 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Aralık 2024.
- ^ Həsənli 2006, s. 48.
- ^ Çeşmazər 1986, s. 114.
- ^ Həsənli 1998, s. 229.
- ^ Atabaki 2000, s. 113.
- ^ Həsənli 1998, s. 269.
- ^ Həsənov 2004, s. 132.
- ^ "Təbrizdə keçirilmiş Xalq Konqresinə seçilmiş nümayəndələrin siyahısı". azerbaycan-ruznamesi.org. 30 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Şubat 2025.
- ^ Rəhimli, Əkrəm (19 Eylül 2019). "Güney Azərbaycan milli hökuməti və onun fəaliyyəti - 13-cü yazı". Xalq Cəbhəsi qəzeti. 25 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Aralık 2024.
- ^ Atabaki 2000, s. 114.
- ^ Şəmidə 1961, s. 139.
- ^ Həsənov 2004, s. 139.
- ^ Mərəndli 2017, s. 192.
- ^ Balayev 2018, s. 25.
- ^ İbrahimov 1948, s. 32.
- ^ Miyanalı, Əlirza; Ərdəbili, Lütfəli. "İnqilabi hərəkatımızın silahlı qüvvələri" (PDF). achiq.info. 28 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 6 Aralık 2024.
- ^ Rəhimli 2003, s. 76.
- ^ Həsənli 2006, s. 167.
- ^ Bayramzadə, Səməd (2015). "21 Azər – 70" fotoalbom (şərhlərlə) (PDF). Bakı: “Araz” nəşriyyatı. s. 76. ISBN . 9 Mart 2022 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Mart 2022.
- ^ Mərəndli 2017, s. 42.
- ^ Nəzirli 1999, s. 257.
- ^ a b c Qasımlı 2012, s. 49.
- ^ a b "Azərbaycan Demokrat Firqəsinin xalqa müraciətində nə deyilirdi?". Aznews.az (Azerice). 5 Eylül 2024. 7 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Aralık 2024.
- ^ Tərtib edən və məsul redaktor: Səməd Bayramzadə (2015). "21 Azər – 70" fotoalbom (şərhlərlə) (PDF). Bakı: “Araz” nəşriyyatı. s. 106-107. ISBN . Archived from the original on 9 Mart 2022. Erişim tarihi: 10 Mart 2022.
- ^ Nəzirli 1999, s. 260.
- ^ "Генерал Джафар Мамедзаде | История - archive.zerkalo.az". archive.zerkalo.az. 23 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Aralık 2024.
- ^ Rəhmanifər, Məhəmməd (4 Ocak 2015). "Güney Azərbaycanda Milli Hökumətin süqutundan sonra nələr yaşandı?". Apa.az (Azerice). 4 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Şubat 2025.
- ^ Həsənli 2006, s. 437.
- ^ a b c Həsənli 2006, s. 438.
- ^ Rəhimli, Əkrəm (2010). Güney Azərbaycan: tarixi, siyasi və kulturoloji müstəvidə. / S.C.Pişəvəri gənclik illərində (PDF) (Azerice). Bakü: Azərnəşr. s. 83. 8 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 6 Şubat 2025.
- ^ a b Hasanli 2006, s. 366.
- ^ Atabaki 2000, s. 172.
- ^ Sultanlı 2010, s. 83.
- ^ Rəhimli 2003, s. 143.
- ^ Rəhimli, Əkrəm (2016). Pişəvəri S.C. Məqalə və çıxışlarından seçmələr (Təbriz 1945-1946-cı illər) (Azerice). Bakü: Nurlar nəşriyyatı. s. 415.
- ^ Həsənli 2006, s. 441.
- ^ Rossow 1956, s. 30.
- ^ Rəhimli 2003, s. 149.
- ^ Hasanli 2006, s. 370.
- ^ a b c Hasanli 2006, s. 373.
- ^ a b c Balayev 2018, s. 36.
- ^ a b Duqlas, Vilyam (1951). Strange lands and friendly people (İngilizce). New York: Harper & Brothers Publishers. s. 45.
- ^ Lenczowski, George (1972). United States' Support for Iran's Independence and Integrity, 1945–1959 (İngilizce). 401. Annals of the American Academy of Political and Social Science. s. 49. doi:10.1177/000271627240100106. ISSN 0002-7162.
- ^ Həsənli 2006, s. 445.
- ^ a b Həsənli 2006, s. 448.
- ^ McEvoy, Joanne; O'Leary, Brendan (2013). Power Sharing in Deeply Divided Places. Filadelfiya: University of Pennsylvania Press. ss. 191. ISBN .
- ^ Hasanli 2006, s. 375.
- ^ Balayev 2018, s. 137.
- ^ Əmirov 2000, s. 51.
