Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
1683-1699 Osmanlı-Lehistan Savaşı'nın bir parçası olan Boğdan seferi, Lehistan kralı III. Jan Sobieski liderliğindeki Lehistan-Litvanya Birliği tarafından Boğdan'ı kontrol etmek amacıyla başlatıldı. Savaşın gidişatı dört ayrı aşamaya bölünmüştür: 1684, onu takip eden iki yıl ve 1691'de tekrar. Bu dört girişimin dördü de Lehistan için başarısızlıkla sonuçlandı ve sonuncusu III. Jan'ın askeri kariyerinin sonu oldu.
| Boğdan seferi (1684–1691) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1683-1699 Osmanlı-Lehistan Savaşı ve Osmanlı-Kutsal İttifak Savaşları | |||||||
 Yazloviç’in Leh birlikleri tarafından ele geçirilmesi | |||||||
| |||||||
| Taraflar | |||||||
| |||||||
| Komutanlar ve liderler | |||||||
 III. Jan Sobieski Andrzej Potocki  |  Köprülü Fazıl Mustafa Paşa Süleyman Paşa | ||||||
| Güçler | |||||||
1684’te: 17,000–20,000 2,000 50–60 top 1691’de: 28,000–30,000 asker | Bilinmiyor | ||||||
| Kayıplar | |||||||
| Ağır | Ağır | ||||||
Seferin Arkaplanı
1683 Viyana Kuşatması'ndaki zaferden sonra Lehistan kralı III. Jan, Osmanlıları Avrupa'dan atmak için savaşa devam etmeye karar verdi. Oğlu 'in kontrolü altında olacak olan Boğdan ve Eflak'ı fethetmek için planlar yaptı. 1683 sonbaharında Polonya Kralı, Stefan Kunicki'yi Osmanlıları Boğdan'dan çıkarmak için düzenlenen seferin lideri olarak atadı. Başlangıçtaki başarının ardından, Leh-Kazak ordusu Reni Muharebesi'nde Osmanlı-Kırım ordusu tarafından yenilgiye uğratıldı. Nisan 1684'te Jan, Tuna Nehri ağzını ele geçirerek başka bir Boğdan seferi başlatma planları yaptı. İki şeyi başarmayı umuyordu: Osmanlı egemenliği altındaki Kamaniçe-Podilski'nin ikmalini kesmek, onu teslim olmaya zorlamak ve Kırım Hanlığı'nı Osmanlılardan ayırmak. Leh kralı ordusunu harekete geçirmeye başladı; 17,000 ila 20,000 Lehistan-Litvanyalıdan oluşan bir ordu ve 50-60 top topladı. Jan ayrıca Brandenburg Elektörü Frederick William ile bir anlaşma yaptı ve Frederick William 2,000 Brandenburg askeri gönderdi. Ayrıca Papalık, seferin hazırlanmasında önemli bir rol oynamıştır. Generalleri , Andrzej Potocki ve başkomutan olarak atandı.
Sefer
Birinci saldırı
Leh ordusu Ağustos 1684'te yola çıktı; ilk başarıları 24 Ağustos'ta 'i ele geçirmek oldu. Podolya'daki güçlü Osmanlı hakimiyeti Kamaniçe'deki durumu biraz zorlaştırsa da vazgeçmediler. Ağustos sonunda Leh birlikleri Dinyester Nehri’nin geçidini ele geçirerek Boğdan'a geçişin güvenliğini sağladılar. Lehistan ordusu 1 Eylül'de geçitlerden birinin bulunduğu Zhvanets'e ulaştı. 3 Eylül'de kral, seferle ilgili anlaşmazlıkların yaşanacağı bir konsey topladı. Kral seferin devamından yanayken, Stanislaw Jan Jabłonowski Kamaniçe'nin kuşatılmasını savunuyordu. 4 Eylül'de Dinyester'i geçecek bir köprünün inşasına başlanmıştı, ancak yağmur ve şiddetli rüzgârların yanı sıra Kırım birlikleriyle yapılan çatışmalar nedeniyle bu iş zorlaşmıştı. Bir ay sonra, neredeyse tamamlanmış olan köprü bir fırtına nedeniyle yıkıldı. Jabłonowski Kamaniçe kuşatması lehinde konuştu. 1 Ekim'de Lehistan ordusu Kamaniçe'ye doğru yola çıkarken aynı anda başka bir köprü inşaatı da devam ediyordu. Kral, Gródek yakınlarında başka bir geçit inşa etmek için bir kuvvet gönderdi; ancak Lehistan ordusu, yürüyüşlerini yavaşlatacak kanlı çarpışmalarda Kırımlılarla karşı karşıya geldi. Büyük Osmanlı-Kırım kuvvetleri Dinyester'e yaklaştı ve Lehistan ordusunda kıtlık ve hastalık başladı. Kral Boğdan seferini terk etmek zorunda kaldı ve geri çekilmeye karar verdi.
