![]() Sekizgen Türbe | |
![]() | |
| Konum | Ağbil, Kuba, Azerbaycan |
|---|---|
| Koordinatlar | 41°25′19″K 48°33′29″D / 41.42194°K 48.55806°D |
| Mimari | |
| Mimari tür | |
| Tamamlanma | 16. yüzyıl (Dikdörtgen Türbe) 1537 (Sekizgen Türbe) |
Ağbil türbeleri, Şeyh Meziyyed Türbesi ya da Ağbil pirleri, Kuba'daki Ağbil köyündeki eski mezarlıkta bulunan tarihi ve mimari anıtlardır.
Ağbil köyünde üç türbe bulunmaktaydı, ancak bunlardan bir tanesi tamamen yıkılmıştır. Yıkılmış olan türbe kare planlı olup, çıkıntılı kemerler küçük bir giriş kapısı oluşturmaktaydı Türbenin iç ölçüleri 2,7 × 2,7 metre olup, girişin üzerinde yer alan 1,43 × 48 cm boyutlarındaki kitabede 940 Hicrî (1533 Miladî) yılı ve türbeye defnedilen kişinin adı olan Şah Murad yer almaktadır.
Sekizgen Türbe
| ]
Günümüze ulaşan ilk türbe, dıştan sekizgen bir plana sahiptir. Bu mezar, bir yandan tarihi ve mimari açıdan nispeten fakir bir döneme, yani 16. yüzyıla ait olması; diğer yandan kuzey ve güney mezarlarının özelliklerini birleştiren tipolojik niteliklere sahip olması nedeniyle büyük ilgi görmektedir. Sovyet işgalinden sonra mezarlardan ikisi yıkılmıştır.
Türbenin tuğla duvarları taş bir kaide üzerine inşa edilmiş olup, duvarlar ile temelin işçiliği benzer boyutlarda gerçekleştirilmiştir. Bununla birlikte, kaide ile yapının ana hacmi, duvar malzemesinin dokusu açısından farklılık göstermektedir. Kaide (kürsü) kısımlarının yalnızca dokusal varyasyonlarla ana gövdeden ayrıştırılması, Güney Azerbaycan'daki tuğla türbe mimarisinde de rastlanan karakteristik bir tasarım tercihidir.
Türbenin eşsiz özelliklerinden biri, dışarıdan sekizgen şeklinde olmasına rağmen, yapının içten 2,8x2,8 metre ölçülerinde kare bir plana sahip olmasıdır. Türbenin girişi karenin güney tarafında yer almaktadır. Diğer üç tarafa 76x50 cm ölçülerinde küçük nişler inşa edilmiştir. Zemin seviyesinde sıradan bir mezar tipi defin yerinin bulunması, türbede özel bir kripta inşa edilmediğini göstermektedir.
Kare plandan kubbe formuna geçiş, yalın sarkıtlarla zenginleştirilmiş pandantifler (yelkenler) aracılığıyla sağlanmıştır. Türbenin dış cephesi, Şirvan bölgesi mimarisinde nadir görülen almaşık (taş ve tuğla karma) örgü sistemi ile karakteristik bir yapı sergilemektedir. Yapıda kaidenin yanı sıra giriş açıklığının alt bölümünü çerçeveleyen taş bloklar kullanılmış; bu taşlar üzerine işlenen takvim tasviriyle anıta astronomik veya simgesel bir derinlik kazandırılmıştır. Giriş açıklığının üzerinde, dokuz sıra düzgün kesme taş üzerine yerleştirilmiş 53x46 cm ebatlarındaki taş blok, yapının inşa kitabesini barındırmaktadır.