- ^ Əliqızı 2001, s. 24.
- ^ Balayev 2018, s. 48.
- ^ Həsənli 2006, s. 456.
- ^ Nəzirli 1999, s. 266.
- ^ Atabaki 2000, s. 125.
- ^ a b ., Feyziyyə (2015-07-10). Cənubi Azərbaycan milli hökumətinin müdafiə naziri Cəfər Kavian haqqında bilmədiklərimiz (PDF) (Azerice). Bakü: Aydın yol qəzeti. ss. 4-5.
- ^ "محمدعلی ساغالانی و جعفر کاویان از مبارزان و آزادیخواهان برجسته آذربایجانی قدرت ابوالحسنی سهلان". aznews.tv (Farsça). 23 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Aralık 2024.
- ^ a b Sultanova, Sevda (27 Ocak 2018). "Cənubi Azərbaycandan bəhs edən 1947-ci il filmimiz". kulis.az (Azerice). 3 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Aralık 2024.
- ^ Fərzad 2006, s. 72.
- ^ Nəzirli 1991, s. 111.
- ^ Nəzirli 1999, s. 268.
- ^ Nəzirli 1999, s. 267.
- ^ Zülfqarlı, Məhərrəm (2017). Tarixşünaslıq (1920-1991-ci illər) (PDF) (Azerice). Bakü. s. 205.
- ^ "İstiqlal Muzeyində "İşıqlanan yaddaş" adlı tədbir-sərgi". Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi. 1 Nisan 2015. 3 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Aralık 2024.
- ^ "Azərbaycan İstiqlal Muzeyində yeni eksponatlar". Mədəniyyət qəzeti. 11 Temmuz 2014. 28 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Aralık 2024.
- ^ Hüseynov, Fariz (8 Nisan 2015). ""İşıqlanan yaddaş" - o taydakı tariximizdən". www.medeniyyet.az (Azerice). Erişim tarihi: 11 Aralık 2024.
Genel
| ]- Atabaki, Touraj (2000). Azerbaijan: Ethnicity and the Struggle for Power in Iran (İngilizce). London: I.B.Tauris. s. 288. ISBN .
- Balayev, Xaqan (2018). Azərbaycanın sosial-siyasi həyatında cənublu mühacirlərin iştirakı (1947-1991) (Azerice). Bakü: Elm və təhsil nəşriyyatı. s. 198. ISBN .
- Çeşmazər, Mirqasım (1986). Azərbaycan Demokrat Partiyasının yaranması və fəaliyyəti (PDF) (Azerice). Bakü: Elm nəşriyyatı. s. 121. Archived from the original on 2 Mayıs 2023. Erişim tarihi: 12 Aralık 2024.
- Əliqızı, Almaz (2001). Azadlıq və istiqlal poeziyası (PDF) (Azerice). Bakü: Bakı Dövlət Universiteti nəşriyyatı. s. 160. ISBN . 28 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 7 Mart 2025.
- Əmirov, Sabir (2000). Cənubi Azərbaycan milli-demokratik ədəbiyyatı (1941-1990) (Azerice). Bakü: Elm nəşriyyatı. s. 257. ISBN .
- Fərzad, Şahruh (2006). فرقه دموکرات آذربایجان از تخلیهی تبریز تا مرگ پیشهوری: خاطراتی از شهود عینی به انضمام اسناد منتشر نشده / Azərbaycan Demokrat Firqəsi Təbrizin boşaldılmasından Pişəvərinin ölümünə qədər: Şahidlərin xatirələri, o cümlədən dərc olunmamış sənədlər (Farsça). Tehran: اوحدی. s. 788. ISBN .
- Hasanli, Jamil (2006). At the Dawn of the Cold War: The Soviet-American Crisis over Iranian Azerbaijan, 1941–1946 (Azerice). Lanham: Rowman & Littlefield Publishers. s. 416. ISBN .
- Həsənli, Cəmil (1998). Güney Azərbaycan:Tehran - Bakı - Moskva arasında (PDF) (Azerice). Bakü: Diplomat nəşriyyatı. s. 324. ISBN . 4 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 16 Aralık 2024.
- Həsənli, Cəmil (2006). СССР-Иран: Азербайджанский кризис и начало холодной войны: 1941-1946 гг (PDF) (Rusça). Moskova: Герои Отечества. s. 560. ISBN . 21 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 12 Aralık 2024.
- Həsənov, Həsən (2004). Cənubi Azərbaycanda Milli Demokratik hərəkat (1941-1946-cı illər) (Azerice). Bakü: Elm nəşriyyatı. s. 204.
- İbrahimov, Mirzə (1948). O демократическом движении в Южном Азербайджане (Rusça). Bakü: Elm nəşriyyatı. s. 48.
