Vikipedi özgür ansiklopedi BentderesiSemtBugün şehiriçi minibüslerin son durağı olarak kullanılan Bentderesi nden bir gö

Vikipedi ozgur ansiklopedi BentderesiSemtBugun sehirici minibuslerin son duragi olarak kullanilan Bentderesi nden bir gorunum 2014 UlkeTurkiyeBolgeIc Anadolu BolgesiIlAnkaraIlceAltindag Bentderesi Ankara nin Altindag ilcesi sinirlari icerisinde bulunan tarihi bir semttir Ankara Kalesi ile Hidirliktepe yi birbirinden ayiran dar bir vadi boyunca akan Hatip Cayi nin gollenerek duz bir ova olusturdugu alan uzerine kuruludur 20 yuzyilin ilk yarisina kadar akarsuyun ayirdigi yerlesim yerleri tas ve ahsap kopruler araciligiyla birbirine baglanirken asiri yagislar sonrasi olusan su baskinlari onlemek amaciyla 1957 yilinda cayin ustu kapatilarak Diskapi ve Cebeci semtlerini birbirine baglayan bir karayolu insa edilmistir Bu yol gunumuzde olarak anilir Isim span Bentderesi ismi Roma Imparatorlugu doneminde Hatip Cayi nin ovayla birlestigi bu bolgeye insa edilmis olan bir su bendinden gelir Yuzyillar boyunca sehir sakinlerinin mesire alani olarak kullandigi bu bolge Cumhuriyet in erken donemlerine kadar tatil zamanlari degerlendirmek adina ragbet goren bir yerdi Tarihce span Semte ve baglantili olarak bu yerlesim yerine ismini veren akarsuya ait en eski kartografik veriler Alman binbasi tarafindan 1839 yilinda cizilen haritadan ogrenilir Sehrin ilk detayli imar plani haritasi da olan bu belgeye gore dogudan gelerek kuzeyden akmakta olan Cubuk Cayi ile birlesen Hatip Cayi nin Ankara Kalesi dolaylarinda insa edilmis olan bir su bendi vasitasiyla set icine alindigi ve etrafindaki iki yamacin on bir adet ahsap ve tas kopruyle birbirine baglandigi gorulur 1924 yilina tarihlenen Cumhuriyet ilanindan sonra cizilmis baska bir haritada ise henuz bolgenin cografyasina mudahale edilmedigi ve Bentderesi civarinda herhangi bir yapilasma olmadigi fark edilir Kentle ilgili ilk resmi imar planini hazirlamakla gorevlendirilen Alman mimar Carl Christoph Lorcher hazirladigi plan cercevesinde Ankara yi cevreleyen akarsulari birer yesil bant olarak degerlendirerek aralarinda Bentderesi nin de bulundugu akarsu vadilerini rekreasyon alanlarina cevirmeyi hedefledi Lorcher e gore Ankara Cayi nin topografyasi sebebiyle yerlesim alanlarinin bu vadiyi asarak buyumesi imkansizdi Dolayisiyla bu tarz vadiler dogasina mudahale edilmeden yesil alanlara donusturulmeli ve dusuk gelirli sosyal gruplarin kullanimina acilmaliydi 1930 larda Alman sehir planlamaci Hermann Jansen tarafindan gelistirilen Jansen Plani kapsaminda antik Roma bendinin modern bir sistemle yeniden donatilarak havuza cevrilmesi ve Bentderesi bolgesinin sehirliler icin bir dinlenme ve rekreasyon alanina donusturulmesi hedeflendi Bu donemde akarsuyun etrafindaki yapilasma birkac kamuya acik sosyal mekanla sinirliyken 1940 li yillarda bas gosteren koyden kente goc akimlari sonrasinda bolgede hizli bir gecekondulasma basladi 1956 senesinde donemin yerel yonetimi derenin islah edilerek bulvara donusturulecegini ve Bentderesi mahallindeki kacak yapilarin istimlak edilecegini duyurdu Yapilan uyarilar karsisinda bolge sakinlerinden bir kismi evlerini terk ettiyse de sonraki sene yasanacak olan sel felaketine kadar ikamet etmeye devam edenler oldu 130 kadar kisinin hayatini kaybetmesine yol aca su baskinin ardindan 1957 yilinda akarsu guzergahi uzerindeki tum koprulerin yikimina karar verilerek Devlet Su Isleri Genel Mudurlugu tarafindan menfezleme calismasi baslatildi Boylece Bentderesi Ankara da uzeri asfaltla kapatilarak yola cevrilen ilk dere oldu Tartismalar span Cevresel degisimler span Aktas Mahallesi nde gunumuzde Gultepe Mahallesi yurutulen kentsel donusum faaliyetleri 2010 Cumhuriyet in ilk yillarina kadar sehirliler icin dinlenme ve mesire alani olarak kullanilagelen Bentderesi bolgesinde kayda deger bir yapilasma bulunmamaktaydi 1940 li yillarda bolgede baslayan carpik ve kacak yapilasma ile birlikte semtin sinirlari icerisinde kalan akarsu evsel atiklarla kirletilmeye basladi 1950 lerde gerceklestirilen