İkinci saldırı
Papa XI. Innocentius , Lehistan kralından Osmanlı cephesine karşı daha güçlü bir şekilde harekete geçmesini talep etti. Haziran 1685'te Lehistan, yeni bir sefer başlatmak için Papalık'tan para aldı. Temmuz ayında Boğdan'ın hükümdarı oldu. Konstantin, Lehlerin yeni bir sefer için hazırlık yaptığını öğrendi. Hetman Stanislaw Jan Jabłonowski'ye ülkesini işgal etmek yerine Kamaniçe kuşatmasına odaklanmasını önerdi. Kuşatma sırasında ciddi zorluklarla karşılaşan Leh kralı, sadece toprak elde etmeyi değil, Kamaniçe'den gelen ikmali de kesmeyi umarak Boğdan üzerine yürümeyi tercih etti. Lehistan ordusu 16,000 ila 18,000 kişiden oluşuyordu; 12,000 Lehistanlı, Jozef Bogusław Słuszka komutasındaki 2,000-3,000 Litvanyalı ve Teğmen Palij komutasındaki 2,000-3,000 Kazak.
1 Ağustos 1685'te Polonya ordusu Dinyester'e doğru ilerlemeye başladı. 10 Eylül'de Leh ordusu bir geçit inşa etmeye başladı. Beş gün önce Lehler, 'da toplanan ve Kamaniçe’ye'e erzak götüren Süleyman Paşa komutasındaki 15.000 kişilik bir Osmanlı ordusu hakkında bilgi aldılar. Oraya gitmeye karar verdiler; Sniatyn'e ulaştılar ve orada Moldavya Bukovina sınırını geçtiler. Ardından ordu Bukovina ormanlarını geçti ve 29 Eylül'de Boiany köyüne doğru yola çıktı. Bu sırada Osmanlılar planlarını değiştirmeye karar verdiler ve Kamaniçe'ye doğru ilerlemek yerine batıdan gelen düşmana doğru yöneldiler.
Her iki ordu da 1 Ekim'de Boiany'de karşılaştı; Osmanlıların 12.000, Kırımlıların ise Boğdanlılarla birlikte 30,000 askeri vardı. Müttefik ordusu Lehlere saldırdı ancak sayıca üstün olmalarına rağmen Lehler direndi. Konstantin birliklerinin başında Osmanlıların yanında savaştı. Takip eden günlerde Lehler savunmaya geçti, Leh ordusu kendini zor durumda buldu, kuşatılmaktan ve açlıktan ölmekten korkarak 9 ve 10 Ekim gecesi geri çekildiler. Osmanlılar ve Kırımlılar tarafından takip edildikleri ve sürekli saldırılara maruz kaldıkları için huzurlu değildi. Jabłonowski sayesinde birliklerin geri çekilişini koruyabildi. Bukovina ormanını terk ettikten sonra, 11 Ekim'de her iki tarafın da ağır kayıplar verdiği başka bir savaş yaşandı.
Bundan sonra Prut nehrine vardılar ve Osmanlılar takibi durdurdu. Böylece, kralın ya da Senato'nun talimat eksikliği nedeniyle başarısız bir sefer olan 1685 Boğdan seferi sona erdi. Boğdan seferlerinin başarısızlığı, müttefik Lehistan’ın askeri yetenekleri hakkındaki görüşlerini etkiledi. Kral, Boğdan politikasına yönelik planlarından vazgeçmedi.
Üçüncü saldırı
1685'in başlarında Lehistan yeni bir sefer için planlarını Roma, Viyana, Venedik ve Paris'e gönderdi. Lehler, Avusturyalıların Kamaniçe'yi Osmanlılardan almalarına yardımcı olacak güçlü bir piyade birliği göndermelerini ya da Transilvanya'yı işgal etmelerini, Lehlerin ise Boğdan ve Eflak'ı birlikte işgal etmelerini önerdi. Avusturya İmparatoru I. Leopold bu planı reddetti ve Lehlerin Kamaniçe'yi tek başına kuşatmasını savundu. Bunun üzerine III. Jan tek başına sefere çıkmaya karar verdi. Yeni bir seferin başlatılmasındaki bir diğer etken de Rusya ile kaçınılmaz olarak kötü bir barış anlaşmasının imzalanmasıydı. Lehistan hükümdarının Rusya'ya karşı askeri ve siyasi bir üstünlük elde edebilmesi için bu talihsiz anlaşmanın imzalanmasının ertelenmesi ya da daha iyisi tamamen reddedilmesi gerekiyordu. Boğdan ve Eflak'a boyun eğdirmesi ve Prens 'i söz konusu uluslardan birinin tahtına oturtması halinde bu avantajı elde edecekti.
