Azərbaycanca
Deutsch
日本語
Lietuvos
සිංහල
Türkçe
Українська
United State
İzlandaca isimler, İzlandalılar tarafından kullanılan isimlerdir.
Avrupa'daki pek çok aile isim sisteminden, aile geçmişini yansıtmak yerine doğrudan babayı (veya anneyi) yansıtması nedeniyle farklılık gösterir.
İzlanda, Norveç, İsveç, Danimarka (Faroe Adaları) gibi İskandinav ülkelerle aynı kültürel mirası paylaşır. Buna rağmen İzlandalılar diğer İskandinavlardan farklı olarak eskiden tüm İskandinavya'da kullanılmakta olan geleneksel isim sistemini kullanmaya devam ettiler; Faroe Adaları'nda da yeniden bu sistem kullanıma geçmiştir. İzlanda'da soyadı yoktur. Bir insanın sonismi babasına verilen ismi (babaadlı) veya bazı durumlarda anne ismini (anaadlı) gösterir.
Bazı soyadları İzlanda'da bulunsa da, bunlar çoğunlukla yabancı kaynaklı veya sonradan alınmış olanlardır. Aile isimlerini miras alan önemli İzlandalılar arasında eski başbakan Geir Haarde, futbol yıldızı Eiður Smári Guðjohnsen, aktris ve film yönetmeni Baltasar Kormákur Samper sayılabilir. 1925 yılından önce, yeni aile isimleri almak yasal idi; Bunu yapan İzlandalılardan biri de Nobel Ödülü sahibi yazar Halldór Laxness'dir. 1925 yılından beri hiç kimse (miras yoluyla) yasal hakka sahip olmadıkça soyadı alamıyor.
Daha önce İzlanda'da kullanılmamış olan ilk isimler de kullanılmadan önce İzlandaca İsimlendirme Komitesi tarafından onaylanmalıdır. İsimlerin kabulü için kriter bu isimlerin İzlandacaya kolayca eklenip eklenemeyeceğidir. İlk olarak bunlar içinde yalnızca İzlanda alfabesinde bulunan harfler olmalıdır. İkinci olarak gramer hallerine göre değiştirilmiş olmasıdır (Türkçedeki ünlü uyumu gibi).
İzlandaca isimlendirme
Örnek olarak, ismi Jón Einarsson olan bir adam var ve Ólafur adında bir oğlu var. Ólafur'ın son ismi babası gibi Einarsson olmayacaktır; Jónsson olacaktır. "Son", İzlandacada erkek çocuk anlamına gelir. (Jóns + son = Jón'un oğlu)
Aynı uygulama kız çocuk için de geçerlidir. Jón Einarsson'un kızı Sigríður Einarsson ismini almaz; Jónsdóttir ismini alır. "Dóttir", İzlandacada kız çocuk anlamına gelir. (Jóns + dóttir = Jón'un kızı) İzlandacadaki tt yumuşaktır ve "dóttir" Almancadaki "tochter" gibi telaffuz edilir.
Bazı durumlarda, bir kişinin sonismi ebeveyninin ilk ismi yerine orta isminden türetilir. Örneğin Jón, Hjálmar Arnar Vilhjálmsson'un oğlu ise, ya Jón Hjálmarsson (Jón, Hjálmar'ın oğlu) veya Jón Arnarsson (Jón, Arnar'ın oğlu) olur. Bunun sebebi ebeveynin ilk isim yerine ikinci isim ile çağrılmayı tercih etmesidir ve oldukça yaygındır. Ayrıca ebeveynin ikinci isminin çocuğun ismine daha uygun olması nedeniyle de olabilir.
Aynı toplulukta kendi isimleri ve baba isimleri birbirlerinin aynı olan insanlar babalarının ismi ile ayırt edilirler. Örneğin Jón Þórsson Bjarnarsonar (Jón, Bjarni oğlu Þór'un oğlu) veya Jón Þórsson Hallssonar (Jón, Hallur oğlu Þór'un oğlu). Bu yöntem ikinci adların kullanımı sebebiyle yaygın değildir.