- Qasımlı, Aydın (2012). Güney Azərbaycan Türkləri son 100 ildə (PDF) (Azerice). Bakü: Adiloğlu nəşriyyatı. s. 202. 21 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 16 Aralık 2024.
- Mədətli, Eynulla (2017). Azərbaycan tarixi məsələləri İran tarixşünaslığında: XX əsrin əvvəlləri (Azerice). Bakü: Turxan NPB. s. 288. 27 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Aralık 2024.
- Mərəndli, Barış (2017). "21 Azər" soyqırımı: 1946-1947-ci illərdə Cənubi Azərbaycanda kütləvi qırğınlar (Azerice). Bakü: Elm və təhsil nəşriyyatı. s. 376. ISBN . 7 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Aralık 2024.
- Nəzirli, Şəmistan (1999). Arxivlərin sirri açılır (PDF) (Azerice). Bakü: Elm nəşriyyatı. s. 384. 25 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 11 Aralık 2024.
- Nəzirli, Şəmistan (1991). Azərbaycan generalları (Azerice). Bakü: Gənclik nəşriyyatı. s. 208.
- Rəhimli, Əkrəm (2003). Güney Azərbaycan milli-demokratik hərəkat (1941-1946) (Azerice). Bakü: Meqa nəşriyyatı. s. 207. 17 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Aralık 2024.
- Şəmidə, Əli (1961). İranda fəhlə və həmkarlar hərəkatı (1941-1946) (Azerice). Bakü: Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyası Nəşriyyatı. s. 181.
- Tağıyeva, Şövkət; Rəhimli, Əkrəm; Bayramzadə, Səməd (2000). Güney Azərbaycan (Azerice). Bakü: Orxan NPM. s. 517. 3 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Aralık 2024.
Dış bağlantılar
| ]- Təbrizdəki Azərbaycan Milli Hökumətinin canlı şahidi danışır / Özgür Avrupa Radyosu
- 21 Azər hərəkatının əfsanəvi Generalı Cəfər Kavian haqqında / Azerbaycan Bağımsızlık Müzesi
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Vikipedi ozgur ansiklopedi Cafer KavianAzerbaycan Milli Hukumeti Savunma BakaniGorev suresi 12 Aralik 1945 12 Mart 1946Kisisel bilgilerDogum 1895 TebrizOlum 1975 BakuPartisi Rusya Sosyal Demokrat Isci Partisi Tudeh Partisi Azerbaycan Demokrat FirkasiEvlilik ler Sekine KavianOdulleriTakma adi Mesedi Cafer Kavian Fedai siyasetci general mayor Tebriz de kurulmus Azerbaycan Milli Hukumeti nin Halk Ordulari Bakani Azerbaycan Milli Hukumeti nin Milli Meclis uyesi Iran Komunist Partisi nin Tudeh Partisi Merkez Komitesi nin ve Azerbaycan Demokrat Firkasi nin Teskilat Komitesi uyesi olmustur Mesrutiyet Hiyabani Lahuti ve 21 Azer hareketlerinde yer almistir Hiyabani Lahuti ve 21 Azer hareketlerinde fedai gruplarina onderlik etmistir Azerbaycan Milli Hukumeti nin kurulmasinda gosterdigi kahramanliga karsilik olarak 21 Azer madalyasi ve Settarhan nisani ile odullendirilmistir Hayati span Ilk yillari span Cafer Muhammedali oglu Memmedzade 1895 yilinda Tebriz de dogdu Ilk egitimini Tebriz deki camilerden birinin medresesinde aldi 1908 de babasi ve kardesiyle birlikte Settar Han in onderlik ettigi Mesrutiyet Devrimine katildi Hareket yenilgiye ugradiktan sonra kardesi Israfil ile birlikte Baku ye gitti Baku de yasadigi sure boyunca terzilik yapmistir Iki yil sonra 1914 te Tebriz e geri dondu 1918 e kadar Sosyal Demokrat Partisi uyesi olarak gizli devrimci faaliyetlerde bulunmustur Fedailer ve yoldaslari arasinda Mesedi lakabiyla taninmistir Takiplerden kurtulmak icin bir sure Azerbaycan Cumhuriyetide Baku ve Nahcivan da yasadi 1920 de gerceklesen Hiyabani hareketine katildi Burada Halkin Ofkesi adli fedai birliginin liderligini yapti Cafer Kavian Merend fedaileri ile birlikte 1922 yilinin 1 Subat tarihinde Tebriz de Ebulkasim Lahuti nin liderliginde hukumet daireleri ele gecirildi ve Milli Komite kuruldu Milli Komite merkezi hukumetten Ingiliz