1686'daki askeri stratejiye göre, Dinyester geçilerek Boğdan ve Eflak ele geçirilecek ve Tuna'ya doğru taarruza devam edilecekti. Ardından Sobieski, Kırım Tatarlarının askeri gücünü ele geçirmeyi ve etkisiz hale getirmeyi düşündü. Bu zafer sayesinde Osmanlılar Kamaniçe ve Boğdan'dan çekilmek, kale garnizonu teslim olmak ve kaleyi Lehlere vermek zorunda kalacaktı.
Lehler 36,000 kişiden ve 88 toptan oluşan bir ordu kurdular ve çoğunluğu Fransız ve Alman olan az sayıda yabancı subay tarafından desteklendiler. Jan, Boğdanlıların ve Eflaklıların kendi yanında yer almasını bekliyordu. Lehler 21 Temmuz'da Boğdan'a doğru yürüyüşe geçerek Bukovina ormanını saldırıya uğramadan geçtiler. Lehler 14 Ağustos'ta, Jan'ın büyük büyükbabasının 1620'de savaş alanında öldürüldüğü Çuçoro'ya vardı. İki gün sonra, Hristiyanların kurtarıcısı olarak karşılandığı Yaş'ı ele geçirdi. Boğdan prensi Konstantin Kantemiroğlu ve Boğdan Boyalarının çoğunluğu Jan ile ittifak yapmayı reddetti ve onlar gelmeden önce şehri terk etti. Bunun üzerine Jan, kendilerine üs olarak hizmet edecek güçlü bir garnizon kurdu.
Boğdanlıların çoğunluğu Osmanlıların yanında yer alırken, sadece 2,000 kişi Lehlere katıldı. Jan, Jassy'den ayrıldı ve Kırım topraklarına doğru yola çıktı. Osmanlı-Kırım kuvvetleri Lehlerin yürüyüşünü zorlaştırdı; ana ordudan geride kalanları yok ettiler, geceleri Leh kampına ağır saldırılarda bulundular ve bozkırı ateşe verdiler, tüm bunları yaparken açık savaşlardan kaçındılar. Kral 1-2 Eylül'de bir konsey topladı ve komutanları Yaş'a dönmeyi tartıştı. Kral geri çekilme emri verirken, Kırım-Osmanlı kuvvetleri saldırılarıyla Lehleri yordu. İki hafta sonra Yaş'a vardılar. Kentte 15 Eylül'de çıkan bir yangın büyük hasara yol açtı. Lehistan karşıtı duygular yükselmeye başladı ve Lehler iki gün sonra geri çekilmek zorunda kaldı.
Osmanlı-Kırım kuvvetleri geri çekilen Lehlere saldırdı. Tek önemli çatışma 2 Ekim'de Lehlerin 2,000 Kırım süvarisini bozguna uğratmasıyla yaşandı. Altı gün sonra son bir muharebeye daha girdiler. 13 Ekim'de Sniatyn yakınlarındaki sınırı geçtiler. Sefer, Lehlerin kuvvetlerinin %20 ila %30'unu kaybetmesiyle sonuçlandı ve siyasi hedeflerine ulaşamadılar. Leh tarihçi Władysław Konopczyński'ye göre, Viyana'da kazanılan Lehistan kılıçlarının tüm cazibesi Bukovina ormanlarında ve Boğdan bozkırlarında kayboldu. Lehistan tarafı gelecekte Boğdan'ı fethetmeye çalışmaktan vazgeçti ve bunun yerine başarısız da olsa Kamaniçe'yi düşmandan geri almaya odaklandı.
Dördüncü saldırı
Lehistan'ın birkaç yıl boyunca savaşa çok az katılmasının ardından, Lehistan kralı III. Jan, 1691'de tekrar Avusturya'ya dönmeye karar verdi. Avusturya, Tuna Nehri Habsburglara ait olacağı için Lehistan'ın Kamaniçe'yi ele geçirmeye odaklanmasını talep etti; ancak Kasım 1690'da Habsburglar fikirlerini değiştirdi ve Lehlerin Boğdan'ı işgal etmesine izin verirken Eflak'ı Avusturya'ya verdi. Nisan 1691'de Senato krala Boğdan'a yeni bir sefer için onay verdi. Lehler 28,000 ila 30,000 kişilik bir ordu topladı.