9. yüzyılda Ağbil türbeleri üzerine araştırmalar yürüten Bernhard Dorn, yapılar üzerindeki kitabelerin kopyalarını çıkarmıştır. Sülüs yazısıyla Arapça olarak üç satır halinde yazılmış olan kitabenin tercümesi şöyledir:
| “ | "De ki: Ey kendi kendilerine isyan eden kullarım! Allah'ın rahmetinden ümit kesmeyin. Şüphesiz Allah bütün günahları bağışlar. Çünkü O, çok bağışlayandır, çok merhametlidir.". Bu bina, Sultan Halilullah'ın (Allah onun halini ve mutluluğunu ebedi kılsın) saltanatı sırasında Allah'ın rahmetine kavuşan mübarek şehit Şah Murad b. Şeyh Mazyed b. Khaja b. Şeyh Bayazid (Allah onu ve tüm müminleri affetsin) için 940. yılda (1533-1534) inşa edilmiştir.' | ” |
Dikdörtgen Türbe
| ]Üçüncü Ağbil türbesi küçük bir yapıdır. 2,80 x 2,62 m ölçülerindeki dikdörtgen planlı yapının dar kenarları, yanlara doğru 1,21 m'lik anteler (çıkıntılar) oluşturacak şekilde ileri doğru uzatılmıştır. Bu uzantıların oluşturduğu küçük giriş bölümü (eyvan/balkon), tonozlu bir kemerle örtülerek yapıya anıtsallık kazandırılmıştır. Tasarımıyla bir konutu andıran bu yapı, bölge mimarisinde oldukça karakteristik ve özgün bir tasarım örneği sunmaktadır.
Kaynakça
| ]- ^ a b Алескерзаде, А.А. (1956). Надписи агбильских мазолеев. XII cild, № 10. Azerb SSR EA Xəbərləri.
- ^ a b c d e Саламзаде 1964, s. 47
- ^ Zeynalova, Ülkər (2019). Tarixi Yerlər və Abidələr I Beynəlxalq Quba Simpoziumu / Qubanın tarixi yerləri və abidələri (Azerice). Bakı. s. 254. Archived from the original on 17 Haziran 2022. Erişim tarihi: 17 Haziran 2022.
- ^ a b c Саламзаде 1964, s. 48
- ^ [Kur'an 29:54].
Bibliyografya
| ]- Саламзаде, А. В. (1964). Архитектура Азербайдана XVI-XIX вв. Баку: Издательство Академии наук Азербайджанской ССР.
Dış bağlantılar
| ]- Azerbaycan Milli Ansiklopedisi (25 cilddə). 1-ci cild: A – Argelander (25 000 nüs. bas.). Bakı: . 2009. s. 175. ISBN .
- Səfəvilərin Qubadakı yadigarı — Ağbil türbələri
- Ağbil türbəsi
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Koordinatlar 41 25 19 K 48 33 29 D 41 42194 K 48 55806 D 41 42194 48 55806 Vikipedi ozgur ansiklopedi Agbil turbeleri Azerice Agbil turbeleriSekizgen TurbeKonumAgbil Kuba AzerbaycanKoordinatlar41 25 19 K 48 33 29 D 41 42194 K 48 55806 D 41 42194 48 55806MimariMimari turTamamlanma16 yuzyil Dikdortgen Turbe 1537 Sekizgen Turbe Agbil turbeleri Seyh Meziyyed Turbesi ya da Agbil pirleri Kuba daki Agbil koyundeki eski mezarlikta bulunan tarihi ve mimari anitlardir Agbil koyunde uc turbe bulunmaktaydi ancak bunlardan bir tanesi tamamen yikilmistir Yikilmis olan turbe kare planli olup cikintili kemerler kucuk bir giris kapisi olusturmaktaydi Turbenin ic olculeri 2 7 2 7 metre olup girisin uzerinde yer alan 1 43 48 cm boyutlarindaki kitabede 940 Hicri 1533 Miladi yili ve turbeye defnedilen kisinin adi olan Sah Murad yer almaktadir Sekizgen Turbe span Sah Murad Turbesi nin kitabesi Gunumuze ulasan ilk turbe distan sekizgen bir plana sahiptir Bu mezar bir yandan tarihi ve mimari acidan nispeten fakir bir doneme yani 16 yuzyila ait olmasi diger yandan kuzey ve guney mezarlarinin ozelliklerini birlestiren tipolojik niteliklere sahip olmasi nedeniyle buyuk ilgi gormektedir Sovyet isgalinden sonra mezarlardan ikisi yikilmistir Turbenin tugla duvarlari tas bir kaide uzerine insa edilmis olup duvarlar ile temelin isciligi benzer boyutlarda