emperyalizminin ulkedeki hakimiyetine son vermesini ve demokratik reformlar gerceklestirmesini talep ediyordu Bu harekette Cafer Kavian fedai lideri olarak yer aldi Bir sure sonra hareket Kazak birlikleri tarafindan bastirildi Bunun uzerine Cafer Kavian takibattan kurtulmak icin Ebulkasim Lahuti ile birlikte Tiflis e gitti Burada Birlesik Transkafkasya Federal Partisi nin uyesi oldu ve parti tarafindan siyasi egitimini ilerletmek uzere Baku ye gonderildi 1922 den 1924 e kadar Lenin Yuksek Parti Okulu nda siyaset bilimi okudu Okuldan mezun olduktan sonra 1925 yilinda Azerbaycan Komunist Partisi nin emriyle Nahcivan da bulunan Dag Maden Isci Sendikasi nin baskanligina atandi 1926 yilinda Nahcivan OSSRC nin temsilcisi olarak Baku de duzenlenen Madencilerinin Genel Kurultayina katildi 1927 yilinda Komintern in talimatiyla Iran a gonderildi Tebriz Rest Mazenderan Tahran da gizli devrimci faaliyetlerde bulundu Iran Komunist Partisi nin kurulusunda yer aldi 1928 yilinda partinin birinci ve ikinci kongrelerine katildi Merkez Komitesi uyeligine ve partinin Tebriz subesi sekreterligine secildi 1930 larin sonlarinda tutuklandi Mahkeme kararinda 1 Mayis vesilesiyle brosurler basip Tahran da yaymak Komunist parti uyesi olmak ve Iran in bagimsizligina karsi faaliyetlerde bulunmakla suclandi 6 yil 7 ay boyunca Kasri Qacar hapishanesinde tek kisilik hucrede hapisde kaldi 1937 yilinda hapisten serbest birakildiktan sonra Zencan sehrine surgun edildi Azerbaycan Milli Hukumeti doneminde span Cafer Kavian 1941 yilinda Sovyet ordusu Iran a girdikten sonra surgunden serbest birakilarak Tebriz e geldi Tudeh Partisi ne uye oldu ve Merkez Komitesi ne secildi 1944 yilinin ortalarinda yeniden organize edilen Tudeh partisinin Tebriz sehir komitesine secilen 17 kisiden biri oldu 1944 yilina kadar Tebriz de cesitli orgutlerde faaliyet gosterdi Anti Fasist Halk Partisi ve diger orgutlerin kurulusunda yer aldi 14 Eylul 1945 te Tebriz de gerceklesen toplantida Azerbaycan Demokrat Partisi nin kurulmasiyla ilgili Cafer Kavian in da aralarinda bulundugu 14 kisilik Organizasyon Komitesi olusturuldu 20 Kasim 1945 te Tebriz deki Erk Tiyatrosu nda Azerbaycan Halk Kongresi calismalarina basladi Cafer Kavian da Azerbaycan Halk Kongresi nde temsilci olarak yer aldi Ayrica Tebriz deki fedailere liderlik eden kisilerden biri oldu ve sehrin sah ordularindan temizlenmesine katildi Tebriz Askeri Okulu nun ogretmen ve ogrencileri 1946 yili Cafer Kavian ortada oturuyor 27 Kasim 2 Aralik 1945 tarihleri arasinda Iran tarihinde ilk kez kadinlarin da katildigi ozgur secimler gerceklestirildi Secimler sonucunda Cafer Kavian Merend den Azerbaycan Milli Meclisi ne temsilci olarak secildi Azerbaycan Milli Hukumeti nin Milli Meclisi nin ilk oturumu 12 Aralik ta yapildi Secilen temsilcilerden 26 si cephede olduklari icin meclisin ilk oturumuna katilamadi Onlardan biri de Cafer Kavian di Ayni gun Kavian yeni kurulan hukumetin bas bakani Mir Cafer Pisevari tarafindan Halk Ordulari Bakani olarak atandi Kisa surede organize edilen halk ordusuna farkli rutbelerde 300 subay toplandi 14 subaya albay 9 subaya ise general rutbesi verildi Toplam asker sayisi 18 000 kisiye ulasti Birkac askeri okul acildi Cafer Kavian a Azerbaycan Milli Hukumeti nin karariyla Tumgeneral rutbesi verildi Azerbaycan Milli Hukumeti nin Milli Meclisi 20 Aralik 1945 te Kizilbas Halk Ordularinin olusturulmasina dair yasayi kabul etti Milli Hukumet yeni kurulan ordusuna Sah Ismail Hatayi nin kendi ordusuna verdigi adi Kizilbas ismini verdi Kizilbas Halk Ordularinin