Ağustos’un sonlarında kral son seferine çıktı. Kral başlangıçta başarı elde etti, Soroca ve Suceava'yı ele geçirmeyi başardı, 13 Eylül'de yakınlarında Osmanlı-Kırım kuvvetlerinden oluşan bir müfrezeyi bozguna uğrattı. Lehistan kralı bir bildiri yayınlayarak şunları söyledi:
İkinci kez bu topraklara başka bir şey için değil, sadece inanca, birliğe ve Hristiyan topluluğuna ait olan ve kendi iradeleri dışında pisliğin egemenliği altına giren bu ülkelere elimizi ve kurtuluşumuzu vermek için gidiyoruz.
Ancak Boğdan prensi Konstantin Kantemiroğlu Lehlerle ittifak yapmayı reddetti. Konstantin, Boğdanlıları Leh kralına direnmeye, Osmanlılara sadık kalmaya ve yardım istemeye çağırdı. Leh ordusunun ikmali yetersizdi ve yiyecek sıkıntısı çekiyordu. Lehler Neamț'a yürüdü ve 14 Ekim'de burayı ele geçirdi. Lehler, kendilerine yardım ve takviye sözü veren Avusturyalıları bekliyordu; ancak yardım gelmedi. Osmanlı ve Kırım orduları açık savaşlardan kaçındı aynı zamanda Lehistan ordusunu sürekli saldırılarla yordu. Boğdanlılar da saldırılarında Osmanlılara katıldı. Yardım gelmemesi, erzak sıkıntısı ve düşmanın sürekli saldırıları kralı ülkesine geri çekilmeye sevk etti. Lehistan ordusu Ekim ayı sonlarında sınırları geçti ve ülkesine geri döndü.
Sonrası
Boğdan'a yönelik Lehistan Haçlı Seferi başarısız oldu. Lehistan ordusu Dinyester'i geçip Boğdan'a ulaşamadı. III. Jan'ın Litvanya Büyük Dükalığı'nın referandumu için 'ye şunları söylediği bildirildi:
Aziz olaylar ve iyi niyetli amaçlarımız gerçekleşmedi.
Kralın planları bir başka Boğdan seferinde başarısızlıkla sonuçlanmıştı. Soroca ve Neamț alınmış olsa da, 1691 seferi büyük bir başarı sayılamazdı. Bu sefer III. Jan Sobieski'nin bir lider olarak son askeri seferiydi. Hasta hükümdar bir daha asla ata binmedi ya da zırh giymedi. Son yıllarında Leh güçlerini büyük zaferlere taşıyamadı ve başarı elde edemedi.
Bu arada, ulusun devam eden çatışmayı onaylamaması giderek daha da yaygınlaştı. Eşrafın barış arzusu, pek çok kişinin III. Jan'ın Boğdan ve Eflak'la ilgili planlarını kabul etmesini engelledi; bunun yerine, bunlar devletin çıkarlarından ziyade Sobieski'nin hanedan çıkarları olarak görüldü. Üzerinde anlaşmaya varılan tek şey, 1672'de Bucaş Antlaşması sonucunda kaybedilen toprakların geri alınmasına yardımcı olacak önlemlerdi. Kayıplar arttıkça halkın kral hakkındaki algısı da yavaş yavaş değişmeye başladı.
Yaşlı ve hasta kral giderek daha fazla enerji kaybediyordu ve Kraliçe Marie Casimire Sobieska hükümetin yönetimini onun zayıflayan ellerinden aldı. Lehistan'nın askeri ve diplomatik faaliyetleri keskin bir düşüş yaşarken, diğerleri Viyana zaferinin meyvelerini topladı.
Kaynakça
Alıntılar
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u Markowicz 2013.
- ^ a b Semenova 2006, s. 246.
- ^ a b Kochegarov 2008, s. 233.
- ^ a b c d Kochegarov 2008, s. 234.
- ^ a b c d e f g h Leszek 2002.
- ^ a b c d Kochegarov 2008, s. 243.
- ^ a b Semenova 2006, s. 249.
- ^ Klimecki 1987, ss. 385 –386.
- ^ a b c d Klimecki 1987, s. 386.
- ^ a b c Semenova 2006, s. 250.
- ^ a b Klimecki 1987, s. 387.
- ^ Semenova 2006, s. 256.