Anaadlılık
İzlanda'nın çoğunluğu babanın adını taşır ancak bazı hallerde anne adı kullanılır. Bazen çocuk veya yasal ebeveyn baba ile sosyal bağları bitirmek ister. Bazı kadınlar bunu kendilerini sosyal ifade yolu olarak görürler, bazıları ise tarz olarak seçerler.
Bütün bu durumların hepsinde uygulama aynıdır: Ólafur, Bryndís'in oğlu, Ólafur Bryndísarson ("Bryndíş oğlu") ismini alır. Anaadlı tanınmış bir İzlandalı futbolcu Heiðar Helguson, Helga'nın oğlu Heiðar. Bir başkası ise , Guðrún Eva, Mínerva'in kızıdır. Orta Çağ'dan kalma bir örnek de şair 'dur.
Bazı İzlandalılar hem anaadlı, hem de baba adlıdır. Reykjavik'in eski belediye başkanı bu duruma örnek olarak gösterilebilir.
Kültürel karmaşa: İnsanlar nasıl ayrılır
İzlanda'da telefon rehberi gibi alfabetik isim listelerinde sıralama soyada göre değil ilk isme göre yapılmaktadır. Telefon rehberlerinde bu nedenle oluşacak belirsizlikleri ortadan kaldırmak için ayrıca meslekler de listelenir. İzlanda'nın nüfusunun az oluşu, örneğin İzlanda tarzı babaadlarının kullanıldığı (örneğin Ivan Petrovich) Rusya'nın tersine bu sorunu daha basite indirger. Rusya'da büyük şehirlerdeki yoğun nüfus asıl soyadlarının kullanımını zorunlu hale getirmiştir
İzlandalılar kişilere resmi olarak ilk adlarıyla hitap eder. Örneğin eski başbakan Halldór Ásgrímsson bir başka İzlandalı tarafından "Sayın Ásgrímsson" olarak çağrılmaz; geçerli olan ilk adın veya ad ve soyadın beraber kullanımıdır. İzlanda kültüründe bir İzlandalının soyadı, isminin bir parçası değil, en yakın soy bağlantısının kısa bir tanımıdır. Örneğin Halldór Ásgrímsson Ásgrímur'un oğludur.
Bu duruma göre aynı grupta Jón adına sahip iki kişi varsa ve isimleri Jón Einarsson ve Jón Þorláksson ise Jón Einarsson "Jón Einars", Jón Þorláksson ise "Jón Þorláks" olarak çağrılır. Biri aynı ada sahip bu iki kişi ile aynı anda konuşmaktaysa "son" uzantısını kullanmaya gerek yoktur; yaygın olmasa da, bu durumda baba ismi bir lakap olarak kullanılabilir.
Resmi hitap tarzının başka bir şekli de İzlandalı şarkıcı ve aktris Björk'dür. Björk genelde Bono veya Sting gibi artistin sahne adı sanılmaktadır.
Aslında Björk basitçe Björk Guðmundsdóttir'in ilk ismidir ve bu da herhangi bir İzlandalının ona resmi ya da değil hitap şeklidir. Bu yüzden şayet bir ropörtajcı Björk'e karşı İngilizcedeki hitap tarzını kullanmak isterse, Miss Björk gayet uygun olacaktır.
Herkesin babaadını kullanmasının bir sonucu olarak, bir aile çeşitli sonisimlere sahip olacaktır: ebeveynler Jón Einarsson ve Bryndís Atladóttir ise çocukları Ólafur Jónsson ve Sigríður Jónsdóttır olabilir. Anaadlı iseler bu örnekteki çocuklar Ólafur Bryndísarson ve Sigríður Bryndísardóttır olacaktır.
İzlanda isim sistemi bazen yurtdışına seyahat eden ailelerde sorunlara yol açmaktadır. Özellikle küçük çocuklarla seyahat ederken İzlandalı olmayan gümrük personeli (Kuzey milletlerinden olanların dışında) bu uygulamadan habersizdirler.
Ayrıca bakınız
Dipnot
- ^ "Naming Committee accepts Asía, rejects Magnus". Iceland Review Online. 30 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Eylül 2006.