Genelkurmay Karargahi kuruldu Bu karargaha Cafer Kavian Abdulgasim Azimi Gulam Yahya Mir Cafer Piseveri Mirza Rabi Kabiri Mahmud Penahiyan Navai Mohsun Milaniyan ve Abdulrza Azer secildi 1946 yilinda milli demokratik harekete katildigi ve Milli Hukumet in kurulmasinda gosterdigi cesaret nedeniyle 21 Azer madalyasi ve Settarhan nisani ile odullendirildi 5 Aralik 1946 da Miyane yonunde saldiran Sah ordusu Gulam Yahya nin liderlik ettigi fedailer tarafindan durduruldu Azerbaycan in farkli bolgelerinden insanlar silahlanmak ve Sah ordusuna karsi mucadele etmek icin Milli Hukumet e basvurdu Bunun uzerine Mir Cafer Piseveri nin liderliginde bir Savunma Komitesi kuruldu Komitenin ilk isi Tebriz de sikiyonetim ilan etmek ve Babek adli gonullu birlikler olusturmakti Gonullu birliklere ilk etapta 600 kisi katildi Daha sonra Piseveri yeniden askeri destek almak icin Sovyetler Birligi ne basvurdu Ancak bu istegi cevapsiz kaldi 11 Aralik 1946 da Azerbaycan Eyalet Encumeni kan dokulmesini onlemek amaciyla Kizilbas Halk Ordusu ve fedai kuvvetlerine Sah ordusuna karsi direnmemeleri ve savas alanlarini terk etmeleri emrini verdi O gunden itibaren Iran ordusu buyuk sehirlere girmeden once bu sehirlerde toprak agalarinin silahli ceteleri ve sivil kiyafetli jandarmalar katliamlar yapmaya basladi Bu gruplar Tahran Radyosu tarafindan Iran vatanseverleri olarak adlandiriliyordu Cetelerin temel amaci demokratlari ortadan kaldirmak ve Sah ordusunun sehirlere girisini saglamakti Tebriz ve Azerbaycan in diger sehirleri yagmalanarak katliamlara maruz kaldi Azerbaycan Milli Hukumeti dustu 14 Aralik 1946 da ABD ve Buyuk Britanya tarafindan desteklenen Iran ordusu Tebriz e girdi Bundan sonra da katliamlar ve yagmalar devam etti Binlerce insan tutuklandi ve surgune gonderildi Gerceklesen katliamlarda ADF uyeleri fedailer ve taninmis sairlerden Ali Fitret Sedi Yuzbendi Cafer Kasif ve Muhammedbagir Niknam olduruldu Azerbaycan Milli Hukumeti dagildiktan sonra span Milli Hukumet dagildiktan sonra Baku ye tasindi Mir Cefer Bagirov un talimatiyla o ve diger parti liderleri once Mardakan da yerlestirildi 1953 yilina kadar Baku de Azerbaycan Demokrat Partisi nin faaliyetlerine katildi 1975 yilinin Ocak ayinda Baku de hayatini kaybetti Devlet tarafindan Fahri Hiyaban da defnedilmesi planlansa da aile uyelerinin istegi uzerine Bakihanov kasabasinin mezarliginda topraga verildi Ailesi span Cafer Kavian aile uyeleriyle birlikte 1946 yili Babasi Muhammedali Tebriz yakinlarinda yer alan Sahlan koyundendir Annesi Ziver Hanim ise Merend cevresindeki Gullu koyundendir Babasi ve kardesi Israfil Mesrutiyet Devriminin katilimcilariydilar Hareket bastirildiktan sonra babasi tutuklandi ve hapishanede gordugu iskenceler sonucu hayatini kaybetti Sehlanli Muhammedali Penahi Makulu nun Settarhan romaninda da tasvir edilmistir Cafer Kavian Sekine Hanimla evlenmistir Bu evlilikten 1927 yilinda oglu Kave 1930 yilinda kizi Puran 1931 yilinda kizi Melahat 1937 yilinda oglu Marks 1942 yilinda kizi Maise ve 1947 yilinda oglu Israfil Kavian dunyaya gelmistir Hatirasi span 1947 yilinda yonetmeni ve senaristi Esfir Sub olan Arazin Oteki Tarafinda filmi cekilmistir Film 1945 1946 yillarinda var olan Azerbaycan Milli Hukumeti ve genel olarak hukumet kurulana kadar yasanan surecler hakkindadir Filmde Cafer Kavian da yer almistir Azerbaycan Milli Hukumetinin Kultur ve Egitim Bakani Muhammed Biriya 1969 yilinda Cafer Kavian a Yadigar adli bir siir ithaf etmistir 1975 yilinda Azerbaycan Demokrat Partisi nin basin organi olan Azerbaycan gazetesinde onun