Kaynaklar
- Kochegarov, K.A. (2008). Polish-Lithuanian Commonwealth and Russia in 1680–1686 (PDF).
- Klimecki, Mihal (1987). "A Polish Military Expedition to Moldavia in 1686". Acta Historica Academiae Scientiarum Hungaricae. 33 (2/4). ss. 385–387. JSTOR 42555595.
- Leszek, Podhorodetsky (2002). Vienna, 1683.
- Markowicz, Marcin (2013). The first Moldavian campaign in 1684, and the first failure of Jan III Sobieski.
- Semenova, L.E. (2006). Principalities of Wallachia and Moldavia. Late XIV – early XIX centuries (PDF).
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
1683 1699 Osmanli Lehistan Savasi nin bir parcasi olan Bogdan seferi Lehistan krali III Jan Sobieski liderligindeki Lehistan Litvanya Birligi tarafindan Bogdan i kontrol etmek amaciyla baslatildi Savasin gidisati dort ayri asamaya bolunmustur 1684 onu takip eden iki yil ve 1691 de tekrar Bu dort girisimin dordu de Lehistan icin basarisizlikla sonuclandi ve sonuncusu III Jan in askeri kariyerinin sonu oldu Bogdan seferi 1684 1691 1683 1699 Osmanli Lehistan Savasi ve Osmanli Kutsal Ittifak SavaslariYazlovic in Leh birlikleri tarafindan ele gecirilmesiTarihAgustos 1684 Ekim 1686 birinci asama Agustos un sonlari Ekim in sonlari 1691 ikinci asama BolgeBogdan Osmanli ImparatorluguSonucOsmanli zaferiTaraflarLehistan Kralligi Brandenburg Prusya Kazak Hetmanligi Bogdan muhalefetiOsmanli Imparatorlugu Kirim Hanligi BogdanKomutanlar ve liderlerIII Jan Sobieski Andrzej PotockiKoprulu Fazil Mustafa Pasa Suleyman PasaGucler1684 te 17 000 20 000 2 000 50 60 top 1691 de 28 000 30 000 askerBilinmiyorKayiplarAgirAgirSeferin Arkaplani1683 Viyana Kusatmasi ndaki zaferden sonra Lehistan krali III Jan Osmanlilari Avrupa dan atmak icin savasa devam etmeye karar verdi Oglu in kontrolu altinda olacak olan Bogdan ve Eflak i fethetmek icin planlar yapti 1683 sonbaharinda Polonya Krali Stefan Kunicki yi Osmanlilari Bogdan dan cikarmak icin duzenlenen seferin lideri olarak atadi Baslangictaki basarinin ardindan Leh Kazak ordusu Reni Muharebesi nde Osmanli Kirim ordusu tarafindan yenilgiye ugratildi Nisan 1684 te Jan Tuna Nehri agzini ele gecirerek baska bir Bogdan seferi baslatma planlari yapti Iki seyi basarmayi umuyordu Osmanli egemenligi altindaki Kamanice Podilski nin ikmalini kesmek onu teslim olmaya zorlamak ve Kirim Hanligi ni Osmanlilardan ayirmak Leh krali ordusunu harekete gecirmeye basladi 17 000 ila 20 000 Lehistan Litvanyalidan olusan bir ordu ve 50 60 top topladi Jan ayrica Brandenburg Elektoru Frederick William ile bir anlasma yapti ve Frederick William 2 000 Brandenburg askeri gonderdi Ayrica Papalik seferin hazirlanmasinda onemli bir rol oynamistir Generalleri Andrzej Potocki ve baskomutan olarak atandi SeferBirinci saldiri Leh ordusu Agustos 1684 te yola cikti ilk basarilari 24 Agustos ta i ele gecirmek oldu Podolya daki guclu Osmanli hakimiyeti Kamanice deki durumu biraz zorlastirsa da vazgecmediler Agustos sonunda Leh birlikleri Dinyester Nehri nin gecidini ele gecirerek Bogdan a gecisin guvenligini sagladilar Lehistan ordusu 1 Eylul de gecitlerden birinin bulundugu Zhvanets e ulasti 3 Eylul de kral seferle ilgili anlasmazliklarin yasanacagi bir konsey topladi Kral seferin devamindan yanayken Stanislaw Jan Jablonowski Kamanice nin kusatilmasini savunuyordu 4 Eylul de Dinyester i gececek bir koprunun insasina baslanmisti ancak yagmur ve siddetli ruzgarlarin yani sira Kirim birlikleriyle yapilan catismalar nedeniyle bu is zorlasmisti