Dış bağlantılar
- İzlanda Adalet Bakanlığı'dan İzlandaca soyisimleri hakkında bir sayfa
wikipedia, wiki, viki, vikipedia, oku, kitap, kütüphane, kütübhane, ara, ara bul, bul, herşey, ne arasanız burada,hikayeler, makale, kitaplar, öğren, wiki, bilgi, tarih, yukle, izle, telefon için, turk, türk, türkçe, turkce, nasıl yapılır, ne demek, nasıl, yapmak, yapılır, indir, ücretsiz, ücretsiz indir, bedava, bedava indir, mp3, video, mp4, 3gp, jpg, jpeg, gif, png, resim, müzik, şarkı, film, film, oyun, oyunlar, mobil, cep telefonu, telefon, android, ios, apple, samsung, iphone, xiomi, xiaomi, redmi, honor, oppo, nokia, sonya, mi, pc, web, computer, bilgisayar
Izlandaca isimler Izlandalilar tarafindan kullanilan isimlerdir Izlanda babaadli sistemini gosteren basit bir soy agaci Avrupa daki pek cok aile isim sisteminden aile gecmisini yansitmak yerine dogrudan babayi veya anneyi yansitmasi nedeniyle farklilik gosterir Izlanda Norvec Isvec Danimarka Faroe Adalari gibi Iskandinav ulkelerle ayni kulturel mirasi paylasir Buna ragmen Izlandalilar diger Iskandinavlardan farkli olarak eskiden tum Iskandinavya da kullanilmakta olan geleneksel isim sistemini kullanmaya devam ettiler Faroe Adalari nda da yeniden bu sistem kullanima gecmistir Izlanda da soyadi yoktur Bir insanin sonismi babasina verilen ismi babaadli veya bazi durumlarda anne ismini anaadli gosterir Bazi soyadlari Izlanda da bulunsa da bunlar cogunlukla yabanci kaynakli veya sonradan alinmis olanlardir Aile isimlerini miras alan onemli Izlandalilar arasinda eski basbakan Geir Haarde futbol yildizi Eidur Smari Gudjohnsen aktris ve film yonetmeni Baltasar Kormakur Samper sayilabilir 1925 yilindan once yeni aile isimleri almak yasal idi Bunu yapan Izlandalilardan biri de Nobel Odulu sahibi yazar Halldor Laxness dir 1925 yilindan beri hic kimse miras yoluyla yasal hakka sahip olmadikca soyadi alamiyor Daha once Izlanda da kullanilmamis olan ilk isimler de kullanilmadan once Izlandaca Isimlendirme Komitesi tarafindan onaylanmalidir Isimlerin kabulu icin kriter bu isimlerin Izlandacaya kolayca eklenip eklenemeyecegidir Ilk olarak bunlar icinde yalnizca Izlanda alfabesinde bulunan harfler olmalidir Ikinci olarak gramer hallerine gore degistirilmis olmasidir Turkcedeki unlu uyumu gibi Izlandaca isimlendirmeOrnek olarak ismi Jon Einarsson olan bir adam var ve olafur adinda bir oglu var olafur in son ismi babasi gibi Einarsson olmayacaktir Jonsson olacaktir Son Izlandacada erkek cocuk anlamina gelir Jons son Jon un oglu Ayni uygulama kiz cocuk icin de gecerlidir Jon Einarsson un kizi Sigridur Einarsson ismini almaz Jonsdottir ismini alir Dottir Izlandacada kiz cocuk anlamina gelir Jons dottir Jon un kizi Izlandacadaki tt yumusaktir ve dottir Almancadaki tochter gibi telaffuz edilir Bazi durumlarda bir kisinin sonismi ebeveyninin ilk ismi yerine orta isminden turetilir Ornegin Jon Hjalmar Arnar Vilhjalmsson un oglu ise ya Jon Hjalmarsson Jon Hjalmar in oglu veya Jon Arnarsson Jon Arnar in oglu olur Bunun sebebi ebeveynin ilk isim yerine ikinci isim ile cagrilmayi tercih etmesidir ve oldukca yaygindir Ayrica ebeveynin ikinci isminin cocugun ismine daha uygun olmasi nedeniyle de olabilir Ayni toplulukta kendi isimleri ve baba isimleri birbirlerinin ayni olan insanlar babalarinin ismi ile ayirt