hakkinda bir nekrolog yazilmistir Ekrem Selimzade ve Rzabala Nureliyev in Islam Aliyev hakkinda yazdiklari Son Dovus kitabinda Cafer Kavian dan da bahsedilmektedir 2014 yilinin 16 Mayis inda Cafer Kavian in arsivi Settarhan madalyasi 21 Azer madalyasi kilici askeri uniformasi ve diger kisisel esyalari oglu Marks Kavian tarafindan Azerbaycan Istiklal Muzesi ne verilmistir Bu eserler Azerbaycan Istiklal Muzesi nin Guney Azerbaycan a adanmis bolumunde sergilenmektedir 2015 yilinin 3 Nisan inda Azerbaycan Istiklal Muzesi nde Cafer Kavian in 120 dogum yilina adanmis Isiklanan yaddas adli etkinlik ve sergi duzenlenmistir Kaynakca span Ozel span a b c d e f g h i Cenubi Azerbaycan milli hokumetinin mudafi e naziri Cefer Kavian haqqinda bilmediklerimiz PDF Azerice Baki Aydin yol qezeti 2015 07 10 ss 4 5 a b c d e Nazirli Shamistan 5 Haziran 2015 General Kavian Gazeta Kaspij Rusca 17 Aralik 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 16 Aralik 2024 a b c d e f g h i j Nezirli 1999 s 259 a b c d Nezirli 1999 s 258 a b Ferzad 2006 s 27 a b c d e Atabaki 2000 s 121 LAHUTI Abu l Qasem iranicaonline org Ingilizce 29 Nisan 2011 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 19 Aralik 2024 Tagiyeva Rehimli Bayramzade 2000 s 199 a b Medetli 2017 s 253 a b c d Sariyeva Irade 2023 Iran rejimi ile sonadek vurusdu hebslerde yatdi meshur generalin Bakida biten omur yolu PDF Azerice Baku Baki xeber qezeti s 11 14 Aralik 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi PDF Erisim tarihi 12 Aralik 2024 Tagiyeva Rehimli Bayramzade 2000 s 200 a b c Nezirli 1991 s 109 a b c Ismayilli Sevda 23 Aralik 2015 21 Azerin gorunmez uzu general izi Ozgur Avrupa Radyosu 23 Aralik 2015 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 11 Aralik 2024 Hesenli 2006 s 48 Cesmazer 1986 s 114 Hesenli 1998 s 229 Atabaki 2000 s 113 Hesenli 1998 s 269 Hesenov 2004 s 132 Tebrizde kecirilmis Xalq Konqresine secilmis numayendelerin siyahisi azerbaycan ruznamesi org 30 Kasim 2022 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 27 Subat 2025 Rehimli Ekrem 19 Eylul 2019 Guney Azerbaycan milli hokumeti ve onun fealiyyeti 13 cu yazi Xalq Cebhesi qezeti 25 Subat 2025 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 12 Aralik 2024 Atabaki 2000 s 114 Semide 1961 s 139 Hesenov 2004 s 139 Merendli 2017 s 192 Balayev 2018 s 25 Ibrahimov 1948 s 32 Miyanali Elirza Erdebili Lutfeli Inqilabi herekatimizin silahli quvveleri PDF achiq info 28 Temmuz 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi PDF Erisim tarihi 6 Aralik 2024 Rehimli 2003 s 76 Hesenli 2006 s 167 Bayramzade Semed 2015 21 Azer 70 fotoalbom serhlerle PDF Baki Araz nesriyyati s 76 ISBN 978 9952 8285 3 5 9 Mart 2022 tarihinde kaynagindan PDF arsivlendi Erisim tarihi 9 Mart 2022 Merendli 2017 s 42 Nezirli 1999 s 257 a b c Qasimli 2012 s 49 a b Azerbaycan Demokrat Firqesinin xalqa muracietinde ne deyilirdi Aznews az Azerice 5 Eylul 2024 7 Aralik 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 6 Aralik 2024 Tertib eden ve mesul redaktor Semed Bayramzade 2015 21 Azer 70 fotoalbom serhlerle PDF Baki Araz nesriyyati s 106 107 ISBN 978 9952 8285 3 5 Archived from the original on 9 Mart 2022 Erisim tarihi 10 Mart 2022 KB1 bakim Uygun olmayan url link Nezirli 1999 s 260 General Dzhafar Mamedzade Istoriya archive zerkalo az archive zerkalo az 23 Ocak 2025 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 17 Aralik 2024 Rehmanifer Mehemmed 4 Ocak 2015 Guney Azerbaycanda Milli Hokumetin suqutundan sonra neler yasandi Apa az Azerice 4 Ocak 