Bir ay sonra neredeyse tamamlanmis olan kopru bir firtina nedeniyle yikildi Jablonowski Kamanice kusatmasi lehinde konustu 1 Ekim de Lehistan ordusu Kamanice ye dogru yola cikarken ayni anda baska bir kopru insaati da devam ediyordu Kral Grodek yakinlarinda baska bir gecit insa etmek icin bir kuvvet gonderdi ancak Lehistan ordusu yuruyuslerini yavaslatacak kanli carpismalarda Kirimlilarla karsi karsiya geldi Buyuk Osmanli Kirim kuvvetleri Dinyester e yaklasti ve Lehistan ordusunda kitlik ve hastalik basladi Kral Bogdan seferini terk etmek zorunda kaldi ve geri cekilmeye karar verdi Ikinci saldiri Papa XI Innocentius Lehistan kralindan Osmanli cephesine karsi daha guclu bir sekilde harekete gecmesini talep etti Haziran 1685 te Lehistan yeni bir sefer baslatmak icin Papalik tan para aldi Temmuz ayinda Bogdan in hukumdari oldu Konstantin Lehlerin yeni bir sefer icin hazirlik yaptigini ogrendi Hetman Stanislaw Jan Jablonowski ye ulkesini isgal etmek yerine Kamanice kusatmasina odaklanmasini onerdi Kusatma sirasinda ciddi zorluklarla karsilasan Leh krali sadece toprak elde etmeyi degil Kamanice den gelen ikmali de kesmeyi umarak Bogdan uzerine yurumeyi tercih etti Lehistan ordusu 16 000 ila 18 000 kisiden olusuyordu 12 000 Lehistanli Jozef Boguslaw Sluszka komutasindaki 2 000 3 000 Litvanyali ve Tegmen Palij komutasindaki 2 000 3 000 Kazak 1 Agustos 1685 te Polonya ordusu Dinyester e dogru ilerlemeye basladi 10 Eylul de Leh ordusu bir gecit insa etmeye basladi Bes gun once Lehler da toplanan ve Kamanice ye e erzak goturen Suleyman Pasa komutasindaki 15 000 kisilik bir Osmanli ordusu hakkinda bilgi aldilar Oraya gitmeye karar verdiler Sniatyn e ulastilar ve orada Moldavya Bukovina sinirini gectiler Ardindan ordu Bukovina ormanlarini gecti ve 29 Eylul de Boiany koyune dogru yola cikti Bu sirada Osmanlilar planlarini degistirmeye karar verdiler ve Kamanice ye dogru ilerlemek yerine batidan gelen dusmana dogru yoneldiler Her iki ordu da 1 Ekim de Boiany de karsilasti Osmanlilarin 12 000 Kirimlilarin ise Bogdanlilarla birlikte 30 000 askeri vardi Muttefik ordusu Lehlere saldirdi ancak sayica ustun olmalarina ragmen Lehler direndi Konstantin birliklerinin basinda Osmanlilarin yaninda savasti Takip eden gunlerde Lehler savunmaya gecti Leh ordusu kendini zor durumda buldu kusatilmaktan ve acliktan olmekten korkarak 9 ve 10 Ekim gecesi geri cekildiler Osmanlilar ve Kirimlilar tarafindan takip edildikleri ve surekli saldirilara maruz kaldiklari icin huzurlu degildi Jablonowski sayesinde birliklerin geri cekilisini koruyabildi Bukovina ormanini terk ettikten sonra 11 Ekim de her iki tarafin da agir kayiplar verdigi baska bir savas yasandi Bundan sonra Prut nehrine vardilar ve Osmanlilar takibi durdurdu Boylece kralin ya da Senato nun talimat eksikligi nedeniyle basarisiz bir sefer olan 1685 Bogdan seferi sona erdi Bogdan seferlerinin basarisizligi muttefik Lehistan in askeri yetenekleri hakkindaki goruslerini etkiledi Kral Bogdan politikasina yonelik planlarindan vazgecmedi Ucuncu saldiri 1685 in baslarinda Lehistan yeni bir sefer icin planlarini Roma Viyana Venedik ve Paris e gonderdi Lehler Avusturyalilarin Kamanice yi Osmanlilardan almalarina yardimci olacak guclu bir piyade birligi gondermelerini ya da Transilvanya yi isgal etmelerini Lehlerin ise Bogdan ve Eflak i birlikte isgal etmelerini onerdi Avusturya Imparatoru I Leopold bu plani reddetti ve Lehlerin Kamanice yi tek basina kusatmasini savundu