edilirler Ornegin Jon THorsson Bjarnarsonar Jon Bjarni oglu THor un oglu veya Jon THorsson Hallssonar Jon Hallur oglu THor un oglu Bu yontem ikinci adlarin kullanimi sebebiyle yaygin degildir AnaadlilikIzlanda nin cogunlugu babanin adini tasir ancak bazi hallerde anne adi kullanilir Bazen cocuk veya yasal ebeveyn baba ile sosyal baglari bitirmek ister Bazi kadinlar bunu kendilerini sosyal ifade yolu olarak gorurler bazilari ise tarz olarak secerler Butun bu durumlarin hepsinde uygulama aynidir olafur Bryndis in oglu olafur Bryndisarson Bryndis oglu ismini alir Anaadli taninmis bir Izlandali futbolcu Heidar Helguson Helga nin oglu Heidar Bir baskasi ise Gudrun Eva Minerva in kizidir Orta Cag dan kalma bir ornek de sair dur Bazi Izlandalilar hem anaadli hem de baba adlidir Reykjavik in eski belediye baskani bu duruma ornek olarak gosterilebilir Kulturel karmasa Insanlar nasil ayrilirIzlanda da telefon rehberi gibi alfabetik isim listelerinde siralama soyada gore degil ilk isme gore yapilmaktadir Telefon rehberlerinde bu nedenle olusacak belirsizlikleri ortadan kaldirmak icin ayrica meslekler de listelenir Izlanda nin nufusunun az olusu ornegin Izlanda tarzi babaadlarinin kullanildigi ornegin Ivan Petrovich Rusya nin tersine bu sorunu daha basite indirger Rusya da buyuk sehirlerdeki yogun nufus asil soyadlarinin kullanimini zorunlu hale getirmistir Izlandalilar kisilere resmi olarak ilk adlariyla hitap eder Ornegin eski basbakan Halldor Asgrimsson bir baska Izlandali tarafindan Sayin Asgrimsson olarak cagrilmaz gecerli olan ilk adin veya ad ve soyadin beraber kullanimidir Izlanda kulturunde bir Izlandalinin soyadi isminin bir parcasi degil en yakin soy baglantisinin kisa bir tanimidir Ornegin Halldor Asgrimsson Asgrimur un ogludur Bu duruma gore ayni grupta Jon adina sahip iki kisi varsa ve isimleri Jon Einarsson ve Jon THorlaksson ise Jon Einarsson Jon Einars Jon THorlaksson ise Jon THorlaks olarak cagrilir Biri ayni ada sahip bu iki kisi ile ayni anda konusmaktaysa son uzantisini kullanmaya gerek yoktur yaygin olmasa da bu durumda baba ismi bir lakap olarak kullanilabilir Resmi hitap tarzinin baska bir sekli de Izlandali sarkici ve aktris Bjork dur Bjork genelde Bono veya Sting gibi artistin sahne adi sanilmaktadir Aslinda Bjork basitce Bjork Gudmundsdottir in ilk ismidir ve bu da herhangi bir Izlandalinin ona resmi ya da degil hitap seklidir Bu yuzden sayet bir roportajci Bjork e karsi Ingilizcedeki hitap tarzini kullanmak isterse Miss Bjork gayet uygun olacaktir Herkesin babaadini kullanmasinin bir sonucu olarak bir aile cesitli sonisimlere sahip olacaktir ebeveynler Jon Einarsson ve Bryndis Atladottir ise cocuklari olafur Jonsson ve Sigridur Jonsdottir olabilir Anaadli iseler bu ornekteki cocuklar olafur Bryndisarson ve Sigridur Bryndisardottir olacaktir Izlanda isim sistemi bazen yurtdisina seyahat eden ailelerde sorunlara yol acmaktadir Ozellikle kucuk cocuklarla seyahat ederken Izlandali olmayan gumruk personeli Kuzey milletlerinden olanlarin disinda bu uygulamadan habersizdirler Ayrica bakinizIzlandacaDipnot Naming Committee accepts Asia rejects Magnus Iceland Review Online 30 Ekim 2013 tarihinde kaynagindan arsivlendi Erisim tarihi 12 Eylul 2006 Dis baglantilarIzlanda Adalet Bakanligi dan Izlandaca soyisimleri hakkinda bir sayfa