2025 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 6 Subat 2025 Hesenli 2006 s 437 a b c Hesenli 2006 s 438 Rehimli Ekrem 2010 Guney Azerbaycan tarixi siyasi ve kulturoloji mustevide S C Piseveri genclik illerinde PDF Azerice Baku Azernesr s 83 8 Temmuz 2022 tarihinde kaynagindan arsivlendi PDF Erisim tarihi 6 Subat 2025 a b Hasanli 2006 s 366 Atabaki 2000 s 172 Sultanli 2010 s 83 Rehimli 2003 s 143 Rehimli Ekrem 2016 Piseveri S C Meqale ve cixislarindan secmeler Tebriz 1945 1946 ci iller Azerice Baku Nurlar nesriyyati s 415 Hesenli 2006 s 441 Rossow 1956 s 30 Rehimli 2003 s 149 Hasanli 2006 s 370 a b c Hasanli 2006 s 373 a b c Balayev 2018 s 36 a b Duqlas Vilyam 1951 Strange lands and friendly people Ingilizce New York Harper amp Brothers Publishers s 45 Lenczowski George 1972 United States Support for Iran s Independence and Integrity 1945 1959 Ingilizce 401 Annals of the American Academy of Political and Social Science s 49 doi 10 1177 000271627240100106 ISSN 0002 7162 Hesenli 2006 s 445 a b Hesenli 2006 s 448 McEvoy Joanne O Leary Brendan 2013 Power Sharing in Deeply Divided Places Filadelfiya University of Pennsylvania Press ss 191 ISBN 9780812245011 Hasanli 2006 s 375 Balayev 2018 s 137 Emirov 2000 s 51 Eliqizi 2001 s 24 Balayev 2018 s 48 Hesenli 2006 s 456 Nezirli 1999 s 266 Atabaki 2000 s 125 a b Feyziyye 2015 07 10 Cenubi Azerbaycan milli hokumetinin mudafie naziri Cefer Kavian haqqinda bilmediklerimiz PDF Azerice Baku Aydin yol qezeti ss 4 5 محمدعلی ساغالانی و جعفر کاویان از مبارزان و آزادیخواهان برجسته آذربایجانی قدرت ابوالحسنی سهلان aznews tv Farsca 23 Ocak 2025 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 19 Aralik 2024 a b Sultanova Sevda 27 Ocak 2018 Cenubi Azerbaycandan behs eden 1947 ci il filmimiz kulis az Azerice 3 Aralik 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 2 Aralik 2024 Ferzad 2006 s 72 Nezirli 1991 s 111 Nezirli 1999 s 268 Nezirli 1999 s 267 Zulfqarli Meherrem 2017 Tarixsunasliq 1920 1991 ci iller PDF Azerice Baku s 205 Istiqlal Muzeyinde Isiqlanan yaddas adli tedbir sergi Azerbaycan Dovlet Informasiya Agentliyi 1 Nisan 2015 3 Temmuz 2015 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 11 Aralik 2024 Azerbaycan Istiqlal Muzeyinde yeni eksponatlar Medeniyyet qezeti 11 Temmuz 2014 28 Aralik 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 11 Aralik 2024 Huseynov Fariz 8 Nisan 2015 Isiqlanan yaddas o taydaki tariximizden www medeniyyet az Azerice Erisim tarihi 11 Aralik 2024 Genel span Atabaki Touraj 2000 Azerbaijan Ethnicity and the Struggle for Power in Iran Ingilizce London I B Tauris s 288 ISBN 9781860645549 Balayev Xaqan 2018 Azerbaycanin sosial siyasi heyatinda cenublu muhacirlerin istiraki 1947 1991 Azerice Baku Elm ve tehsil nesriyyati s 198 ISBN 978 9952 37 091 1 Cesmazer Mirqasim 1986 Azerbaycan Demokrat Partiyasinin yaranmasi ve fealiyyeti PDF Azerice Baku Elm nesriyyati s 121 Archived from the original on 2 Mayis 2023 Erisim tarihi 12 Aralik 2024 KB1 bakim Uygun olmayan url link Eliqizi Almaz 2001 Azadliq ve istiqlal poeziyasi PDF Azerice Baku Baki Dovlet Universiteti nesriyyati s 160 ISBN 9789952817607 28 Ocak 2025 tarihinde kaynagindan arsivlendi PDF Erisim tarihi 7 Mart 2025 Emirov Sabir 2000 Cenubi Azerbaycan milli demokratik edebiyyati 1941 1990 Azerice Baku Elm nesriyyati s 257 ISBN 5806612600 Ferzad Sahruh 2006 فرقه دموکرات آذربایجان از تخلیه ی تبریز تا مرگ پیشه وری خاطراتی از شهود عینی به انضمام اسناد منتشر نشده Azerbaycan Demokrat Firqesi Tebrizin bosaldilmasindan Piseverinin olumune qeder Sahidlerin