Bunun uzerine III Jan tek basina sefere cikmaya karar verdi Yeni bir seferin baslatilmasindaki bir diger etken de Rusya ile kacinilmaz olarak kotu bir baris anlasmasinin imzalanmasiydi Lehistan hukumdarinin Rusya ya karsi askeri ve siyasi bir ustunluk elde edebilmesi icin bu talihsiz anlasmanin imzalanmasinin ertelenmesi ya da daha iyisi tamamen reddedilmesi gerekiyordu Bogdan ve Eflak a boyun egdirmesi ve Prens i soz konusu uluslardan birinin tahtina oturtmasi halinde bu avantaji elde edecekti 1686 daki askeri stratejiye gore Dinyester gecilerek Bogdan ve Eflak ele gecirilecek ve Tuna ya dogru taarruza devam edilecekti Ardindan Sobieski Kirim Tatarlarinin askeri gucunu ele gecirmeyi ve etkisiz hale getirmeyi dusundu Bu zafer sayesinde Osmanlilar Kamanice ve Bogdan dan cekilmek kale garnizonu teslim olmak ve kaleyi Lehlere vermek zorunda kalacakti Lehler 36 000 kisiden ve 88 toptan olusan bir ordu kurdular ve cogunlugu Fransiz ve Alman olan az sayida yabanci subay tarafindan desteklendiler Jan Bogdanlilarin ve Eflaklilarin kendi yaninda yer almasini bekliyordu Lehler 21 Temmuz da Bogdan a dogru yuruyuse gecerek Bukovina ormanini saldiriya ugramadan gectiler Lehler 14 Agustos ta Jan in buyuk buyukbabasinin 1620 de savas alaninda olduruldugu Cucoro ya vardi Iki gun sonra Hristiyanlarin kurtaricisi olarak karsilandigi Yas i ele gecirdi Bogdan prensi Konstantin Kantemiroglu ve Bogdan Boyalarinin cogunlugu Jan ile ittifak yapmayi reddetti ve onlar gelmeden once sehri terk etti Bunun uzerine Jan kendilerine us olarak hizmet edecek guclu bir garnizon kurdu Bogdanlilarin cogunlugu Osmanlilarin yaninda yer alirken sadece 2 000 kisi Lehlere katildi Jan Jassy den ayrildi ve Kirim topraklarina dogru yola cikti Osmanli Kirim kuvvetleri Lehlerin yuruyusunu zorlastirdi ana ordudan geride kalanlari yok ettiler geceleri Leh kampina agir saldirilarda bulundular ve bozkiri atese verdiler tum bunlari yaparken acik savaslardan kacindilar Kral 1 2 Eylul de bir konsey topladi ve komutanlari Yas a donmeyi tartisti Kral geri cekilme emri verirken Kirim Osmanli kuvvetleri saldirilariyla Lehleri yordu Iki hafta sonra Yas a vardilar Kentte 15 Eylul de cikan bir yangin buyuk hasara yol acti Lehistan karsiti duygular yukselmeye basladi ve Lehler iki gun sonra geri cekilmek zorunda kaldi Osmanli Kirim kuvvetleri geri cekilen Lehlere saldirdi Tek onemli catisma 2 Ekim de Lehlerin 2 000 Kirim suvarisini bozguna ugratmasiyla yasandi Alti gun sonra son bir muharebeye daha girdiler 13 Ekim de Sniatyn yakinlarindaki siniri gectiler Sefer Lehlerin kuvvetlerinin 20 ila 30 unu kaybetmesiyle sonuclandi ve siyasi hedeflerine ulasamadilar Leh tarihci Wladyslaw Konopczynski ye gore Viyana da kazanilan Lehistan kiliclarinin tum cazibesi Bukovina ormanlarinda ve Bogdan bozkirlarinda kayboldu Lehistan tarafi gelecekte Bogdan i fethetmeye calismaktan vazgecti ve bunun yerine basarisiz da olsa Kamanice yi dusmandan geri almaya odaklandi Dorduncu saldiri Lehistan in birkac yil boyunca savasa cok az katilmasinin ardindan Lehistan krali III Jan 1691 de tekrar Avusturya ya donmeye karar verdi Avusturya Tuna Nehri Habsburglara ait olacagi icin Lehistan in Kamanice yi ele gecirmeye odaklanmasini talep etti ancak Kasim 1690 da Habsburglar fikirlerini degistirdi ve Lehlerin Bogdan i isgal etmesine izin verirken Eflak i Avusturya ya verdi Nisan 1691 de Senato krala Bogdan a yeni bir sefer icin onay verdi Lehler 28 000 ila 30 000 kisilik bir ordu