mudahaleler sonucunda ise beton menfez icine alinip uzerine kapatilan Bentderesi kanalizasyon sularinin tahliyesine hizmet veren bir tranfer hattina cevrildi Bentderesi Caddesi zaman icerisinde bolgedeki trafigin artmasina sebep olurken dere yatagina insa edilmis olmasindan oturu asiri yagis donemlerinde meydana gelen su baskinlarinin onune gecilemedi Hem dogal akisina hem de ekolojik dengesine mudahale edilen dere cevresel ve tarihi onemini kaybetti Kentsel donusum span Ayni mahalledeki gecekondular ve yeni insa edilen apartmanlar 2010 2005 yilinda kabul edilen 5393 sayili Belediye Kanunu ve 5366 sayili Yipranan Tarihi ve Kulturel Tasinmaz Varliklarin Yenilenerek Korunmasi ve Yasatilarak Kullanilmasi Hakkinda Kanun ile birlikte Turkiye deki yerel yonetimler tarafindan kentsel donusum projeleri hazirlanmasi veya uygulanmasi mumkun kilindi Ayni yil Bakanlar Kurulunca alinan bir karar dogrultusunda ise aralarinda Bentderesi nin de bulundugu bir dizi bolgenin Ankara Tarihi Kent Merkezi Yenileme Alani kapsamina alinmasi kararlastirildi Bu dogrultuda Ankara Buyuksehir Belediyesi nin 2007 senesinde hazirladigi Ankara Tarihi Kent Merkezi Kentsel Yenileme Alani Koruma Amacli Nazim Imar Plani hakkinda yurutmeyi durdurma ve iptal kararlari alinmasina ragmen halihazirda baslatilan projenin birtakim degisikliklerle uygulanmaya devam etmesi tepki topladi Soz konusu plan her ne kadar dere yataginin yeniden gun yuzune cikartilarak bolgenin bir rekreasyon alani duzenlenmesine iliskin maddeler icerse de Bentderesi nin Ankara nin tarihi ve kulturel bir simgesi olarak ozune dondurulmesinden ziyade kar amacli faaliyetlerin on planda tutulmasi elestiri topladi Bolgenin Ataturk Bulvari boyunca uzanan Kizilay Ulus hattinda olusturulmak istenen merkezi is alani projesine dahil edilerek bir ticari fonksiyon kazanmasi ve dolayisiyla da gecmisteki islevine yonelik degisimlerin hayata gecirilmesi olumsuz bir gelisme olarak nitelendirildi Bolgedeki kacak dusuk kaliteli ve yipranmis yapilarin yikilarak kentsel donusumun baslatilmasi yonundeki ilk adim nde atildi Uc asamali olarak planlanan yikimlar sirasiyla 2006 2007 2009 2011 ve 2011 2015 yillari arasinda gerceklestirildi Proje oncesinde mahalledeki yerlesik nufusun 1 800 dolaylarinda olmasina karsin TOKI tarafindan insasi tamamlanacak olan yeni yapilarla birlikte bu sayinin 3 000 dolaylarina ulasacak olmasi bolgede yerlesik bulunan nufusun farkli sosyal statudeki gruplar icinde eritilerek mevcut toplumsal dinamiklerin degistirilmek istenmesi seklinde yorumlanarak elestirildi Donemin Altindag Belediye Baskani Veysel Tiryaki nin Bentderesi ni bir gecekondu bolgesi olmaktan cikarip yeniden 1930 lu yillardaki gibi prestijli bir yerlesim alanina cevirmek istediklerine dair aciklamalarda bulunmasi bolgenin yapilanmasi hakkinda bir tercih yapildigi ve bunun sonuncunda da daha ust gelirli sosyal gruplardan insanlarin buraya yerlestirilmesine karar verildigi gerekcesiyle tepki gordu Yapilan arastirmalarda ise kentsel donusume karsi cikan bolge halkinin bu direnisi bir toplumsal harekete ceviremedigi cunku bireylerin mekanin bicimlenisine ve sahiplerinin degismesine karsi cikma motivasyonu tasimaktan ziyade bu kentsel donusumden elde edilecek maddi cikarlara odaklandiklari saptandi Onemli yapilar span Abdulkadir Isfahani Mescidi Ankara Roma TiyatrosuKaynakca span a b Bentderesi Mahallesi ve eski Ankara evleri Koc Universitesi Dijital Koleksiyonlar Koc Universitesi 29 Aralik 2024 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 29 Aralik 2024 a b c Yilmaz Mehtap 2020 Ankara da Ulasim Sistemlerinin Altinda Kalan Dereler Bentderesi Ornegi IBAD Sosyal Bilimler Dergisi 7 ss 1 1829 Aralik 2024 a b c Can Giray Ozgul Haziran 2020 Bentderesi nin Mekansal Bir Cozumlemesi Kamusal Mekandan Kentsel Rant Alanina Kent ve Cevre Arastirmalari Dergisi 2 1 3 Temmuz 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi29 Aralik 2024 Kategoriler Altindag in mahalleleriAnkara nin semtleriTurkiye deki antik bolgelerKentsel donusumAnkara da sehir planlamasi