xatireleri o cumleden derc olunmamis senedler Farsca Tehran اوحدی s 788 ISBN 9789648234404 Hasanli Jamil 2006 At the Dawn of the Cold War The Soviet American Crisis over Iranian Azerbaijan 1941 1946 Azerice Lanham Rowman amp Littlefield Publishers s 416 ISBN 978 0742540552 Hesenli Cemil 1998 Guney Azerbaycan Tehran Baki Moskva arasinda PDF Azerice Baku Diplomat nesriyyati s 324 ISBN 5910170120 4 Aralik 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi PDF Erisim tarihi 16 Aralik 2024 Hesenli Cemil 2006 SSSR Iran Azerbajdzhanskij krizis i nachalo holodnoj vojny 1941 1946 gg PDF Rusca Moskova Geroi Otechestva s 560 ISBN 5910170120 21 Aralik 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi PDF Erisim tarihi 12 Aralik 2024 Hesenov Hesen 2004 Cenubi Azerbaycanda Milli Demokratik herekat 1941 1946 ci iller Azerice Baku Elm nesriyyati s 204 Ibrahimov Mirze 1948 O demokraticheskom dvizhenii v Yuzhnom Azerbajdzhane Rusca Baku Elm nesriyyati s 48 Qasimli Aydin 2012 Guney Azerbaycan Turkleri son 100 ilde PDF Azerice Baku Adiloglu nesriyyati s 202 21 Aralik 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi PDF Erisim tarihi 16 Aralik 2024 Medetli Eynulla 2017 Azerbaycan tarixi meseleleri Iran tarixsunasliginda XX esrin evvelleri Azerice Baku Turxan NPB s 288 27 Aralik 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 25 Aralik 2024 Merendli Baris 2017 21 Azer soyqirimi 1946 1947 ci illerde Cenubi Azerbaycanda kutlevi qirginlar Azerice Baku Elm ve tehsil nesriyyati s 376 ISBN 978 9952 8312 8 3 7 Aralik 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 17 Aralik 2024 Nezirli Semistan 1999 Arxivlerin sirri acilir PDF Azerice Baku Elm nesriyyati s 384 25 Mayis 2022 tarihinde kaynagindan arsivlendi PDF Erisim tarihi 11 Aralik 2024 Nezirli Semistan 1991 Azerbaycan generallari Azerice Baku Genclik nesriyyati s 208 Rehimli Ekrem 2003 Guney Azerbaycan milli demokratik herekat 1941 1946 Azerice Baku Meqa nesriyyati s 207 17 Aralik 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 12 Aralik 2024 Semide Eli 1961 Iranda fehle ve hemkarlar herekati 1941 1946 Azerice Baku Azerbaycan SSR Elmler Akademiyasi Nesriyyati s 181 Tagiyeva Sovket Rehimli Ekrem Bayramzade Semed 2000 Guney Azerbaycan Azerice Baku Orxan NPM s 517 3 Aralik 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 16 Aralik 2024 Dis baglantilar span Tebrizdeki Azerbaycan Milli Hokumetinin canli sahidi danisir Ozgur Avrupa Radyosu 21 Azer herekatinin efsanevi Generali Cefer Kavian haqqinda Azerbaycan Bagimsizlik MuzesigtdAzerbaycan Milli HukumetiAzerbaycan Milli Hukumeti UyeleriBas bakanMir Cafer PisevariIcisleri bakaniSalamulla CavitHalk Kuvvetleri BakaniCafer KavianTarim BakaniCavit MehtasKultur ve Egitim BakaniMuhammed BiriyaSaglik BakaniMaliye BakaniAdalet BakaniYollar Posta ve Telgraf BakaniTicaret ve Ekonomi BakaniMilli Meclis BaskaniHaci Mirza Ali SebusteriYargitay BaskaniBassavciFirudin IbrahimiDiger yetkililer ve hareket katilimcilariAli Fitret Ismail Caferpur Mahmud Penahiyan Medine Gulgun Mir Mehdi Etimad Panahi Makulu Raziye Sabani Kategoriler 1895 dogumlularIran Azerisi siyasetciler1975 te olenlerAzerbaycan Demokratik Partisi siyasetcileriTebriz dogumlularIran Mesrutiyet Devrimi nde kisilerAzeri devrimcilerRusya Sosyal Demokrat Isci Partisi uyeleriAzeri generaller Sattarhan nisani ile taltif edilenler 21 Azer madalyasi ile taltif edilenlerAzerbaycan Milli Hukumeti Milli Meclisi MilletvekilleriGizli kategoriler KB1 bakim Uygun olmayan urlTurkce Vikipedi ile Vikiveride ayni resim olan maddeler