topladi Agustos un sonlarinda kral son seferine cikti Kral baslangicta basari elde etti Soroca ve Suceava yi ele gecirmeyi basardi 13 Eylul de yakinlarinda Osmanli Kirim kuvvetlerinden olusan bir mufrezeyi bozguna ugratti Lehistan krali bir bildiri yayinlayarak sunlari soyledi Ikinci kez bu topraklara baska bir sey icin degil sadece inanca birlige ve Hristiyan topluluguna ait olan ve kendi iradeleri disinda pisligin egemenligi altina giren bu ulkelere elimizi ve kurtulusumuzu vermek icin gidiyoruz Ancak Bogdan prensi Konstantin Kantemiroglu Lehlerle ittifak yapmayi reddetti Konstantin Bogdanlilari Leh kralina direnmeye Osmanlilara sadik kalmaya ve yardim istemeye cagirdi Leh ordusunun ikmali yetersizdi ve yiyecek sikintisi cekiyordu Lehler Neamț a yurudu ve 14 Ekim de burayi ele gecirdi Lehler kendilerine yardim ve takviye sozu veren Avusturyalilari bekliyordu ancak yardim gelmedi Osmanli ve Kirim ordulari acik savaslardan kacindi ayni zamanda Lehistan ordusunu surekli saldirilarla yordu Bogdanlilar da saldirilarinda Osmanlilara katildi Yardim gelmemesi erzak sikintisi ve dusmanin surekli saldirilari krali ulkesine geri cekilmeye sevk etti Lehistan ordusu Ekim ayi sonlarinda sinirlari gecti ve ulkesine geri dondu SonrasiBogdan a yonelik Lehistan Hacli Seferi basarisiz oldu Lehistan ordusu Dinyester i gecip Bogdan a ulasamadi III Jan in Litvanya Buyuk Dukaligi nin referandumu icin ye sunlari soyledigi bildirildi Aziz olaylar ve iyi niyetli amaclarimiz gerceklesmedi Kralin planlari bir baska Bogdan seferinde basarisizlikla sonuclanmisti Soroca ve Neamț alinmis olsa da 1691 seferi buyuk bir basari sayilamazdi Bu sefer III Jan Sobieski nin bir lider olarak son askeri seferiydi Hasta hukumdar bir daha asla ata binmedi ya da zirh giymedi Son yillarinda Leh guclerini buyuk zaferlere tasiyamadi ve basari elde edemedi Bu arada ulusun devam eden catismayi onaylamamasi giderek daha da yayginlasti Esrafin baris arzusu pek cok kisinin III Jan in Bogdan ve Eflak la ilgili planlarini kabul etmesini engelledi bunun yerine bunlar devletin cikarlarindan ziyade Sobieski nin hanedan cikarlari olarak goruldu Uzerinde anlasmaya varilan tek sey 1672 de Bucas Antlasmasi sonucunda kaybedilen topraklarin geri alinmasina yardimci olacak onlemlerdi Kayiplar arttikca halkin kral hakkindaki algisi da yavas yavas degismeye basladi Yasli ve hasta kral giderek daha fazla enerji kaybediyordu ve Kralice Marie Casimire Sobieska hukumetin yonetimini onun zayiflayan ellerinden aldi Lehistan nin askeri ve diplomatik faaliyetleri keskin bir dusus yasarken digerleri Viyana zaferinin meyvelerini topladi KaynakcaAlintilar a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u Markowicz 2013 a b Semenova 2006 s 246 a b Kochegarov 2008 s 233 a b c d Kochegarov 2008 s 234 a b c d e f g h Leszek 2002 a b c d Kochegarov 2008 s 243 a b Semenova 2006 s 249 Klimecki 1987 ss 385 386 a b c d Klimecki 1987 s 386 a b c Semenova 2006 s 250 a b Klimecki 1987 s 387 Semenova 2006 s 256 Kaynaklar Kochegarov K A 2008 Polish Lithuanian Commonwealth and Russia in 1680 1686 PDF Klimecki Mihal 1987 A Polish Military Expedition to Moldavia in 1686 Acta Historica Academiae Scientiarum Hungaricae 33 2 4 ss 385 387 JSTOR 42555595 Leszek Podhorodetsky 2002 Vienna 1683 Markowicz Marcin 2013 The first Moldavian campaign in 1684 and the first failure of Jan III Sobieski Semenova L E 2006 Principalities of Wallachia and Moldavia Late XIV early XIX centuries PDF