gerceklestirilmistir Bununla birlikte kaide ile yapinin ana hacmi duvar malzemesinin dokusu acisindan farklilik gostermektedir Kaide kursu kisimlarinin yalnizca dokusal varyasyonlarla ana govdeden ayristirilmasi Guney Azerbaycan daki tugla turbe mimarisinde de rastlanan karakteristik bir tasarim tercihidir Turbenin essiz ozelliklerinden biri disaridan sekizgen seklinde olmasina ragmen yapinin icten 2 8x2 8 metre olculerinde kare bir plana sahip olmasidir Turbenin girisi karenin guney tarafinda yer almaktadir Diger uc tarafa 76x50 cm olculerinde kucuk nisler insa edilmistir Zemin seviyesinde siradan bir mezar tipi defin yerinin bulunmasi turbede ozel bir kripta insa edilmedigini gostermektedir Kare plandan kubbe formuna gecis yalin sarkitlarla zenginlestirilmis pandantifler yelkenler araciligiyla saglanmistir Turbenin dis cephesi Sirvan bolgesi mimarisinde nadir gorulen almasik tas ve tugla karma orgu sistemi ile karakteristik bir yapi sergilemektedir Yapida kaidenin yani sira giris acikliginin alt bolumunu cerceveleyen tas bloklar kullanilmis bu taslar uzerine islenen takvim tasviriyle anita astronomik veya simgesel bir derinlik kazandirilmistir Giris acikliginin uzerinde dokuz sira duzgun kesme tas uzerine yerlestirilmis 53x46 cm ebatlarindaki tas blok yapinin insa kitabesini barindirmaktadir 9 yuzyilda Agbil turbeleri uzerine arastirmalar yuruten Bernhard Dorn yapilar uzerindeki kitabelerin kopyalarini cikarmistir Sulus yazisiyla Arapca olarak uc satir halinde yazilmis olan kitabenin tercumesi soyledir De ki Ey kendi kendilerine isyan eden kullarim Allah in rahmetinden umit kesmeyin Suphesiz Allah butun gunahlari bagislar Cunku O cok bagislayandir cok merhametlidir Bu bina Sultan Halilullah in Allah onun halini ve mutlulugunu ebedi kilsin saltanati sirasinda Allah in rahmetine kavusan mubarek sehit Sah Murad b Seyh Mazyed b Khaja b Seyh Bayazid Allah onu ve tum muminleri affetsin icin 940 yilda 1533 1534 insa edilmistir Dikdortgen Turbe span Ucuncu Agbil turbesi kucuk bir yapidir 2 80 x 2 62 m olculerindeki dikdortgen planli yapinin dar kenarlari yanlara dogru 1 21 m lik anteler cikintilar olusturacak sekilde ileri dogru uzatilmistir Bu uzantilarin olusturdugu kucuk giris bolumu eyvan balkon tonozlu bir kemerle ortulerek yapiya anitsallik kazandirilmistir Tasarimiyla bir konutu andiran bu yapi bolge mimarisinde oldukca karakteristik ve ozgun bir tasarim ornegi sunmaktadir Kaynakca span a b Aleskerzade A A 1956 Nadpisi agbilskih mazoleev XII cild 10 Azerb SSR EA Xeberleri a b c d e Salamzade 1964 s 47 Zeynalova Ulker 2019 Tarixi Yerler ve Abideler I Beynelxalq Quba Simpoziumu Qubanin tarixi yerleri ve abideleri Azerice Baki s 254 Archived from the original on 17 Haziran 2022 Erisim tarihi 17 Haziran 2022 KB1 bakim Uygun olmayan url link a b c Salamzade 1964 s 48 Kur an 29 54 Bibliyografya span Salamzade A V 1964 Arhitektura Azerbajdana XVI XIX vv Baku Izdatelstvo Akademii nauk Azerbajdzhanskoj SSR Dis baglantilar span Azerbaycan Milli Ansiklopedisi 25 cildde 1 ci cild A Argelander 25 000 nus bas Baki 2009 s 175 ISBN 978 9952 441 02 4 Sefevilerin Qubadaki yadigari Agbil turbeleri Agbil turbesi Gizli kategoriler KB1 bakim Uygun olmayan urlVikiveri de OSM iliski kimligi olmayan bilgi kutusu icin harita isaretleyiciKartographer uzantisini kullanan sayfalar

